Templar - 22.06.1923, Blaðsíða 1

Templar - 22.06.1923, Blaðsíða 1
TEMPLAR. XXXVI. Reykjavík, 22. júni 1923. 7. blað. Áfengissalan 1922. Bannlögin eru úr sögunni í bili. Átengið flýtur á ný yfir landið og virðist ekki þurfa að lúta öðrum lögum en þorsta landsmanna, og hann virðist því miður nokkuð mikill eftir öllum sólarmerkjum að dæma. Áfengisverslun ríkisins heitir sú stofn- un sem nú sjer fyrir spönskum drykkjar- föngum og brennivíni. Hún hefir einka- rjett til innflutnings á því áfengi sem undanþágan undan bannlögunum heim- ilar. Hún var sett á stofn áður en Spán- verjar komu til sögunnar, og álti upp- haflega að annast innflutning á áfengi til lyfja; en þegar bannlögin voru num- in úr gildi, var áfengisversluninni falin einkaheimild til innflutnings hinna leyfðu vína. Inuflutningur spanskra vína hófst með júlimánuði 1922. Hjer fara a eftir nokkrar upplýsingar um áfengisverslun rikisins á árinu 1922, og er rjett að minnast þess, að hin svo köliuðu ljettari vín, undir 20 °/o, eru aðeins flutt inn eftir 1. júlí. Áfengið mun mestmegnis flutt hingað frá Danmörku, en nokkuð frá Spáni, og nokkuð frá Englandi. Hvort það er alt upprunnið frá Spáni er ekki golt að segja; heflr máskje heldur ekki veru- lega þýðingu eins og sakir standa. Á landinu eru 7 sölustaðir áfengis, á þessum stöðum: Reykjavík, Hafnarfirði, Vestmannaeyjum, Seyðisfirði, Akureyri, Siglufirði og ísafirði. f Reykjavík er sölustaðurinn rekinn fyrir reikning áfengisverslunarinnar, en á hinum stöðunum fyrir reikning ein- stakra manna. Við verslunina í Reykjavík vinna 12 manns, 4 á skrifstofu, 4 við vörugeymsl- una og 4 við útsöluna. í>ar að auki má telja lyfsölustjórann, sem er yfirmaður verslunarinnar. Áfengisveitingastaður ér einn, í Reykja- vík. Mun heimilt að veita þar áfengi aðeins með heitum mat. Ekkert afgjald er goldið til hins opinbera fyrir veitinga- leyfið. f reglugerð um áfengissöluna er gert ráð fyrir veitingastöðum á ísafirði, Akureyri og Seyðisfirði, en veitingaleyfi hafa ekki verið veitt fyrir þessa staði ennþá, hvað sem siðar kann að verða. Allur ágóði af verslunarrekstrinum ár- ið 1922 var kr. 270,338,39. En þar er meðtalið sem ágóði söluverð þess áfeng- is sem upptækt hefir verið gert (ólög- lega innflutt), og afhent versluninni til sölu, og virðist sem það muni vera all- veruleg upphæð þetta árið. * Eftir því sem verslunarstjóranum seg- ist frá, virðist notkun á spiritus og vín- um til lækninga vera heldur i rjenun. Pó verður sú ályktun ekki dregin af skýrslunni hjer að neðan, ef dæma má eftir henni um þetta. Innflutningstollur er goldinn af áfeng- inu eftir styrkleika: Á spiritus kr. 5,00 af líter, Cognac 3 kr. af J/i fl., vínum 12—20 % styrkleika 2 kr. af l/« fl. og Ijettari vinum 1 kr. af */i A- Hefir þá tollur af innfluttu áfengi á árinu num- ið um 483 þúsund krónum. Innflutningur og sala 1922: Af vínanda (96 °/o) var flutt inn 44,327 I. fyrir kr. 64,235,00 Óseltíárslok 4730---------------18,353,00 Selt á árinu 39,597 1. fyrir kr. 45,882,00 Af Cognac var flult inn 6S29 Vifl. fyrir kr. 45,119,00 ÓseHíárslok 2722 V*- — — 13.305,00 Selt á árinu 4207 l/i fl. fyrir kr. 31,814,00 Vín milli 12 og 20 7» Autt inn 107,251 Vt B. fyrir kr. 287,055,00 Óseltí ársl. 52,642 Vi - — —136,905,00 Selt á árinu 54,609 Vifl.fyrir kr. 150,150,00 Vin innan við 12 °/° flutt mn 26,307 ViA.fyrirkr. 78,641,00 Óselt í ársl. 13,357 Vi------------38,885.00 Seltáárinu 12,950 Vtfl.fyrirkr. 39,756,00 Þetta eru ekki litlar fjárbæðir, sem landsmenn hafa goldið fyrir áfengi i fyrra. Innkaupsverð áfengisins samtals um kr. 222,000,00 Tollarafáfenginusamt.--------483,000,00 Ágóði áfengisverslunarinn- ar samtals . . . um — 270,000,00 Alls kr. 975,000,00 — níu hundruð, sjötíu og fimm þús- und krónur — og er þó ótalinn allur reksturskostnaður verslunav ríkisins og útsölustaðanna.' Má áætla hið ótalda um 125 þúsund krónur, og kostar áfengið þá samtais um 1100,000,00 — eina mil- jón og eitt hundrað þúsund krónur, — eða um 11 kr. á hvert mannsbarn á landinu, 50—60 kr. á hvert heimili að jafnaði. Og þó er hjer aðeins um a/s ár að ræða að því er spánarvínið snert- ir, og aðeins talinn hinn beini kostnaður. Að vísu má segja að það fje sem rennur i ríkissjóðinn sje ekki beinn eyðslueyrir í þessu sambandi, en það er undir öllum kringumstæðum illur fengur, — sem illa forgengur, nema það sje notað í þvi skyni eingöngu, sem gæti rjettiætt slikan ágóði af siðleysi nokkurs hluta landsmanna: til þess að útrýma áfenginu á ný úr landinu. Og leiðirnar liggja beint við. í*ær eru þess- ar: að halda uppi öflugri bindindis- og bannfræðslu; að afla með óllu móti aukins markaðar fyrir sjávarafurðir landsins; að vinna að þvi á aUan hátt að vjer getum íhlutunarlaust af erlendu valdi ráðið löggjöf vorri í áfengismál- um. Þessar leiðir eru allar færar. Þær munu allar leiða til gagnsemdar landi og lýð. Pað er skylda hvers góðs manns, að fylgja þessu máli með einbeittri al- vöru til hins ýlrasta, og una ekki fyr en bann gegn öllum áfengisdrykkjum er lögleilt aflur í landi voru. Að því verðum vjer að stefna með forsjá, en í fullkominni alvöru. P. H. Áfengisnautnin og eftirlitið. Þegar Bandaríkin samþyktu bann- lögin voru jafnframt gerðar fullkomnar ráðstafanir til þess að- sjá um að þeim væri hlýtt, eigi síður en öðrum gildandi lögum rikjanna. Eftirlitsmenn voru skip- aðir, skrifstofur settar á fót, sem skyldu hafa nákvæmt eftirlit með árangri þess- ara laga, lögbrjótum stranglega hegnt o. s. frv. Bandarikjamenn höfðu haft mikil og góð kynni af banninu áður en samþykt var að taka bannákvæðið inn í grund- vallarlög ríkjanna. Þeir gerðu það því með fullum skilningi og »vitandi vitsc. Og þeir hafa sýnt það siðan, að þeim er full alvara með að láta hlýða þeim, eins og öðrum ákvæðum grundvallar- laganna. Vitanlega kostar banneftirlitið miljónir dollara, en beinn fjárhagslegur hagnaður sem þeim fylgir nemur tugum og hundrum miljóna árlega, svo beinn fjárhagslégur gróði er ákaflega mikill. Bandaríkjamenn verða ekki með rjettu taldir neinir fjármálaóvitar, þeim er bannmálið hagsmunamál, og þá tekju- lind munu þeir síst af öllu ónýta. t*á er þeim ekki siður ljóst hve stór- mikil menningarbót þjóðinni varð að þessum lögum. Bandaríkjamenn eru fullvissir þess, sem hinn heimsfrægi T. A. Edison sagði, »að Amerika án áfengis, mun í framtiðinni verða mjög hættulegur képpinautur allra ahnara þjóða, og að þær verða annað hvort að útrýma á- fenginu eða fara halloka í viðskiftunuma. Þegar bannlögin gengu i gildi hjer á landi, voru engar sjerstakar ráðstafanir gerðar til þess að sjá um að þau ekki væru brotin. Eugin sjerstakur eftirlits- maður skipaður til þess að sjá um framkvæmd þeirra eða hafa eftirlit með árangri þeirra. Allir sem heilbrigða skynsemi hafa

x

Templar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Templar
https://timarit.is/publication/532

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.