Siglfirðingur


Siglfirðingur - 15.02.1924, Blaðsíða 1

Siglfirðingur - 15.02.1924, Blaðsíða 1
SIGLFIRÐINGUR I. árg. Siglufirði 15. febr. 1924. 12. blað t Dr. phil. Jón Þorkelsson ríkisskjalavörður. Hinn 10. þ. m. andaðist í Reykja- vík dr. phil. Jón Þorkelsson, þjóð- skjalavörður. Er þar til moldar genginn sá maður, er fróðastur var allra samtiðarmanna sinna um mið- aldasögu landsins, og ekki er í bili sjáanlegt, að nokkur sje sá nú, er talist geti hálfdrættingur við hann um þá hluti, og lengi mun það sæti vandskipað er hjer er rutt. Jón var fæddur í Ásum í Skaft- ártungu 16. apríl 1859. Foreldrar hans voru sjera Þorkell Eyjólfsson — síðast prestur að Staðarstað (d. 18Q1) og Ragnheiður Pálsdóttir (d. 1Q05) prófasts í Hörgsdal, Páls- sonar. Næturgamall kom hann í fóstur til Eiríks hreppstjóra Jóns- sonar í Hlíð í Skaftártungu (d.1877) og Sigríðar konu hans (d. 18Q5), Sveinsdóttur læknis, Pálssonar. Hann varð stúdent frá Reykjavíkur- skóla 1882. Meistarapróf í norræn- um fræðum tók hann við Hafnar- háskóla 26. júní 1886, og varð dr. phil við sama háskóla 30. júní 1888. Doktorsritgerð hans »Om digtingen pá Island i det 15. og 16. árhundrede* kom út í Kbh. sama ár. Er það afarmerkileg bók og grundvöllur allra síðari tima rannsókna á því sviði. Árið 1886 tók hann að sjer að halda fram útgáfu hins ísl. fornbrjefasafns, og hafði það starf með höndum til dauðadags. Árið 1888 var honum falið, ásamt Ólafi Halldórssyni, skrifstofustjóra, að sjá um nýja út- gáfu af Jónsbók. Rannsakaði hann og flokkaði öll handrit Jónsbókar. Sumarið 18Q0 dvaldi hann í Skot- landi og Englandi, og rannsakaði þar á söfnum handrit um sögu fs- lands, lög og bókmentir. Búsettur var í Kbh. til 18Q8 en fluttist þá til Rvkur. 8. des. 18Q9 var hann skipaður fyrir skjalasafn landsins, er þá var nýstofnað, og er því var komið í fast skipulag með sjerstök- um lögum 1915, var hann 30. des. það ár, skipaður þjóðskjalavörður. Árið 1891 stofnaði hann, ásamt fleirum, blaðið Sunnanfara og var aðalritstjóri þess fimm fyrstu árin og síðar enn um eitt slceið. Árið 1Q02 stofnaði hann, ásamt nokkr- um öðrum, Sögufjelagið og var jafnan forseti þess. 1901 var hann kosinn í fulltrúaráð Fornleifafjelags- ins og var í þeirri nefnd æ síðan. 1909 var hann af alþingi kosinn í nefnd þá, er dæma á um ritgerðir er verðlaun hljóta af »Gjöf Jóns Sigurðssonar«, og sat í henni til dauðadags. 1911 var hann, ásamt 4 öðrum skipaður í nefnd er ráða skyldi um fyrirkomulag Thorkillii- sjóðsins. Árin 1894 og 1901—1905, var hann skrifstofustjóri alþingis. Alþingismaður Snæfellinga var hann 1893, fyrri alþingismaður Reykvík- inga 1909—1911 og konungkjörinn alþingismaður 1915. 1914 var hann kosinn váraforseti hins ísl. bók- mentafjelags og var það til 1918, að hann var kosinn forseti þess fjelags og var hann það til dauða- dags. Heiðursfjelagi þess fjelags var hann kosinn á aldarafmæli þess 1Q16. Forseti Pjóðvinafjelagsins var hann 1912—'13 og í forstöðunefnd þess 1910-'U. Pað munu fáir renna grun í hver óhemjuvinna liggur í öllurn þeim störfum er dr. Jón hefir af höndum int í þarfir sögu íslands. Nægir þar sem dæmi að benda á útgáíu Fornbrjefasafnsins og doktorsritgerð hans. Af hans hvötum mun og það hafa verið sprottið, er Bókmenta- fjelagið hóf að gefa út hin miklu rit, Annálasafnið og Kvæðasafnið. Er nú eigi ólíklegt að hlje verði á útgáfu þeirra rita um hn'ð. Sögu • t Páll Snorrason, sonur Snorra heitins Pálssonar sem lengi var verslunarstjóri hjer á Siglufirði, andaðist í Reykjavík , í síðastliðinni viku. Banamein hans mun hafa verið krabbi í hálsinum. Páll heitinn var besti drengur, dagfarsprúður og hrekklaust ljúf- menni, sem, því miður, ekki er hægt að segja um alla nú orðið. Ógiftur var hann og barnlaus, en nióðir hans lifir hann í hárri elli. Jörundar hundadagakonungs samdi dr. Jón og sögu Magnúsar prúða o. m. fl. er hjer verður eigi talið. Fyrir tveim mánuðum síðan kom út kvæðabók eftir hann: »Vísna- kver Fornólfs«. Fer hann þar undir dulnefni, þótt kvæðin villi eigi á sjer heimildir. Hefir hann með þeirri bók þokað sjer á hinn æðsta bekk í Þjóðskáldatölu íslendinga. Hann var orðinn aldraður maður er hann Ijest, tæpl. 65 ára, og segir hann á einum stað í kvæðurn sínuni, að hann sjái mest eftir því hve mikið liggi eftir óunnið af því, er hann langaði helst til að koma í verk. En miklu var hann búinn að bjarga af »timburreki af tímans stórasjó.* og »marka og draga í land, og koma.því undan kolgu, svo að kefði' ekki alt í sand.« En, það er eins og hann hafi órað fyrir því, að »áður en varir æfin þver— l og alt er >fyrir bí«.« Og nú er æfi hans »fyrir bí« og sögudísin ís- lenska grátur ástmög sinn. En^seint munu Islendingar gleyma Jóni »forna« og Iengi mun minst Forn- ólfs skálds. [Það et hjer er sagt, um æfi dr. Jóns, er að mestu leyti tekið úr Minningarr. Þjóðvinafjel. og Alþingismannatali.] Sig. Bj.

x

Siglfirðingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Siglfirðingur
https://timarit.is/publication/803

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.