Morgunblaðið - 02.02.2009, Page 24

24 MenningFRÉTTIR
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 2. FEBRÚAR 2009
SÍÐUSTU ár
hafa sérfræð-
ingar í list
spænska meist-
arans Goya tekið
að efast um að
hann hafi í raun
málað eitt af
frægustu verk-
unum sem hon-
um hafa verið
eignuð, Risann,
The Colossus, í Pradosafninu í
Madríd. Í haust greindum við frá
þessum efasemdum og í vikunni
kvað safnstjórinn í Prado upp
formlegan úrskurð: Risinn sem
ryðst yfir landið og hræðir menn
og skepnur í forgrunninum er ekki
eftir Goya.
Safnstjórinn sagði að þetta fræga
verk, sem lengi hefur verið túlkað
sem táknmynd mótstöðu Spánverja
við heri Napóleóns, muni áfram
hanga í safninu. Hins vegar verði
merkingunni breytt, það verði ekki
lengur eignað Goya heldur líklega
einum af aðstoðarmönnum hans.
Listfræðingar, undir stjórn Ma-
nuelu Mena, aðalsérfræðings Prado
í verkum Goya, telja núna að Asen-
sio Juliá hafi málað myndina. Mena
segir að röntgenmyndir af verkinu
sýni umtalsverðan mun á mál-
unartækni Goya og þeirri sem beitt
er í Risanum. Þá hafi einnig fundist
upphafsstafirnir A.J. páraðir í
vinstra hornið að neðan, og þeir vísi
einng til Juliá, sem var aðalaðstoð-
armaður Goya á seinni hluta starfs-
ævi hans.
Alls ekki
eftir Goya
Juliá gerði Risann
Risinn, ekki eftir
Goya heldur Julíá.
HERMANN
Göring mar-
skálkur var
hægri hönd
Adolfs Hitlers.
Hann sankaði að
sér gríðarlegum
fjölda listaverka
sem nasistar
rændu af fórn-
arlömbum sínum.
The Independent
greinir frá því að nú hafi öll verkin
verið mynduð og muni birtast í
væntanlegri bók. Hópur rannsak-
enda hefur komist að því að Göring
kom höndum yfir um 2.000 verk, 700
fleiri en talið var, eftir marga kunn-
ustu listamenn sögunnar.
Fengur
Görings
Verk úr safni Gör-
ings, eftir Matisse.
HLJÓMSVEITIN The Lame
Dudes kemur fram á blús-
kvöldi Blúsfélags Reykjavíkur
á Rósenberg í kvöld, annan
febrúar.
The Lame Dudes flytja lög
af væntanlegum geisladiski í
bland við gamalkunna blús-
slagara.
Hljómsveitin Úlfur hitar upp
á tónleikunum, sem hefjast kl.
21.30.
Blúskvöld Blúsfélags Reykjavíkur eru haldin
fyrsta mánudag í hverjum mánuði á Rósenberg í
vetur. Markmið félagsins er að greiða fyrir fram-
gangi blústónlistar á Íslandi og sameina blús-
áhugafólk í eitt félag.
Blústónlist
The Lame Dudes
á blústónleikum
Gítarsóló bíða
gesta í kvöld.
BEBOP-djammsessjón verður
haldin á kaffi Kúltúr á Hverf-
isgötunni í kvöld, gegnt Þjóð-
leikhúsinu, rétt eins og venjan
er fyrstu mánudagskvöld hvers
mánaðar. Djammið byrjar
klukkan 22:00.
Þetta er önnur slík uppá-
koman á árinu og ríður
B3 djassorgeltríóið á vaðið
og leikur frumsamið bebop. B3
tríóið hefur verið starfandi
með hléum frá árinu 2001 og hefur gefið út tvo
geisladiska sem báðir voru tilnefndir til íslensku
tónlistarverðlaunanna. B3 tríó skipa Agnar Már
Magnússon á orgel, Ásgeir Ásgeirsson á gítar og
Erik Qvick á trommur.
Djasstónlist
B3 leikur íslenskt
bebop í kvöld
Agnar Már leikur
á orgelið.
SÝNING á verkum Kristínar
Geirsdóttur myndlistarmanns,
sem stendur yfir í Artóteki á
fyrstu hæð Borgarbókasafns
Reykjavíkur, í Grófarhúsinu,
Tryggvagötu 15, hefur verið
framlengd til sunnudagsins
áttunda febrúar.
Kristín nam myndlist í
Myndlista- og handíðaskóla Ís-
lands árin 1985-1989 en áður
hafði hún lokið kennaraprófi
frá Kennaraskóla Íslands. Hún hefur verið gesta-
listamaður í vinnustofum í Danmörku, Hollandi,
Írlandi, Litháen, Frakklandi og á Spáni. Kristín
hefur aðallega unnið með málverk, út frá einföld-
um formum, á striga, tré, pappír eða annað.
Myndlist
Kristín Geirsdóttir
sýnir í Artóteki
Verk eftir Kristínu
Geirsdóttur.
Eftir Einar Fal Ingólfsson
efi@mbl.is
PHILIPPE Manoury er eitt kunn-
asta tónskáld Frakka í dag. Hann
hefur sérhæft sig í raftónlist; sam-
þættingu hefðbundinnar tónlistar og
notkunar rafhljóða. Manoury kemur
víða við hér í vikunni, kynnir eina af
óperum sínum í Íslensku óperunni á
morgun, kennir væntanlegum tón-
smiðum og kemur að flutningi á einu
verka sinna á Myrkum músíkdögum.
„Ég hef samið þrjár óperur og
mun kynna þá í miðið, K …, sem er
byggð á Réttarhöldunum eftir
Franz Kafka. Það er ópera fyrir
stóra hljómsveit, rafhljóð og söngv-
ara, sem ég samdi árið 2001. Hún
var síðan frumflutt í Bastilluóper-
unni í París árið 2003.“
Manoury ræðir við blaðamann í
símann; hann er á vinnustofu sinni
við Kaliforníuháskóla í San Diego,
þar sem hann er prófessor. Hann
nam tónsmíðar hjá Gerard Condé og
Max Deutsch, sem var nemandi
Schönbergs, og við tónlistarháskól-
ann í París. Um miðjan áttunda ára-
tuginn fór hann að leggja stund á
tölvustuddar tónsmíðar og kenndi
þá einnig í Brasilíu. Manoury er
hvað kunnastur fyrir vinnu sína við
IRCAM-stofnunina við Pompidou-
safnið, sem er ein helsta miðstöð raf-
tónlistarrannsókna og sköpunar í
þeim geira. Hann hefur verið viðloð-
andi þar síðan á áttunda áratugnum.
„Þá byrjaði ég að stúdera raf-
tónlist,“ segir hann. „Ég tók mikinn
þátt í tveimur rannsóknum eða til-
raunastofum við IRCAM frá 1979.
Ég hef gert mörg verk með raf-
eindahljóðum og hefðbundnum
hljóðfærum, þar sem grunn-
hugmyndin er að skapa samspil milli
þess sem sólistinn leikur og útkom-
unnar í rafrænum hljóðum. Ef ein-
leikarinn leikur til dæmis hraðar eða
hægar, þá breytist hljóðið með
breyttum áherslum og tónum. Þetta
er eins og kammertónlist; þú getur
ímyndað þér píanó með strengja-
tríói, segjum eftir Schubert, nema
strengirnir hafa verið leystir af
hólmi af mismunandi rafrænum
hljóðum, sem bregðast við því sem
píanóleikarinn gerir.“
Öll hin raf- og stafræna tækni hef-
ur breyst gríðarlega á síðustu ára-
tugum og Manoury segir það vissu-
lega hafa haft mikil áhrif á störf
hans.
„Þegar ég sem ný verk reyni ég að
taka inn í þau nýja þætti úr
tækninni. Ég var frumkvöðull í þess-
ari tegund tónlistar. Verkið sem
verður flutt í Reykjavík, Jupiter,
fyrir flautu og rafeindahljóð, samdi
ég árið 1987 – og endurskoðaði 1992.
Frá þeim tíma hefur tækniþróun-
in verið ör. Ég hef ekkert verið í
tæknivinnunni sjálfur, enda vinn ég
með frábærum hugbúnaðarsmiðum
og þróunarfólki í þessum geira, sem
gera flutning verkanna mögulegan.
Rafeindabúnaður hefur þróast – en
tónverkin eru þau sömu.“
IRCAM-tónþróunarmiðstöðin
hefur gegnt veigamiklu hlutverki í
starfi Manourys og eftir dvölina hér
á landi heldur hann til Parísar og
kennir þar ungum tónsmiðum. Hann
verður aftur við IRCAM í sumar, að
semja kvartett fyrir strengi og tölvu.
Manoury segist hlakka til að koma
til Reykjavíkur, en hann tengist
landinu vissum böndum.
„Ég kom til Reykjavíkur árið
1972, rétt eftir skákeinvígið milli
Fischers og Spasskys, og hef ekki
komið síðan. Ég er samt alltaf í góðu
sambandi við nokkra Íslendinga,
enda er Olivier bróðir minn“ – band-
oneonleikarinn góðkunni – „kvæntur
Eddu Erlendsdóttur píanóleikara.
Ég hlakka til að koma aftur til Ís-
lands.“
Frumkvöðull í raftónlist
 Franska tónskáldið Philippe Manoury hefur unnið með samspil hefðbundinna
hljóðfæra og rafhljóða síðan á áttunda áratugnum  Kynnir verk sín hér í vikunni
Morgunblaðið/Sverrir
Tónskáldið „Rafeindabúnaður hefur þróast – en tónverkin eru þau sömu.“
Eftir Einar Fal Ingólfsson
efi@mbl.is
RITUN íslenskrar listasögu er á áætlun, að sögn Ólafs Kvaran
ritstjóra, fyrrverandi forstöðumanns Listasafns Íslands. Hann
segir þá áætlun um verkið sem sett var upp um mitt ár 2007
hafa haldist í öllum meginatriðum, og stefnt er á að ritið komi
út í haust, í fimm bindum. Forlagið gefur listasöguna út, í sam-
vinnu við Listasafn Íslands.
Fjórtán höfundar koma að verkinu, tveir skrifa fyrsta bindið
en þrír hvert hinna fjögurra.
„Fjallað er um íslenska myndlist frá seinni hluta 19. aldar og
endapunkturinn verður um árið 2000,“ segir Ólafur. Hann segir
að farið sé að huga að hönnun og myndamálum, enda standi
listasagan ekki undir nafni nema hún sé ríkulega myndskreytt.
„Þetta hefur í alla staði verið mjög spennandi verkefni. Og
ánægjulegt að vinna með þeim höfundum sem koma að þessu
verki.“
Björn Th. Björnsson skrifaði á sínum tíma listasögu í tveimur
bindum en seinna bindið kom út árið 1973.
„Síðan hefur engin tilraun til heildstæðrar túlkunar á ís-
lenskri listasögu á 20. öld verið sett fram,“ segir Ólafur. „Ég
held að við séum öll meðvituð um þá ábyrgð sem því fylgir.
Þetta er vandasamt og ögrandi verkefni fyrir alla sem koma að
því og stærsta rannsóknarverkefni sem Listasafn Íslands hefur
ráðist í.
Það hefur verið mikið þörf fyrir verk sem þetta og ég tel mik-
inn styrk felast í því hvað höfundarnir eru margir, því það
tryggir meðal annars breiðari og fjölbreyttari sýn á listasög-
una.“
„Vandasamt og ögrandi verkefni“
Listasöguritararnir Ólafur Kvaran, ritstjóri Listasögu Ís-
lands, situr innst fyrir miðju, í hópi höfunda verksins.
 Íslensk listasaga kemur út í haust í fimm bindum  Ólafur Kvar-
an ritstjóri segir fjölmennan hóp höfunda tryggja breiða sýn
Morgunblaðið/Brynjar Gauti
Franska tónskáldið Philippe Ma-
noury kemur víða við hér á landi í
vikunni. Hann er staddur hér á
vegum Listaháskólans og Myrkra
músíkdaga, en flutt verða verk eft-
ir hann á hátíðinni um næstu helgi.
Á morgun, þriðjudag, klukkan
20.00 kynnir Manoury óperu sína
K..., sem byggist á Réttarhöld-
unum eftir Franz Kafka. Kynningin
er í samvinnu Óperunnar, LHÍ og
Wagnerfélagsins, en óperan var
frumflutt í Bastilluóperunni í París
árið 2003.
Daginn eftir, miðvikudag, verður
Manoury síðan með masterklassa í
tónlistardeild Listaháskólans. Þar
mun hann fjalla um tónsmíðar sín-
ar og rannsóknir, auk þess að
kynna sér verk nemenda.
Óperukynning, masterklassi og tónleikar
Okkur finnst þetta
sjúklega gaman og
okkur finnst við sjúklega
fyndnir. 26
»