Heilbrigðismál - 01.01.1962, Blaðsíða 7

varðanna, liefði nokkur áhrit til að draga
úr hættunni á kransæðastíflu.
Þá var loks þriðja atriðið, en jrað var
byggingarlag, arfgengir eiginleikar. Það
þótti sýnt á þeim mannfræðilegu athugun-
um, sem gerðar voru, að jrað veldust aðrar
manngerðir í vagnstjórastarfið heldur en
varðastarfið, þyngri menn og kyrrsetumenn.
Vagnstjórastarfið er heldur meira ábyrgðar-
starf, en þó var kaupmunur ekki meiri en
5 sh. á viku.
Eitirmáli
Kransæðastífla er nú að verða ein al-
gengasta dánarorsök í hópi karlmanna, og
fara þessvegna fram víðtækar rannsóknir á
öllum atriðum, sem hugsanlega snerta sjúk-
dóminn og gætu leitt til betri skilnings á
honum. Það er margt sem getur komið til
greina. Mataræðið hefur sína þýðingu; það
hafa meðal annars dýratilraunir sýnt, en
það er aðeins eitt atriði af mörgum. Starfið
hefur líka mikla þýðingu, og virðast á-
byrgðamikil kyrrsetustþrf gefa versta raun.
Þá er og enginn vafi á, að ættgengt bygg-
ingarlag og aðrir meðfæddir eiginleikar
kunna að hafa mikla þýðingu; ef til vill er
var að leita frumorsakanna, sem ]tó jrví að-
eins leiða til sjúkdómsbreytinga í kransæð-
um, að upp séu teknir mjög ónáttúrulegir
lifnaðarhættir, svo sem alltof miklar kyrr-
setur þegar á unga aldri t. d. aldrei farið
neitt út nema í bifreið og alltof mikils neytt
af þungum og feitum mat.
Það liefur nýlega verið sannað bæði með
dýratilraunum og með tilraunum á mönn-
um, að ómettaðar fitutegundir geta dregið
úr hættunni af kransæðastíflu, en eins og
kunnugt er koma jtessar sérstöku fitusýrur
helzt fyrir í jurtafeiti og fiskolíum, svo sem
lýsi, og hefur verið talið, að tvær matskeið-
ar af lýsi á dag gætu haldið æðakölkuninni
frá garði. Um leið er sjálfsagt að draga
nokkuð úr neyzlu annarra fitutegunda.
Loks má ekki gleyma tóbakinu. jró hefur
í þgssum brezku rannsóknum á strætis-
fréttabréf um hf.ilbriguismál
vagnastarfsmönnum alveg láðst að geta um
tóbaksneyzlu, en tóbaksreykingar eiga vafa-
laust sinn þátt í kransæðastíflu nútímans.
AÖálheimildir: Nutritional Rcvictvs, Nov. 1961.
Lungnakrabbi fer vaxandi í tveim
borgum meS hreint andrúmsloft
Þótt jrað sé raunar sannað svo ekki verði
um villzt, að vindlingareykingar valdi
krabbameini í Ittngum, þá eru alltaf ein-
hverjir, sem í lengstu lög lierja höfðinu við
steininn og vilja kenna einhverju öðru um
vaxandi lungnakrabba. Eitt af því, sem
Jressir menn liafa einkum liaft á oddinum,
er ryk og reykmettað andrúmsloft stórborg-
anna, ýmist frá bifreiðum eða upphitun
liúsa.
Tvær ertt Jdó þær borgir, j>ar sem vaxandi
lugnakrabbi verður ekki kenndur mjög ó-
hreinu andrúmslofti, ett jtað eru Feneyjar
á Ítalíu og Reykjavík á íslandi. Rannsókn-
ir voru gerðar vegna sérstöðu jressara borga,
hitaveitu-borgarinnar Reykjavíkur, og Fen-
eyja jaar sem lítið er kynnt, eða ekkert til
upphitunar húsa, og ekkert einasta vélknú-
ið farartæki sézt á götum, ekki einu sinni
neitt farartæki á hjólurn, og flestum bátum
róið á sýkjunum.
í Feneyjum er reykt meira en í nokkurri
annarri borg á Ítalíu, enda er lungnakrabbi
algengari jrar á meðal karlmanna heldur en
annarsstaðar á Italíu, og raunar algengastur
allra krabbategunda, sem dánarorsök.
í Reykjavík og annarsstaðar á íslandi
hafa haldizt í hendur vaxandi lungnakrabbi
og aukin sala á vindlingum þrátt fyrir and-
rúmsloft, sem er „hreinna en í nokkurri
anarri höfuðborg í Evrópu", segir prófessor
Dungal.
Iieimild: Sciencc News Letter, 81:11 janúar, 1962.
Lesendum Fréttabréfs er bent á að lesa sér-
prentaðan miða, sem fylgir þessu blaði, og
senda svar sem fyrst, ef um svar er að ræða.
7