Ægir - 01.10.1917, Blaðsíða 14

146
ÆGIR
ið mjög mismunandi langan veg, enda
þótt það eyði jafnmiklu af kolum.
Það er ekki ástæðulaust þó sagt sé, að
siðasta sjómílan sem hægt er að bæta
við hraða sldpsins á klst., verði dýrust,
eins og margir munu álíta. En sá mis-
munur er æði mikill.
Yfirleitt er þetta að nokkru leyti kom-
ið undið ýmsum kringumstæðum. T. d.
lögun skipsins, hve hreinn botninn er,
hleðslu, vatnsdýpi o. 11. En alt þetta hlýðir
þeim lögum, að mótstaðan margfaldast
meira og meira, eftir því sem hraðinn
eykst. Það hefir komið í ljós við tilraunir,
að grunt vatn eða hleðsla eykur ekkert
skipsmótstöðuna á hægri ferð, enda þótt
mikið kveði að því þegar hraðinn eykst.
Kolaeyðslan eykst því i rauninni eftir
fremur óákveðnum mælikvaröa, og finst
þvi nákvæmast við tilraunir með hvert
skip fyrir sig. En viti maður hver kola-
eyðsla sldpstns er við tiltekinn hraða,
má þó með reikningi, nokkurnveginn
nákvæmt, finna kolaeyðsluna við ýmsa
aðra hraða, ef ekki er um að ræða svo
mikinn hraða, að reglan ekki gildi. Hæfi-
lega mikill hraði fyrir vanaleg skip, er
jafnan hér um bil: Hraði skipsins í sjó-
mílum á klst. = kvatratrótin af tölu
sem er jöfn lengd skipsins mældri í fet-
um. T. d. fyrir skip sem væri 100 feta
langt, væri 10 sjóm. á klst., hæfilegur
hraði. En þetta er sá mesti hraði sem
getur komið til mála, að minsta kosti
fyrir skip af þeirri gerð sem hér er um
að ræða, því vélar slíkra skipa eru ekki
bygðar til að framleiða meiri hraða, og
jafnvel ekki svo mikinn. En aukist hrað-
inn mikið yfir þessi takmörk, þarf marg-
falt meiri vélarkraft, miðað við stærð
skipsins hlutfallslega. En aftur hefir það
sannast, að fyrir neðan þessi takmörk
eykst kolaeyðslan (yfir jafnlangan tíma)
hér um bil jafnfljótt og þríveldi hraðans.
T. d. væri hraðinn tvöfaldur, myndi
kolaeyðslan áttfaldast o. s. frv. Vitanlega
er vart um svo mikla hraðabreytingu að
ræða fyrir skip. En hlutföllin eru þau
sömu, enda þótt minna sé að gert.
T. d. skip nokkurt eyðir með 10 sjóm.
hraða á klst. 10 smál. af kolum á sólar-
hring. Ef hraði skipsins er nú látinn
breytast þannig, að skipið fari sinn sól-
arhringinn með hverjum hraða, er vert
að uthuga mismun kolaeyðslunnar yfir
hin jafnlöngu tímabil.
Við lOsjóm.hraðaerkolaeyðslan 10 smál.
— 9 - - —--------------7,29 —
— 8 — - -----------5,12 -
— 7 — — -----------3,43 —
Ivolaeyðslan á sólarhring með 7 sjóm.
hraða á klst. er þá mjög nálægt því að
vera 73 af kolaeyðslunni á sólarbring
með 10 sjóm. hraða á klst. o. s. frv.
Vitanlega er hér ekki um alveg beinann
ágóða að ræða hvað kolaeyðsluna snert-
ir, þar eð sldpið fer ávalt styttri leið á
sólarhring eftir þvi sem hraði þess er
minni.
En af þessari reglu leiðir, að hægt er
að sanna, að kolaeyðslan yfir jafnlangar
leiðir eykst jafnfljótt og tvíveldi hraðans.
T. d. væri hraðinn tvöfaldaður, myndi
kolaeyðslan fjórfaldast o. s. frv.
T. d. skip nokkurt hefir meðferðis 100
smál. að kolum, sem það myndi eyða í
ferð nokkurri með 10 sjóm. hraða á
klst. Ef hraði skipsins er nú látinn breyt-
ast þannig, að skipið fari jafnlangar leiðir
með sinum hraða í hvert skifti, má einn-
ig athuga mismun kolaeyðslunnar yfir-
hinar jafnlöngu leiðir.
Við 10 sjóm. hraða er kolaeyðslan 100 smál.
— 9 — — —---------- 81 -
— 8 — — —----------64 -
Kolaeyðslan yfir ákveðna leið með 7
sjóm. hraða á klst. er þá tæpur helm-