Vikan - 17.03.1977, Qupperneq 6

LASSE HESSEL, LÆKNIR
SKRIFAR
Psoriasis
Fjöldi fó/ks þjáist af
húðsjúkdómnum psoriasis. Margir
líða að ástæðu/ausu mikiu meira en
þyrfti. Ástæðan er einfaidiega sú,
að hvorki þeir, sem þjást af
sjúkdómnum, né þeir, sem ekki iíða
af honum, vita nógu vei, hvað
psoriasis er.
Vitið þið t.d., hvort psoriasis er
smitandi?
Haldið þið ykkur e.t.v. í
haefilegri fjarlægð frá sjúklingn-
um?
Mynduð þið þora að giftast
þeim, sem liði af sjúkdómnum?
Munu börnin líka fá psoriasis?
Þorið þið að ráða psoriasis-
sjúkling í vinnu?
Er psoriasis ólæknandi sjúk-
dómur, eða er hægt að lækna
hann?
Ef þið eruð í vafa um ofan-
greindar spurningar, ættuð þið að
lesa þessa grein.
Psoriasis er röskun á eðlilegri
starfsemi yfirhúðarinnar.
Hjá Psoriasis-sjúklingum er
frumuskiptingin í húðinni miklu ör-
arieneðlilegt er. Hornfrumurnarná
ekki að leysast upp og slitna af,
og þannig myndast hreistrið, sem
sést á húðinni.
Frumuskiptingin í yfirhúðinni er
minnsta kosti 30 sinnum örari en
eðlilegt er, efnaskipti í húðinni eru
örari, og æðarnar hafa víkkað til
að geta sinnt auknum kröfum um
að flytja næringarefni og súrefni.
Næsta spurning er þá: Hvers
vegna skipta frumurnar sér svo
hratt?
Svarið er því miður: Það vita
menn ekki. En þó hefur tekist að
finna ýmis ráð til að koma í veg
fyrir og meðhöndla psoriasis.
Fyrst og fremst ættum við að vita,
að psoriasis er álitið arfgengur
sjúkdómur.
Skilyrði til að fá sjúkdóminn eru
því, að einhver í fjölskyldu manns
hafi Sjúkdóminn. Erfðirnar geta þó
leynst, eða einkennin í fölskyld-
unni vérið svo veik, að þeim hafi
ekki verið veitt athygli.
En séu þessar erfðir til staðar,
getur maöur fengið psoriasis. Allir
psoriasis sjúklingar þurfa að vita,
að eftirfarandi atriði leysa sjúk-
EXEM
„ExemsjúKlingar eru oft tor-
tryggnir vegna margra ára árang-
urslausrar meðhöndlunarl" Svona
byrjar auglýsing frá lyfjafyrirtæki.
Síðan er haldiö áfram að segja frá
smyrsli með nýrnahettuhormóni,
sem samkvæmt auglýsingunni
eyðir kláða, eyðir óþægindum af
langvarandi einkennum og læknar
bæði nýtilkomið vessandi exem
og langvarandi þurrexem.
Þarna er tekið sterkt til orða.
Þetta er eins og ýkt auglýsing um
nýtt töfralyf. En í rauninni lofar
framleiðandinn ekki upp í ermina
sína. Þetta smyrsl er til og getur
raunverulega læknað exem. En
vegna nýrnahettuhormónsins
geta orðið alvarlegar aukaverkan-
ir. Þess vegna er þetta smyrsl
aðeins fáanlegt gegn lyfseðli,
þannig að læknir geti sagt fyrir um
notkun þess og gripið til aðgerða,
ef vart verður aukaverkana.
Það er því von um hjálp, ef þið
liöið af einhvers konar útbrotum á
húðinni. Ykkar sjálfrar vegna
skulið þið fylgja nákvæmlega
leiðbeiningum læknisins, þá kom-
ist þið hjá aukaverkunum. Ef
læknirinn hefurt.d. sagt, að bera
eigi smyrslið á kvölds og morgna í
14 daga, gerið þið sjálfum ykkur
bjarnargreiða, ef þið notið smyrsl-
ið oft á dag og lengri tíma en um
var rætt. Þetta á sérstaklega við
um smyrsl með nýrnahettuhor-
móni, sem jafnframt inniheldur
flúor. Flúorið hefur þau áhrif, að
þessi smyrsl eru tíu sinnum sterkari
en hin algengari smyrsl með
nýrnahettuhormóninu.
Dag hvern gefa læknar út
lyfseðla fyrir þessum smyrslum
með nýrnahettuhormóninu, þvíað
exem — útþrot á húðinni — er
algengast allra húðsjúkdóma. Það
eru margar ástæður fyrir því, að
menn fá exem, og aðalatriöið er
að komast að því, hverjar þær eru.
Til að lesendur megi hafa gagn
af þessari grein mun ég geta þeirra
atriða, sem aðallega valda útbrot-
um — exemi — frekar en að reyna
að lýsa útliti hinni ýmsu tegunda.
Útbrotin eru líka svo lík, að oft á
hinn færasti læknir erfitt meö að
greina þau rétt.
SEX ALGENGUSTU
ORSAKIR EXEMS
1. Ofnæmi fyrir einu eða fleiri
efnum. Utþrotin verða, þegar
eggjahvituefni húðarinnar tengist
vikomandi efni.
Sum efni valda öörum fremur
ofnæmi. Hafi maður tilhneigingu
til að fá útbrot ber að forðast að
komast í snertingu við:
a. Nikkel, sem er m.a. í eyrnalokk-
um, prjónum, skærum, renni-
lásum o.fl.
dóminn úr viðjum, og ber því að
forðast þau.
VARÚÐARRÁÐSTAFANIR
1. Alla áverka, hvort sem það eru
a) rispur, b) klór eða c) nýtilkomið
exem, sem getur orsakað psorias-
is. Varist þvf að særa húðina.
2. Kvefbakteríur. Varist smit,
spyrjið lækninn t.d., hvort rétt sé
að bólusetja ykkur.
3. Hálsbólga, sem orsakast af
keðjusýklum. Farið til læknis strax
og þið verðið vör við einkenni um
hálsbólgu og fáið meðferð.
4. Andlegt álag — streita — getur
líka valdið psoriasis. Þess vegna
skulið þið forðast að leggja of
mikið á ykkur,hvort heldur er
heima eða í vinnunni. Þið vitið,
hvað ofreynsla getur orsakað.
MEÐFERÐ
Þar sem menn þekkja ekki or-
sökina fyrir psoriasis, verður að
lækna einkennin í staðinn fyrir
sjálfa orsökina. Þess vegna er það
ekkert einkennilegt, þó að ekkert
geti læknað psoriasis. Við þerum
þennan arfgenga sjúkdóm allt
lífið, en ýmsar þær aðferðir, sem
menn í dag kunna til að
meðhöndla einkennin, eru svo
b. Króm, það er m.a. í sementi.
c. Gúmmí, sem er m.a. í skó-
fatnaði, hönskum, teygjum o.s.
frv.
d. Harpiks, sem er m.a. í hefti-
plástri og sumum ilmvötnum.
e. Formalin, sem er m.a. í plasti,
lími, fötum og ýmsum sótt-
hreinsunarefnum.
f. Litarefni, t.d. nælonlitir.
g. Læknislyf til meðíerðar á út-
brotum, t.d. tjara, lanolin og
neomycin.
h. Jurtir, t.d. primula og chrys-
antemum.
i. Sýrur, lútar og hreinsiefni. Hér
kemur exemið mjög fljótt í Ijós.
j. Sápur, fituuppleysandi efni og
6VIKAN 11. TBL.