Austurland - 23.12.1974, Síða 13

Jólin 1974.
AUSTURLAND
13
an þeirra fullorðnu. Unglinga-
vandamálið verður ekki leyst
nema með því að bæta hegðan
þeirra fullorðnu. Það er því
miklu fremur til hinna fullorðnu
sem við eigum að snúa okkur
með siðaprédikanir út af fram-
ferði unglinganna.
Ég held að best sé að hinir
fullorðnu skipti sér sem minnst
af unglingunu!m. láti þá sjálf-
ráða á meðan þeir valda hvorki
sjálfum sér né öðrum skaða.
Slæm hegðun unglinga er oft
uppreisn gegn valdi og ofríki
þeirra fullorðnu. En það er
nauðsynlegt að böm og ungling-
ar hafi nóg fyrir stafni og held
ég að allir heilbrigðir unglingar
finni viðfangsefni við hæfi, ef
þeir eru látnir í friði og ef ekki
tr allt búið þeim upp í hendur.
Fyrstu árin sem ég var hér,
var sannarlega nóg um unglinga
vandamál og bamaverndar-
nefnd hafði í nógu að snúast.
Líklegt þykir mér að óknyttir
barna hafi á þeim árum að
nokkru verið uppreisn gegn af-
skiptum barnaverndarnefndar
Og börnin tóku út sína refsingu.
Þau voru dæmd til útlegðar. Hin
ir brotlegu voru dæmdir til að
vera í sveit mislangan tíma eftir
eðli afbrotsins. Þetta held ég að
■hia.fi verið 'miög neikvæð refs-
ing.
— Fannst þér ekki erfitt að
slíta þig frá bœjarstjórastarfinu
eftir allan þennan tíma?
— Nei, mér var það léttir. Og
síðan hef ég varla komið á bæj-
arskrifstofuna, nema ég hafi
veiið kvaddur þangað til funda.
Og ég hef auðvitað ekkert skipt
miér af stjórn bæjarins, nema
sem bæjarfulltrói á bæjarráðs-
og bæj arstjórnarfundum.
Að vísu þótti mér fyrst í stað
skrítið að hafa ekki lengur lykla
að bæjarskrifstofunum og stund
um þegar ég fór inn í bæ vissi
ég ekki fyrr til en ég stóð við
skrifstofudyrnar þótt ég ætti
þangað ekkert erindi og hafði
eikki ætlað mér þangað. Ég tel
mig hafa gert rétt þegar ég lét
af starfi í fyrra, enda hefur kom-
ið í ljós. að vel hefur til tekist
um val á eftirmanni ’mínum.
— Og nú ertu verkamaður.
— Já, þegar ég fór af skrif-
stofunni réð ég mig í saltfiskinn
til Guja Marteins. Þar kunni ég
öll verk frá fomu fari. Vinnu-
brögðin em eiginlega þau sömu
og fyrir 30—40 árum. nema hvað
vélar hausa nú og fletja. Ég
kann ekki illa við þessa vinnu
og ágætlega fellur mér við sam-
verkamennina. Ég hef nokkra
ldngun til að halda áfram vinnu
þarna, en mig langar líka til að
halda áfram enn um stund þeim
félagsmálastörfu'm, sem ég hef
sinnt svo lengi. En ég þykist
hafa komist að raun um, að
verkamaður, sem vinnur langan
vinnudag getur ekki unnið
skipulega að félagsmálum svo
lag sé á og síst af öllu verið þar
í forystu. Ég hef því ráðið mig
í annað starf þar sem vinnutím-
inn er reglulegur.
Önnur félagsmálastörf
— Þú hefur nú sinnt öðrum
félagsmálum en pólitískum.
— Varla svo orð sé á gerandi.
í verklýðsfélaginu starfaði ég
alllengi og var um tíma for'mað-
ur þess. Ég var líika með 1 að
endurstofna Þrótt og í stjórn
hans um tíma. En mikið af tóm-
stundum mínum hefur farið í
blaðaútgáfustúss. Nær aldar-
þriðjungur er liðinn síðan það
hófst og enn sér ekki fyrir end-
ann á því.
— Tókstu þátt í íþróttum?
— Já, í leikfimi. Það vefst
dálítið fyrir mér hvort hún hófst
fyrri eða síðari veturinn í ung-
lingaskólanum. en ég man, að
Jónas Guðmundsson kenndi
okkur leikfi'mi í Gúttó. Áður
hafði ég engin kynni af íþrótt-
um. Síðan tók við þátttaka í 'leik-
fimistarfi Þróttar, en kennari
var Jóhann Jónsson, sem um
áratugaskeið var fimleikakenn-
ari barnaskólans. Æfingar Þrótt
ar voru í leikfimisal skólans. Ég
var engin fimleikastjarna, en
sumir strákamir, sem voru
líku reki og ég, voru mjög góð-
ir, en af báru þeir Lilli ísaks og
Dolli í Dagsbrún.
í fimleikaflökki Þróttar voru
nokkrir menn talsvert éldri og
sumir mjög góðir í leikfimi eins
og þeir Jón Ólafsson Sigurður
Hannesson og Peter Wigelund.
Við höfðum jafnan sýningax
utn jólaleytið og eitt sinn fórum
við í sýningarferð til Seyðis-
fjarðar.
Annars var fyrsta þátttaka
mín í félagsmálum pólitísks
eðlis. Annan veturinn, sem ég
var hér, stofnuðum við nokkrir
strákar Félag ungra jafnaðar-
manna og var ég formaður.
Skömmu síðar komst ég, og við
fleiri í kynnií við stefnu Komm-
únistaflokksins og aðhylltumst
hana. Kulnaði þá áhuginn fyrir
F.U.J. og var það látið fá hægt
andlát.
Heimilshagir
— Hvenær kvæntist þú?
— 1941 eftir hátt í tveggja ára
tilhugalíf. Kona mín er Anna
Eiriksdóttir, trésmiðs Elíssonar
og konu hans, Hildar Jónsdótt-
ur. Við eignuðumst tvo syni,
Eirík, se’m býr á Eskifirði, og
Bergsvein, isiem er hjá okkur.
Kona Eiríks er Ema Guðjóns-
dótir og eiga þau tvo myndar-
krakka Guðjón Inga og Önnu
Herdísi.
Fyrst eftir að við giftumst
vorum við hjá tengdaforeldrum
mínum, en vorið 1944 fluttum
við í húsið, sem við búum í enn
og sennilega það sem eftir er,
því hvorugt okkar hjóna hefur
hug á að skipta og er þetta þó
engin höll.
Húsið mun upphaflega hafa
verið byggt 1930 sem trésmíða-
verkstæði Eiríks og Sigurðar
Hanneslsonar. Hluta Sigurðar
keypti ég á 1500 fcrónur, en Ei-
rfkur gaf dóttur sinni hinn hlut-
ami. Síðan innréttaði hann hús-
ið til íbúðar og fékk víst aldrei
neitt fyrir, svo að ég þurfti ekki
miklu til að kosta að reisa bú.
Ég játa rauðsökkatrú. En sé
litið á hei’milislíf mitt má álykta
að það sé varajátning. Ég fæ
aldrei að sýna trú mína í verki.
Ef ég ætla að hjálpa til við upp-
vaskið er mér vísað frá, einis er
ef ég þykist vilja ryksuga eða
gera eitthvað annað til léttis.
Það eina. sem ég má gera, er að
þurrka af bókum mínum oig satt
að segja finnst mér ekkert vit
í því hvað oft það er gert. Og að
engu má ég dytta, ekki einu
sinni draga úr pensli. Þó leyfist
mér stund'um að mália girðing-
una. Og all't er þetta vegna þess,
að ég er sagður flýta mér of
mikið og vera hroðvirkur. Satt
að segja kann ég þessu ekki illa
og það veit ég, að margir kvænt-
ir menn telja ’mig stálheppinn.
Kommúnisminn
— Má ég spyrja þig samvisku
spurningar: Ertu kommúnisti
— Ég vildi að ég gæti svarað
þessari spurningu afdráttarlaust
játandi. En ég veit ekki hvort
ég hef rétt til þess. Kommún-
ismi er ekki trú heldur vísindi,
fræðikenning um þróun þjóð-
félagsins:, andstæður þess og
stéttarbaráttu, sem ekki tekur
enda fyrr en í hinu stéttlausa
Magnússon. Og í Rétti var jafn-
an ýmislegt að finna um þessi
efni.
Er ég kommúnisti? Ég veit
ekki hvort ég hef rétt til að
svara þeirri spurningu játandi.
En ég tel mig ko-mmúnista og
er hreykinn af.
En því fer fjarri, að ég sam-
þykki allt sem gert hefur verið
í nafni sósáallislma og kommún-
dsmia. Ég veit að óhæfu-
verk hafa verið unniin í nafni
kommúnisma. En það má ekki
skrifa á reikning stefnunnar.
Það væri hliðstætt því að ölfl.
þau sk'elfilegu óhæfuverk, sem
unnin hafa verið í nafni krist-
indómsins, væru sikrifuð á reikn
ing hans.
Tvúarbrögðin
— Já, kristindómur. Hver er
afstaða þín til trúarbragðanna?
Ertu kristinn maður?
— Kristinn og kristinn ekki.
Það fer efti,r því hvað þú átt
við með orðinu kristinn. Ef þú
ert að spyrja hvort ég trúi á
upprisu holdsins og eilíft líf,
helvítisfcenninguna og a'llt það,
þá er svarið nei. En ég er alinn
upp í þjóðfélagi. sem í þúsund
ár hef'ur mótast af kristnum
hugmvndum oig kristinni sið-
fræði. Auðvitað hef ég eins og
aðrir ósjálfrátt meðtekið þessar
kenningar og hagað mér í sam-
ræmi við þær og er það gott,
því ómenguð kristin kenning er
ekkert blávatn. Vissuleiga er ég
gegnsýrður af kristnum viðhorf-
þjóðfélagi kommúnismans. Til Um og kristnum siðigæðishug-
þess að vera kommúnisti þarf
maður að tileinka sér þessi vís-
indi og læra að beita þe'm við
lausn þj óðfélagsvandamálanna.
Það er ekki nóg að sjá rang-
ilætið, menn verða líka að vita
af hverju það sitafar og hvernig
á að uppræta það. Þar er marx-
isminn leiðarljósið.
Enginn getur orðið kommún-
isti. nema hann hafi tileinkað
sér þessi vísindi og lært að beita
þeim í þjóðfélagsátökunum. En
besti skólinn er lífið sjálft, dæg-
urbaráttan, hugsjónabaráttan og
og árekstrar hinna sundurleitu
þjóðfélagsafla.
Þegar ég var ungur var lítið
um lestrarefni á íslensku um
marxismann og er svo raunar
enn. Til dæmis hefur Auðmagn-
ið, höfuðrit Marx, aldrei ko'mið
út á íslensku í heild aðeins
gllefsur úr því.
Ég er lítt læs á erlend mál,
einkum þó ef um er að ræða
flókin vísindi. Ég ias því ekki
mikið um marxjsmann. Þó höfðu
komið út nokkur rit á íslenskiu
um efnið og man ég eftir Komm
únistaávarpinu ef'tir Marx og
Engels, Þróun jafnaðarstefnunn
ar eftir Engels Launavdnnu og
auðmagni eftir Marx, Leninism-
anum eftir Stalin og Ríki og bylt
ingu eftir Lenin. Auk þess var
eitthvað frumsamið utn þessi
efni og man ég eftir Marxism-
anum eftir Ásgeir Blöndal
myndum. í þeim skilningi er ég
kristinn.
Fyrir mér er trú mannsins á
ódauðleikann átafcanlegasita
dæmið u'm eigingimi hans. Mað-
urinn á ákafliega örðugt með að
sætta sig við þá hugsun, að
hann — sjálfur herra sfcöpomar-
verksins — þurfi að gjalda líf-
inu þann sfcatt að deyja.
Efcki man ég til þess að ég
hafi nokkru sinni reynt að telja
nokkurn mann af trú sinni. Ég
tel að hver og einn eigi skýlaus-
an rétt á því að trúa því sem
hann vill, og að réttur hans til
trúariðkana með þeim hætti
sem hann kýs, eigi að vera óvé-
fengjanlegur.
Maður með mína afsitöðu till
trúmála hlýtur að vera and-
vígur lögboðnum tniarbrögðum
og þjóðkirkjum. Þó mundi ég,
ef til kætni, greiða atkvæði
gegn aðskilnaði ríkis og kirkju.
Þetta mætti sýnast mifcil þver-
sögn.
íslensfca kirkjan er ákaflega
umburðarlynd. Innan hennar
rúmast gallharðir bókstafstrúar-
menn og forhertir guðsafneitar-
ar og allt þar á milli. Og ekki
minnist ég þess iað hafa heyrt
þess getið að maður hafi verið
rekinn úr kirkjunni síðan bann-
færingar voru af tekar.
Á meðan kirkjan er svona
umburðarlynd er ég á móti að-
skilnaði rikis og kirkju. Ég ótt-