Austfirðingur - 27.09.1930, Blaðsíða 4

Austfirðingur - 27.09.1930, Blaðsíða 4
AUSTFIRDÍNGUR Dánarfregn. Þau hjónin frú Marie og Sig- uröur kaupmaður Jónsson urðu 6. þ. m. fyrir þeirri sorg aö missa einkadóttur sína, Hjördísi, 13 ára gamla. Hjördís var mjög efnilegt barn, en átti síöustu missirin við mikla vanheilsu að búa, sem nú hefir orðið henni að bana. Kunn- ugur menn fjær og nær munu af alhug samhryggjast foreldrunum í þessari þungu raun. um um þá menn, sem með fram- takssemi sinni og áræði hafagert ríkinu kleyft, að styrkja þann at- vinnuveginn, sem oröinn er afturúr, á miklu stórfeldari hátt en nokk- urn mann óraði fyrir. # Hjer er hafin stjettabarátta, jafn harðvftug sem í nokkru ööru landi. Næstu árin munu skera úr um það, hvort heilbrigðustu einkenni þjóðarinnar eiga að haldast í fram- tíðinni, eða þau eiga að afmást. Hjer hefir verið minni stjettamun- ur, minni munur ríkra og fátækra en í nokkru öðru landi. Nú er verið að draga í dilkana. Verka- mennirnir eiga að hata atvinnu- rekendurna, bændurnir útgerðar- mennina, leikmennirnir embættis- mennina. Með þessu er verið aö koma á þeim stjettamun, sem umbótamenn annara þjóða hafa verið að berjast gegn mannsaldur fram af mannsaldri. því þegar tek- ist hefir að troða undirstjettartil- finningunni og öreigahrokanum inn í vinnandi lýð landsins, pá mun fljótlega fara að hylla undir „yfirstjettina" og auðrembinginn á hinu leytinu. það er einkenni skottulæknanna að gefa sömu mixtúruna við öllum sjúkdómum. Þekking þeirra nær ekki til þess að skilgreina þörfina í hvert skifti. Frömuðir stjettabaráttunnar hjer á landi taka ekki nægilegttil- lit til þeirra sögulegu raka sem liggja að sjereinkennum íslenskrar þjóðlundar. Þeir virðast telja gefið að sömu ráðin eigi viö með þjóð, sem býr svo strjált að ekki kemur nema einn maður á hvern ferkílómetra, og með þeirri, er telur hundruð manna á hvern fer- kílometra. Ekkert er skaðlegra þjóðlífi voru en sundrungin, sem stöðugt' er mögnuð. Engin barátta er ó-ís- lenskari en stjettabaráttan. Skil- yrðin eru hjer fyrir hendi enn til friðsamlegra úrræða í atvinnumál- unum, ef menn vilja opna augun fyrir því og hætta að gefa okkur útlendu mixtúrurnar, sem ekki eiga viö hjer. Ekkert nema víðsýni manna, sjálfsþekking og góðgirni geta bjargað þjóðinni frá þeim hnekki, sem sem henni er búin ef sundrúngin magnast fram úr því sem er. Þeir stjórnmálaflokk- ar, sem hafa stjettaríg og tortrygni sjer að lífsnæringu eiga ilt erindi til þjóðarinnar. Hðrmulegt slys varð hjer í firðinum þ. 23. þ. m. Sigfinnur Mikaelsson bóndi á Grýt- áreyri var að flytja heim hey, er er hann hafði aflað sjer á Dverga- steinsengjum, á litlum vjelbát þilj- uðum er hann hafði fengið lánað- an hjá Sveinbirni Ingimundarsyni á Vestdalseyri. Bátnum fylgdi elsti sonur Sveinbjörns, Jóhann 20 ára að aldri og tveir yngri bræður hans, Ingvi Hrafn 15 ára og Ingi- mundur 13 ára. Með Sigfinni vóru einnig við heyflutninginn 3' ungar dætur hans, Helga 13 ára, Pálína 11 ára og Anna Steinunn 10 ára. Báturinn lá fyrir festum örskot frá landi viö svonefnda Kolstaða- höfn í Dvergasteinslandi og var heyið flutt út í hann á róðrarbát. En er síðustu heybaggarnir vóru fluttir í bátinn, og alt áðurnefnt fólk í hann komið til heimferðar, hvoldi bátnum snögglega — hefir eflaust verið of háfermdur. Fólk í landi, er var við heyskap þarna skammt frá, sá þegar slysið vildi til, og var jafnskjótt náð í bát þann er næstur var, og róinn líf- róður á vettvang, en er að var komið voru engin önnur vegsum- merki en heybaggarnir sem flutu um sjóinn, en alt fólkið druknað og báturinn á mararbotni. Sigfinnur Mikaelsson var um fimtugt, vaskleikamaður, glaðvær, hagyrtur, drengur góður og vin- margur. Ungmennin 6 er með hon- um fórust á svo sviplegann hátt vóru öll hin efnilegustu. Enginn af.þeim sem fórust nje þeim er á horfðu, kunnu sund. Er það meira alvörumál en marg- an grunar og verður að því vik- ið hjer í blaðinu síðar. Þegar þetta er ritað hefir tekist aðfinna lík allra þeirra er fórust, nema yngstu dóttur Sigfinns sál., sem enn er eigi fundin. Húsgop allskonar: Borðstofu, dagstofu, svefnherbergis, skrifstofu. Samstæð eða einstök stykki útvegum við frá Húsgagnaverksmiðju „Thór", Horsens. Myndir og verðlistar til sýnis. Þistlar. talinn einhver gætnasti fjármála- maður á þingi. Dauðasök Magn- úsar er þá sú, að hann tók lán, sem Tíminn geröi háværasjar kröf- ur um að tekið væri, með þeim kjörum sem foringjar Tímamanna hafa orðið að játa, aö verið hafi í samræmi við ástand ríkissjóðs á þeim tíma. Hvað ætli hefði sungiö í Tím- anum ef Magnús hefði ekki tekið lánið? Skrif blaðsins um Jón Þorláks- son bera höfundunum sama vitni sanngirni og fjármálavits. Áður en gengið hækkaði klifaði Tíminn stöðugt á því hvað rúmjölstunn- an væri dýr, en hljóp alveg yfir að skýra mönnum frá því hvað kjöttunnan hækkaði í verði. Svo kemur gengishækkunin og síöan hefir Tíminn látlaust stagast á því, hve lítið hafi fengist fyrir kjöttunn- una, en gleymir alveg að geta þess hvað mjöltunnan hefir lækk- að. Tíminn færir Jóni til skuldar 25 aura i hverri krónu, sem bónd- inn fjekk fyrir kjötið og sjómað- urinn fyrir fiskinn, en gleymir að færa honum til tekna 25 aura af hverri krónu sem bóndinn ogsjó- maðurinn greiddu fyrfr aðfluttar vörur. Ekki er að kynja þótt skuld- ir safnist, þar sem reikningsfærsl- an er með þessum hætti. 3. Annars vita það allir menn, að Jón Þorláksson átti ekki sök á 1. Síðustu tíu árin hefir varla kom- ið svo út blað af Tímanum aö gengishækkuninni, sem varð 1925 ekki hafi verið þar ein eða fleiri Jón hlaut sem fjármálaráðherra greinar um þá Magnús Guðmunds- son og Jón Þorláksson, annan eða báða, Enn er blaðið að skamma Magnús fyrir að taka enska lánið, og þó hafa foringjar Tímamanna orðiö að margkannast við það opinberlega, aö ekki hafi orðið hjá því komist að taka lán- ið og aö lánskjörin hafi ekki ver- iö verri en við var að búast.þeg- ar litið væri á þáverandi hag ríkissjóðs. Ekkert blað á landinu hafði barist eins harðvítuglega fyrir því að enska lánið yrði tekið eins og Tíminn. Og enginn maður hefir þorað að halda því fram að Magnús hafi átt sökina á því að ríkissjóður var svo illa kominn sem þá var. Ógætileg afgreiðsla fjárlaganna á þeim árum olli kreppu ríkissjóös. Magnús Guð- mundsson hefir af öllum veriö að taka fyrst og fremst tillit til tillagna bankastjóranna í þjóð- bankanum, þegar um svo víðtækt fjárhagsmál var að ræða. Banka stjórar Landsbankans voru þeir sömu og nú. Tíminn veit vel að stefna þeirra var aö koma krðn- unni upp í gullgildi. Og hannveit líka, að Jón Þorláksson beittisjer loks fyrir því að krónan hækkaði ekki frekar en orðið var. Nú hafa jafnan verið skiftar skoðanir um það innan allra flokka hversu rjett- mæt eða heppileg gengishækkunin 1925 hafi verið. Magnús heltinn Kristjánsson og Klemens Jónsson ir sú sök þyngst á herðum banka- stjórum Landsbankans. Minnast menn þess aö hafa sjeð nokkra gagnrýni á gerðum þeirra í Tím- anum? 4. Þessi framkoma Tímans gagnvart Jóni Þorlákssyni og bankastjórum Landsbankans minnir mjög á ann- að mál sem töluvert var deilt um fyrir nokkrum árum. Á þinginu 1924 bar Tryggvi Þórhallsson fram frumvarpið um Búnaðarlánadeild- ina. Samkvæmt lögunum átti deild- in að taka til starfa l.júlí það ár og var Landsbankanum gert að skyldu að leggja fram „altað"250 þús. krónum á ári í þessu skyni. í lögunum var svo fyrirmælt að Búnaðarfjelag íslands skyldi semja reglugerð fyrir stofnunina áðureti hún tæki til starfa, þ, e. fyrir 1. júlí. Tryggvi þórhallsson átti þá sæti í stjórn Búnaðarfjelagsins, svo þar voru hæg heimatökin í þess- ari reglugerðarsmíð. En -samt var áhugi flutningsmanns frumvarpsins ekki meiri en það, að reglugerðin var ekki tilbúin fyr en um haustiö. Og nú spryngur bomban. Þegartil átti að taka lýsir Landsbankastjórn- in því yfir að hún hafi ekki fje á feiðum höndum til stofnunar deildarinnar. Tryggvi Þórhallsson var um þessar mundir endurskoð- andi Landsbankans, svo þar voru líka hæg heimatökin, að rannsaka hvort þessi yfirlýsing væri á rök- um bygð. En hvað gerirTryggvi? Hann ræöst á Jón Þorláksson og segir að hann hafi lýst yfir þeirri „óheyrilegu lífsskoðun" að ekki væri hægt að stofna Búnaðarlána- deildina. Bankastjórar Landsbank- ans voru ekki nefndir á nafn, frek- ar en þeir væru ekki til. 5. í árásunum á Jón Þorláksson var því auðvitað haldið fram, að Jón stofnaði ekki deildina baraaf bölvun sinni, til þess að allir ís- lenskir bændur til samans gætu ekki fengiö „alt að"einummiljón- arfjórðung af lánsfje með sæmi- legum kjörum. Og þó skipaði Jón, eftir synjun bankastjórnarinnar, þá Thor Jensen, Sigurð búnaöarmála- stjóra og Halldór á Hvanneyri til þess að undirbúa lögin um Rækt- voru t. d. báöir hækkunarmenn-unarsjóðinn. Var þetta fyrsta spor 1925. Magnús var í kjöri af flokks- ins hálfu árið eftir og fjármála- ráðherra 1927. Slíkur var dórnur Tímaflokksins um þessa fjármála- stefnu hans.En hafi verið um sök að ræða þegar krónan hækkaði, hvíl- iö sem stígiö var til að komaþví þjóðþrifamáli í framkvæmd. Búnaðarbankinn er æði mi'klu stórfeldara fyrirtæki en Búnaðar- lánadeildin var. Og nú hefir stjórn- in í verkinu lýst yfir þeirri „ó-

x

Austfirðingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austfirðingur
https://timarit.is/publication/594

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.