Vörður


Vörður - 05.06.1926, Blaðsíða 2

Vörður - 05.06.1926, Blaðsíða 2
V C R f) U n «0000000000000000000000* §VÓRÐUE kemur út Q álaugardögum Q o g R itstj ó r i n n : g Kristi'án AlbertsonT áagöla 18. Sírni: 1961. Afgreiðslan: g Laufásveg 25. — Opin 2 5—7 síödegis. Sími 1432. Ö V e r ð : 8 kr. árg. § Gjalddagi 1. júlí. O Ö •OOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOO? liðlega). og er það þó mjög í satnræmi við skilning hans á verkum Beelhovens; en þeim stjórnar hann best. Beethoven verður norrænn jötunn í hönd- um hans, sterkari og stórfeng- legri, en aðrir gera hann og þó um leið kaldari og stirðari. Þessi Beethoven á ekkert skilt við Vínarborg. Hann er blóð af okkar bióði, viltur, alskeggj- aðnr teutoni úr þýskum skóg- arfylgsnum. í meðferð Jóns á Weber varð einnig aðalþátturinn ger- manskur. Lyrik Webers, suð- ræna taugin í eðlí hans, naut sín þvi tæplega. En leikur sveit- arinnar í Preziosa-forleiknum var aðdáanlegur, staccato strok- hljóðfæranna, mýkt og festa trjeblástranna, alt svo fullkom- ið og fágað, sem verða má. Frú Annie Leifs Ijek klaver- konsert Mozarts í mjög smekk- legu formi, hreint og stílfast, Andante-hlutann nokkuð kalt, en síðasta hlutann ágætlega. í Mozart sýndi sveitin stíikunn- áttu sína og erfðament, en Jón Leifs stjórnaði undirleiknum hæglátt og þó einbeitt. Sigurhljómar Egmont-forleiks- ins luku kvöldinu. Fagnaðar- látum áheyrenda ætlaði seint að linna, og munu tónlistar- vinum hjer aldrei hafa komið kærari gestir, en þessir íbúar gömlu Hansaborgarinnar við Saxelfi. Ósjerplægni þeirra og dugnað hljómstjórans fá engin orð þakkað. Emil Thoroddsen. Stjórnmálalegt Mutleysi 8amvinnunnar á Norðurlöndum. Kaflar þeir, er hjer birtast í þýðingu, eru úr fyrirlestrum, er haldnir voru á alþjóðasam- vinnumótinu í Helsingjaeyri í fyrra sumar. Hen jeg valið þá kafla fyririestranna, er fjalía um stjórnmálalegt hlutleysi sam- vinnunnar. Einnig læt jeg bjer fylgja stuttan kafia úr Sögu neytenda- samv.fjelaganna eftir Inge Debes. Er bók þessi gefin út af Lands- sambandi samv.fjelaganna í Noregi 1925. Þá hefi jeg einnig tekið hjer með grein eftir pro- fessor Ferdinand Tðnnies, en »Konsumentbladet« í Stokk- hólmi flutti 13. mars þ. á. Þar sem auðkend eru einstök um- mæli, þá hefi jeg gert það. Samvinnan í Svíþjóð. Eftir Axel Gjðres. ». . . í árslok 1923 skiftust fjelagar samvinnufjelaga þeirra, er mynda K. F. (sambands samvinnufjelaga) svo sem sjest Flugför Amundsens. Skýrsla Amundsens um flug- förina frá Spitsbergen til Alaska yfir pólinn, heflr nú borist hing- að með úllendum blöðum. Höf- uðatriði hennar eru áður kunn af skeytum. Loftskipíð rann yfir pólinn í björtu veðri kl. 21/* að morgni og fánum Noregs, Ameriku og ítalíu var varpað niður. Fán- arnir voru festir á stengur með broddi á endanum, þær runnu eins og örvar gegnum loftið og stóðu síðan teinrjettar á ísnum. Allir skipverjar tóku ofan með- an þessu fór fram. Það hafði verið fögur sjón að sjá fánana þrjá blaktá yfir hvítri ísbreið- unni. Loftskipið sveimaði nokkra hringa yfir pólnutn og síðan var stefnt áleiðis til Point Barrow í Aiaska. Nú hieptu þeir þoku og iil- viðri, ís hlóðst á loftskipið og þeim tókst ekki að ná sambandi við neinar utvarpsstöðvar. Var þessum örðugleikum allgreini- lega lýst í skeytunnm og þeim hættum sem þeim voru samfara. Viðurhlutamikið var að stefna inn yflr Alaska í þokunni, vegna þess að loftskipið hefði getað rekist á fjjóll, en óraögulegt að átta sig á því hve langt væri komið. Loks náðist þó sam- band við útvarpsstöð og var þá hægt að reikna út afstöðu alla og taka land eftir 71 klst. flag. Á leiðinni höfðu þeir fjelagar einkis svefns notið en nærst á smurðu brauði, soðnum eggj- um og köldum kjötbollum (»fri- kadellum«). Kaffi höfðu þeir með sjer á 2 vermiflöskum og var það eina heita næringin sem þeir veittu sjer á leiðinni. Marokkó striðinu lokið. Abd-el- Krim hefir gefist upp ásatnt öllu fylgiiiði síau. Hann verður gerð- ur útlægur úr löndum Moham- medstrúarmanna. Allir þeir fang- ar, sem voru í höndum Frakka og Spánverja hafa verið látnir lausir. á töflu þessari, er sýnir hundr- aðstölu hverrar stjettar fyrir sig: Iðnaðarmenn og aðrir verkamenn...... 49,4°/'o Bændur......... 18,4°/o Vinnumenn í sveit . . . 5,4°/0 Handiðnamenn..... 8,4°/o Embættismenn..... 10,4°/o Fjelög ýmiskonar .... 0,9°/» Aðrir........... 7,l"/„ 100,0°/o í þessu sambandi er ekki ómerkilegt að nefna, að hag- skýrslur, sem nýlega hafa verið gerðar fyrir neytendafjelagið í Stokkholmi, sýna, að allar stjettir manna í borginni taka yfirleitt hlutfallslega jafnan þátt í fjelögunum. í þessa átt stefnir alstaðar í landi voru, og er það gleðiefni, þvi i eðli sinn er sam- vinnan ekki flokks eða stjetía- mál, heldnr á hún að ná fafnt til allra meðborgara. Pessi þró- un er þeim mun gleðilegri, sem aldrei hefir orðið vart neins stjettarigs innan stefnunnar í landi voru, heldur hafa allir, án iillits til hagsmuna sinnar stjett- Muh-jöknli t AhiMlin Iiggur á þeim slóðum þar sem Amundsen ætlaði að lenda loftskipi sinu. Landslag á norðurströnd Alaska er með afbrigðum fagurt og stórhrikalegt. Muir-jökullinn er 16—17 þús. fet á hæð. Skrið- jökulsbreiðan sem teygir sfg fram í sjóinn rís 300 fet frá hafsfleti og færist fram um 45 fet á dag, með braki og brestum. England. Enn hafa engar sætt- ir orðið í kaupdeilu námamanna og þykir ástandið í landinu fara versnandi. Prinsinn af Wales hefir sent bjálparsjóði náma- manna peningjagjöf. Ljet hann þau orð fylgja, að þjóðin stæði i þakkarskuld við námamenn- ina. Lýsir hann samúð sinni með fjölskyldum þeirra og telur þau málalok ill, ef þeir neyðist til að gefast upp vegna kvenna sinna og barna. Alit manna er, að bréfið muni hafa sterk áhrif á almenningsálitið, til fylgis við námamenn, og þá einnig stuðla að því, að jafnvel efnaðri stjett- irnar verði andvígar námaeig- endum, er hóta því í yfirlýsing- um sínum, að barist skuli uns annarhvor aðili lúti algerlega í lægra haldi. Ungverjaland. Dómur er fallinn í seðlafölsunarmálinu mikla. Windisch-Graetz prins og Naadssy lögreglustjóri voru dæmdir í 4 ar eða pólitískra skoðana getað sameinast um starfið í þágu samvinnustefnunnar . . .« Sanmnnuhreyfingia meðal ðanksra bænda. Eftir A. Axelsen Drejer. ». . . Jeg vil ennfremur nefna, sem sjerkenni á dönsku sam- vinnnhreyfingunni, hið stranga hlutleysi, er hefir einkent starf- semina frá bgrjun. Jeg veit ráunar vel, að alþjóðasamvinnu- hregfingin telur hlutlegsi eitt af aðalatriðunum, en jeg þekki um leið af reynslu þá erfiðleika, sem eru samfara því að halda þessu grundvallaratriði til streitu. Meðal danskra samvinnumanna hefir það tekist öll þessi ár, að menn með gerólíkar stjórnmála- skoðanir hafa getað starfað sam- an i hverju samvinnufjelagi fyrir sig. í stjórn margra ffeiaga eru jafnaðarmenn og ihaldsmenn og eftir því sem timar hafa liðið hefir nœstum þvi borið enn meir á algerðu stfórnmálahlutleysi. Með þessu hlutleysishugtaki eigum vjer við fjelaga vora, seru eru af öllum stjettum. Meðal land- Búnaðarmálastjórastaðan er laus til umsóknar. Byrjunarlaun kr. 4500, hækk- andi á 3 ára fresti um kr. 500 upp í kr. 6000 á ári. Umsóknarfrestur til 1. sept. næstkomandi. Stjórn Búnadarjjelags íslands. ára fangelsi, hinn fyrnefndi, en 3 hinn síðarnefndi. Þeir missa og öll borgaraleg réttindi. Sektir þeirra námu tíu miljónum. Fjöldi manna, er voru meira eða minna leyti við mál þetta riðnir, fengu vægari hegningu. Japan Eldgos og jarðskjálftar urðu í Tekacki í Japan í lok maí. Stór landsvæði eyðilögðust og fjöldi manns beið bana. Eld- fjallið Biyci, sem ekki hefir gosið öldum saman, gaus þrisvar og búnaðar-samv.fjelaganna hefir einkum verið kept að því og það áunnist, að skapa jafna aðstöðu fyrir mismunandi stor- ar landeignir og befir þetta orðið til þess, að samsteypur vorar meðal smjörbúa, slátur- húsa o. s. frv. hafa náö til stærri sem smærri búa. Pað hefir verið sjerkenni danskrar samvinnuhreyfingar, að aldrei hefir verið barist fgrir hagsmun- um einnar stjettar gagnvart annari og yfirleitt hefir hugtakið •astjettarbaráttan aldrei verið nefnt, heldur verið reynt að skapa jöfn skilyrði fyrir alla eignaflokka og hefir þá ei verið sókst eftir því, að einn verði öðrum yfirsterkari, heldur að fjárhagsleg vinnuskilyrði allra bötnuðu og yrðu jöín . . .« Neytendafjelögin í Danmðrka. (Uppruni þeirra, þróun, þegn- fjelags- og þjóðernisgildi þeirra) eftir Fr. Voigt. ». . . / fjelögum vorum er ei spurt um stjett eða stöðu, um skoðanir eða álit manna, hvorki varð hraunfióð svo mikið að ár stifluðust, fllóðið æddi yfir borg- ir, og hundruð manna fórust en þúsundir særðust. Frá ísafirði er símað 1. þ. m.: Taugaveikissiúklingar eru 40 í bænum og 9 í firðinum, 3 dán- ir, engin ný tilfelli siðustu 2 daga. Ioflúensa gengur hjer, og liggja margir. Barst hún bingað með Goðafossi. — Kuldatíð. At- vinna og verslun í dái. um stjómmálaskoðanir, trúmála- eða þjóðfjelagsmáta. Fjelög þessi hafa frá fyrstu byrfun veriðhlut- laus i þjóðffelagsmálum og and- legum málam og þau hafa gœtt þessa hlutlegsis bœði á friðsöm- um og róstnsömum timum fram á þenna dag. Petla hefir styrkt samlyndið og samheldnina og mun vœntanlega gera framvegis. Þess vegna hefir ljelögum þess- um tekist, einkum til sveita, en þó einnig aö verulegu leyti í kaupstöðum, að sameina og tengja menn af öllum svjettum og með afarmismunandi lífsskoð- anir, þekkingu og reynslu; jarð- eigandinn og hjáleigubóndinn, embættismaðurinn og handiðna- maðurinn, prófessorinn og dag- launamaðurinn, eru sammála um það, að samlyndi þeirra og samheldni um samvinnufjelags- skapinn sje bæði gagnlegt og á- nægjulegt, og þeir hafi allir gagn af fjelagsskapnum og einkum þó þeir, er minst megasin, aðþeirra gagn verði mest, er hafi mesta þörfina, og að fjelagsskapur þessi sje pkki að eins fögurhug- sjón, heldur raunveruleg og gleðileg staðreynd .' . .«

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.