Freyr - 01.06.1907, Side 4

76
JTítEYR.
að í þess stað verði notað annað eldsneyti.
„Hvaða eldsneyti11? segja menn. Það yrði nú
að vera eftir staðháttuin og því, hvað helzt
væri fyrir hendi á hverjum stað. Mór
eða skógur er aðaleldsneyti hérlent, sem
nú er notað ahnað en sauðataðið, og kol í
kauptúnum, flutt frá öðrum löndurn. Enn sem
komið er, er mjög óvíða fundin kol eða surtar-
brandur hér á landi, en ósvarað, hvað viða þau
efni kunna að geta verið til. Það virðist vera
full þörf, að gjörð væri ítarleg tilraun t.il að leita
upp þessi efni, ef ske kynni að þau findust á
þeim stöðum, sem þægilegt væri að nota sér
þau. Aburðurinn er svo afardýr, að það má
miklu kosta til, að þurfa ekki að brenna hon-
um. Mjög víða er til mór en auðvitað mjög
misjafnlega góður eða auðvelt að ná honum.
í Eimreiðinni síðstliðið ár er fróðleg ritgerð
um mó eftir Asgeir Torfason. Eg vil benda
mönnum á að lesa hana vandlega, því þar eru
góðar bendiugar viðvíkjandi því að gjöra slæm-
au mó að góðu og ódýru eldsneyti.
Skógana eiga menn að nota til eldsneytis.
en ekki þannig að þeir eyðileggist.
Til sönnunar þvi, hvað miklum peningum
er eytt með því að brenna sauðataðiuu, vil eg
benda á, að allvíða hér um sveitir, þar sem
kúabú eru lítil en sauðfé hlutfallslega nokkuð
margt, er öllu eða mest öllu sauðataði brent.
Væri nú alt þetta sauðatað brúkað til á-
burðar, þá mætti halda við rækt í túni, sem
væri fullkomlega eins stórt þeim, sem núfylgja
hverri þeirri jörð, þar sem sauðataðinu er öllu
brent, þegar búið væri að koma upp túni eins
og eg hefi bent á hér að framan. Hér er
þvi ekki um neina smámuni að ræða í hags-
munalegu tilliti, ef hægt væri að komast hjá
því að brenna sauðataðinu. Það er viðurkent
að úr því búið er að gera einhvern landshluta
að ræktuðu landi, svo hann gefi af sér á við
meðaltún, þá megi halda við ræktinni með þeim
áburði, sem fsest undan þeim skepnum, sem fóðr-
aðar eru á því heyi. Þaunig fæðir ræktaða
laudið sig sjálft.
Þó eg hafi aðeins talað um þessa tvo vegi
til að auka áburðinn s. s. útlendan áburð og
sauðataðið, af því eg lít svo á, að í suraum
sveitum hafi það mesta þýðingu, þá er það víst
að á ýmsan annan hátt raá auka og bæta á-
burðinn, svo hann verði að meiri og betri notum.
Eius og eg hefi áður drepið á, hafði eg
ekki fundið ráð til að koma rækt í grundirnar,
nema með löngum tíma og mikilli áburðareyðslu
— þar til eg tók upp á að rista ofan af og
bera áburð undir. Samhliða hef eg nú i 3 ár
gert tilraunir með að rækta með útlendum á-
burði; fyrir 2 árin hafa skýrslur ura það verið
birtar í Arsskýrsiu Ræktunarfélags Norðurlands.
Nú í suraar gerði eg þetta í stærri stí) og bar á
rúmar ð túnadagsláttur, sem eg afgirti. A
dagsláttuna bar eg 200 pd. fosfórsýru og 100-
pd. Chilisaltpétur sem kostaði til samans á
laud ko.mið 20,00 kr. Af dag3láttunni fékk eg
svo 1600 pd. Eftir gangverði á heyi i minni
sveit mundi þetta hey vera selt 21/, eyrir pund.
Verða þá brúttótekjurnar af dagsláttunni 40,00
kr. Kostnaðinn getur hver og einn reiknað,
þegar verð áburðarins er gefið. Elutningur á-
burðarins frá uppskipunarstað verður eftir því
dýr, hvar sá er búsettur, sem ætlar sér að nota
hann. Að bera áburðinn á er mjög fljótlegt
og mun betra er að slá þessa jörð, en algengt
er í túni.
Þó þetta virðist vera nokkuð dýrt, sökuni
þess hve áburðurinn er dýr, miðað aðeins við
eins árs afrakstur, þá er á fleira að lita, sera
eykur gildi þess, að auka ræktaða landið. Nú
á seinni árum er altaf að verða meiri og
meiri ekla á vinnukrafti í sveitunum og þó
hækkar kaupgjald stöðugt; það er því ekki
þýðingarlitið atriði, hvort bóndinn heldur fólk
til að heyja á ræktuðu landi eða óræktuðu, sem
þá er annaðhvort graslítið eða þá reitingssamt,
blautt eða þýft. Hey af þannig löguðu engi
verður oft og tíðum mjög dýrt.
Aðalatriðið við þessa ræktunaraðferð er
það, hve varanleg hún reynist og hvert henni
megi halda við með húsdýraáburði; ef reynsl-
an gæti sannað það, að með húsdýraáburði mætti
halda við ræktinni, þá fer þessi ræktunarað-
ferð að hafa alvarlega þýðingu, þá gildir það
sama um þessa aðferð og ofanafristuaðferðina;
að landið sem ræktað er með útlendum áburði
fæðir sig sjálft.