Vesturland


Vesturland - 30.06.1927, Blaðsíða 1

Vesturland - 30.06.1927, Blaðsíða 1
VESTURLAND Ritstjóri: Sigurður Kristjánsson. IV. árgangur. ísafjörður, 30. júnf 1927. 23. tölublað. ÞjóKmálablekkingar. Skutull frá 24. þ. m. skýrir frá kjósendafundi þeim er Haraldur Guðtnundsson hélt hér á ísafirði þann 15. þ. m. Flytur blaðið út- drátt úr ræðu H. G., og verður að svo stöddu að gera ráð fyrir, að þar séu birt hans óbreytt orð, eða þau er hann vill láta eftir sér hafa. Úir svo og grúir af blekk- ingum og hreinum og beinum ó- sannindum í þessari ræðu fram- bjóðandans, að ekki má því með öllu ósvarað, þótt hér verði ekki nema nokkur atriði tekin til at- hugunar. Einn káflinn í frásögn þessari er um frv. það, er stjórnin flutti 1925 um breytingu á lögum frá 1919 „um skipun barnakennara og laun þeirra". Þar stendur: „Sparnaður á barnafræðslu. Þá flutti stjórnin og frumvarp um að lengja vinnutíina barnakennara um lj6 hluta, og að helmingur' aldurs og dýrtíð- aruppbótar skyldi framvegis greiðast af bæja og sveitasjóðmn, en eigi rikissjóði eins og verið hafði. Viðurkendi þó stjórn- in að enginn b e i n n sparnaður yrði aí þeirri breytingu íyrir þjóðina, heldur færð- ust þessi gjöld að eins yfir.áfátæk sveita og bæjarfélög. En liún-vonaði jafnfraint að þetta gæti orðið til þess að sveitir og bæjir reyndu rneira að draga úrkostn- aði við f i æ ð s 1 u n a (o g þ a r rneð auðvitað iræðslunni sjálfri) ef þaugreiddu meira af kostnaðin- umviðhana. v Árangur þcsSa frumvarps, eí það hefði náð samþykki, hefði hlotið að vera sá, að dregið hefði verið úr alþýðufræðslu og íninui trygging verið fyrir því, að sæinilegir menn fengist í barnakennara stöður. Þetta tvent, ásamt skólagjöldunum, sýn- ir glögglega hug ihaldsins til alþýðufræðsl- unnar í landmu". Það er augljóst af þvi, sem hér er tilfært, að frambjóðandanum hefir ekki unnist tími til að setja sig inn í mál það, er hann hér gerir að umtalsefni. Annað tveggja þekkír hann ekki lögin frá 1919, eða honum hefir láðst að lesa frumvarpið frá 1925, sem hann gerir þó að umtalsefni. í 11. gr. laga nr. 75 frá 1919 er ákveðið að a/8 hlutar launa ' barnakennara greiðist úr bæjar- sjóðum, en í frumvarpinu frá 1925 var stungið upp á, að dýrtíðar- uppbót og launabætur eftir starfs- aldri greiddust eftir sömu hlutföll- um úr bæjarsjóðum, en ekki helm- ingur eins og segir í Skutli. Þessi missögn sýnir aðeins kæruleysi og skeytingarleysi H. G. um að setja sig inn í mál þau er hann talar eða skrifar um, en hefir að öðru leyti ekkert að segja viðvikjandi markmiði greinarinnar, sein er það, að sverta íhaldsflokk- inn, og á að sanna, að íhalds- nienn vilji draga úr alþýðument- un landsmanna. Munum vér nú segja sögu frum- varpsins frá 1925 og segja ekkL um það hálfan sannleika heldur allan, eins og auðvelt er að sanna hann skjallega með þingtíðindun- um frá þvi ári. A þinginu 1924 var í efri deild samþykt þingsályktun til stjórnar- innar um, að stjórnin skyldi á næsta þingi lrama fram með til- lögur um sparnað í ríkisrekstrin- um. Skyldi stjórnin skipa ólaunaða nefnd í þessu skyni og leggja til- lögur hennar fyrir þingið. Frá þessari sparnaðarnefnd er fram- komin tillagan um, að bæja- og sveitasjóðir greiði að sínum hluta dýrtíðaruppbætur og starfsaldurs- uppbætur til barnakennara eftir sömu hlutföllum og þeir aðilar greiða launin samkv. lögunum frá 1919. Greinargerð nefndarinnar fyrir þessum tillögum geta menn séð á þingskjali 15 } A-deild Alþing- istíðindanna frá 1925. Þessar til- lögur nefndarinnar var skylda stjórnarinnar að leggja fyrir þingið. Það er nú aðallega þetta atriði, sem H. G. gerir að umtalsefni úr frv. frá 1925 og skulum vér því halda oss við það og skýra frá gangi og afdrifum málsins á þing- inu 1925. Frumvarpið var lagt fyrir Neðri deild og mætti þegar við fyrstu umræðu málsins mótstöðu frá tveim þingmönnum (Ásg. Asg. og Sigurj. J.), en var að þeirri um- ræðu lokinni vísað til mentamála- nefndar. Mentamálanefnd. verður svo öll sammála um að mæla á móti einmitt þeim atriðum, sem H. G. tilfærir, og leggur til, að frum- varpið verði felt. Framsögumaður nefndarinnar við aðra umræðu er þin. ísafjarðar og geta menii lesið framsöguræðu hans í C-deiId Alþingistíðindanna 1925 bls. 70. Sigurj. Jónss. mælir þar ákveðið gegn þessum tilfærðu breytingum. Enginn íhaldsmanna í deildinni talaði fyrir þessum breytingum, nema hvað þáverandi forsætisráðherra Jón sál. Magnús- son taldi sér skylt að halda hlíf- isskyldi fyrir sparnaðarnefndinni, sem tillögurnar eru komnar frá. Atriði þessi eru svo feld 1 deild- inni með mikíum atkvæðamun og frumvarpið alt felt. Ekki er hægt að sjá af þing- tíðindunum, hverjir þeir fáu þing- menn voru, sem vildu ljá frum- varpi þessu fylgi sitt. Nafnakall var ekki. Þannig er saga þessa máls. Tillögurnar komnar frá svokallaðri sparnaðarneínd, sem skipuð var eftir ákvörðun Alþingis. íhalds- menn í mentamálanefnd leggjast á > móti málinu, íhaldsmaður er framsögumaður nefndarinnar að því, að tillögurnar séu feldar, og tillögurnar eru feldar með atkvæð- um íhaldsmanna og annara. Svo kemur H. G., frambjóðandi jafnaðannanna hér, fram fyrir ís- firska kjósendur þann 15. þ. m. og staðhæfir þar meðal annara ósanhinda, að íhaldsmenn vilji draga úr alþýðufræðslu lands- manna og vitnar máli sínu til sönnunar í margumtalað frum- varp frá 1925. Helst verður af greininni skilið, að það s6 flokks- mál íhaldsins að draga úr alþýðu- fræðslu. Hver, sem les þessar lín- ur, mun sjá, að þarna fer þessi frambjóðandi með rakalaus ósann- indi. En hvað veldur? Er alger þekkingarskortur or- sök þessa? Er algert kæruleysi hjá frambjóðandanum fyrir að setja sig inn í mál, er hann vill gera að umtalsefni? Eða, — þótt síður viljum vér þvf trúa, — legst frambjóðandinn svo lágt, að hann í þessu efni beri fram fyrir isfirska kjósendur þjóðmálalygar i þeirri von, að hann geti með því svert mótstöðumenn sina og aflað sjálf- um sér kjörfylgis. Þá eru skólagjöldin. íhaldsmenn vilja láta nemendur, sem eru bú- settir þar sem skólarnir eru — (R.vík, Akureyri, Hafnarfj.) greiða skólagjöld. Telja íhaldsmenn þessa nemendur eins vel á vegi stadda með að afla sér mentunar, þótt þeir greiði eihhver skólagjöld, eins og nemendur viðsvegar utan af landinu, sem alt verða að kaupa, þegar þeir koma til skólanna. Flestallir Reykvíkingar eru auð- vitað á móti þessum skólagjöldum, auðvitað einnig Hafnfirðíngar og Akureyrarbúar. Jafnaðarmenn eru á móti þeim, en slíkt er ekki til- tökumál. Þeir eru yfirleitt á móti allri aukningu á tekjum ríkissjóðs. Engir menn eru harðvítugri en þeir í kröfum um fjárframlög úr ríkissjóði, en engir eru jafn alger- lega sneiddir ábyrgðartilfinningu fyrir því, að afla rikissjóði tekna, til þess að standast útgjöldin. Frh. Fundahöld. Fundur á ísaflrði. Skutull 24. júní segir svo frá: „Haraldur Quðmundsson þinginaniis- efni Alþýðuflokksins hér i bænum, kom ineð íslandi að sunnan 15. þ. ín. Dvelur hann liér fram yfir kosningar. Hann boðaði til almenns kjósendafund- ar að kvöldi hins 18. þ. m. Hafði áður spurl hinn frambjóðandann, síra Sigurgeir, hvort hann vildi vera með i að boða fundinn og halda. Þessu neitaði hann". Hálfur sannleikur er blekking og gengur lýgi næst. Hér birt klausa úr Skutli er þeirrar tegund- ar, og verður Vesturland þv( að segja allan sannleikann. Það er satt að H. G. er hér kominn og dvelur hér fram yfir kosningar. Það er einnig satt, að hann boðaði almennann kjós- endafund hér 18 júni. En það er einnig satt, að H. G. er ekki hlaðnari trúnaðarstörfum en svo, að hann hefir undantarna mánuði ekkert annað haft að gera og hugsa um, en að undirbúa funda- höld og vinna að kosningu sinni, og ekki er vitanlegt, að hann hafi neitt annað um að hugsa fyrst um sinn. Hann getur því haldið fundi, hvenær sem hann vill. Síra Sigurgeir hefir ekki unnið sér þess háttar traust hjá „alþýð- unni", að hann hafi verið leystur frá öllum trúnaðarstörfum. Hann hefir embætti að gegna, og fyrri- hluta júnímánaðar var hann að vinna að. undirbúningi hátiða- haldanna 17. júní, semj^haldin voru hér til ágóða fyrir kirkju- byggingu, og nóttina, sem fund- urinn var haldinn, kom skip það, er sr. Sigurgeir fór með á presta- stefnu í Reykjavík, og hafði það hér enga dvöl. Af þessum ástæðum óskaði sr. Sigurgeir þess, að þeir frambjóð- endurnir byrjuðu ekki fundahöld, fyr en prestastefnunni væri lokið, en Haraldur fór ekki að þvi, og boðaði fundinn á þeim Jíma, sem keppinautur hans ekki gat mætt. Það er sjaldgæft að frambjóð- endur ekki geti komið sér saman um fundahöld. Einhverjar sérstak- ar orsakir verða að liggja til slíks. Menn spyrja því að vonum, hvaða ástæða hafi valdið því, að H. G. ekki vildi halda fund eða fundi á þeim tíma, sem keppinautur hans gat vegna embættisanna haldið þá með honum. Ekki ætlar hann suð- ur aftur að sinni. Skutull segir, að hann dvelji hér fram yfir kosn- ingar. Geta annir valdið? Þvi trúir víst enginn. Að svo stöddu verða ekki aðrar ástæður fundnar en þær, sem lesa má út úr ágripi því af ræðu hans, sem birt er í nefndu blaði Skutuls. Þar er hrúg- að saman bakmælgi, blekkingum og beinum ósannindum, sem auð- hrakið er, og hrakið verður í Vest- urlandi. Það er auðvitað auðveldara að bakbíta mótstöðumann sinn, en að mæta honum á hösluðum velli. Og það er áhættuminna^að bera fram blekkingar og ósannindi í opinberum málum, ef mótaðili er ekki viðstaddur, en illa sæmir það manni, sem þykist fær um að sitja á löggjafarþingi þjóðar sinnar. Og varla getur slíkt orðið haldgott. Mundi ekki betra að styðjast við góð málefni og drengilega sókn? Fundir í N.-ísafjarðarsýslu. Frambjóðendur hafa undanfarið haldið fundi í 6 hreppum sýsl- uunar og á fleiri stöðum í sumum þeirra. Eru nú eftir aðeins Hóls- hreppur, Eyrarhreppur og Súða- víkurhreppur, en í tveim þessum

x

Vesturland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vesturland
https://timarit.is/publication/633

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.