Freyr - 01.01.1907, Blaðsíða 6

2
FREYÍt.
mörku benda á, að allar skynsamlegar fram-
kvæmdir, er miða að því að auka álit hrossa
vorra erlendis, muni bera góðan árangur.
Iteyndar býst eg við að áhrif sýningarinnar á
hrossamarkaðinn danska verði ekki langvinn,
því hrossasalar vorir hafa gjört sitt til að
eyðileggja þau. Sá helzti þeirra hefir t. d.
bæði í sumar og fyrra sumar flutt stóra hópa
af ungum og óvöldum tryppum til Danmerkur
og selt á uppboði jafnvel fyrir hvað lítið sem
í þau hefir vorið boðið. Anuar (kaupmaður
hér í Reykjavík) hefir tvö undanfarin haust
flutt til Danmerkur marga tugi af útþvældum
og hálíhoruðum bikkjum, og má nærri geta
hvernig meðmæli það eru með íslenzkum hest.um
Danmörku.
Eg hefi í 19. árgangi Búnaðarritsins 4. hefti
leitt rök að því, að markaðshorfur fyrir ís-
lenzka hesta í Danmörku séu góðar, svo fram-
arlega sem vér sendum þangað aðeins góðahesta
þroska aldri. Hið sama mun mega segja nm
enska markaðinn, þótt mér sé það ekki eins
kunnugt.
Eg álít óþarft að skýra hér frá, hvaða
kostir það séu á íslenzkum hestum, er sérstak-
lega auka verðmæt þeirra á erlendum markaði.
Það hefi eg gjört í áminstri ritgjörð 1 Búnað-
ritinu og í 16. árgangi sama rits his. 158—
163.
Hér vil eg aðeins athuga, hvað gjöra eigi
og gjöra megi með skynsamlegri takmörkun á
útflutningi hrossa og betri meðferð í flutningn-
um, til þess að auka álit íslenzkra hesta á út-
lendum markaði, og gjöra þá tryggari og arð-
meiri útflutningsvöru.
Á Bretlandi og í Danmörku eru hestakyn-
iu svo bráðþroska, að hestarnir eru teknir til
brúkunar þegarþeir eru 2. ára, ogfullvaxnir eru
þeir 4 ára. Vorir hestar eru aftur á móti
ekki fullþroska fyr en þeir eru 6 ára, og þótt
varúð sé við höfð, má eigi byrja að brúka þá,
fyr en þeir eru 4 vetra. Þetta virða útlend-
ingar ekki skilja og geta ekki skilið, sem vonlegt
er. Þeir taka því íslenzku tryppin tilbrúkunar
strax og þeir fá þau, þótt þau séu eigi nema
2 eða 3 vetra, en þaf dregur mjög úr þroska
þeirra og kjarki, og gjörir þau löt og stöð, sem
einmitt eru aðal ókostirnir á hrossum vorum í
augum útlendinga auk smærðariunar. Ákjósan-
legast væri, að engin hross væru flutt til út-
landa yngri en 5 ára, en ,það mundi flestum
þykja of langt farið, en yngri en 4 vetra mega
þau ekki vera. Það aldurstakmark er auð-
velt að ákveða. Þá haía tryppin fengið 4
breiðar tennur.
Eins og gefur að skilja, skaðar það- álit
íslenzkra hesta í útlöndum ef gamlir, útslitnir
hestar eru sendir þangað. Helzt ætti eigi að
flytja út eldri hesta en 8—9 vetra. Eg gjöri
þó ráð fyrir, að það þyki ganga of nærri hags-
munum einstakra manna, og legg því til, að
efra aldurstakmarkið sé 11 ár. Venjulegast
er hægt að ákvarða það aldurstakmark með'
nokkurnveginn vissu eftir slitinu á fram-
tönnunum, en séu hrossin komin yfir þann
aldur, er oft ómögulegt að ákveða aldur þeirra,
svo ekki geti skakkað einu eða jafnvel fleiri
árum.
Skjótt, glaseygð og glámótt hross ætti alls
ekki að flytja til útlanda. Þau seljast að öðru
jöfnu mikið lakar en einlit hross. Það ákvæði
mundi flýta mjög fyrir útrýming skjótta litsins
úr hrossakyni voru, og því gjöra tvöfalt
gagn.
Eg hefi oft séð stærri og mÍDni hópa af
hálfhoruðum og yfir höfuð illa útlítandi trypp-
um flutta til útlanda seinni part veturs og að
vorinu. Betur er ekki hægt að sýna útleod-
ingum, hvert uppeldi íslenzku hestarnir fá, og
hvernig með þá er farið. Slíkur útflutningur
er einkar vel lagaður til að rýra álit hesta
vorra í útlöndum, jafnframt því að hann er til
stór minkunar fyrir þjóðina.
Eins og áður hefi verið vikið að, hefir
talsvert af hestum verið sent hér frá íteykja-
vík til Danmerkur tvö undanfarin haust. Þess-
ir hestar hafa verið keyptir víðsvegar að vorið
áður, og hafðir hér yfir sumarið, til þess að
leigja þá útlendingum og bæjarmönnum í út-
reiðar og ferðalög. Margir þeirra, er hestana.
leigja, brúka þá miskunarlaust, ofþreyta þá
hvað eftir annað, meiða og s. frv., oft fremur
af því að þeir kunna ekki með hesta að fara
en af illmensku. Að haustinu eru hestarnir oft