Freyr - 01.06.1907, Side 8

80
FREYR.
is bezta valllendishey eða taða, og gjöfin sé
nægileg.
Bezta taða ei talin að hafi meltanleg nær-
ingarefni:
Holdgjafá eða kíifnunarefni 9,3 °/0
Sykurefni eða kolvetni 43,, —
Eituefui 1.2 —
Hér er hlutfallið milli holdgjafaefnanna
annarsvegar og sykur og fituefnanna hinsvegar
sem 1:5. Talið er að 1 þýógdareining fituefna
jafngildi 2.5 þyngdareiningurh /sykurefna.
Næriugarhlutfallið reiknást þannig:
k, x 2.. + 43, _ ;
9..
Brotinu slept.
2,,,, sem
Nokkrir inargfalda fituefnið með ^,41,
munar litlu á hlutfallinu.
Þótt svo hafi talist til, að bezta taða hafi
þessi meltanlegu næringáreftii, er þar með eng-
in vissa feugin fyrir að öll húsdýr, sem fóðruð
eru á heyi, melti haná jafn-fullkomlega, ekki
heldur dýr sömu tegundar á sama aldri eða jafn-
stór — með sömu líkama-þyngd, — þar eð þetta
fer ef'tir meltingarkráfti viðkomandi skepna.
Þetta sannast bezt á þvi, hversu dýrin eru mis-
jafnlega fóðurfrek, að ölJu öðru jöfnu. Engu
að síður er það göð bending fýrir þann, er
fóðrar, að vita hversu mikil meltanleg næringar-
efni hver heytegund hefir, þótt vissast sé að
láta það skera úr, hvað reynst hefir bezt.
Reynslan verðtir þvi hinn vissasd mælikvarði
fyrir fóðrun búfénaðar; en hún fer eftir
margvíslega löguðum kringumstæðum 4 þessum
eða þessum stað.
Sennilega eiga ýmsir kvillar búfénaðar rót
sína að rekja til liinna léttu og tormeltu
heytegunda, sein víða verður að nota til fóðurs
hér á landi. Eina ráðið við þessu er að auka
túnræktina og bæta hið grasbetra útengi, fóðra
einungis á ræktuðu grasi, og rækta rótarávexti
til fóðurs. En þarsem búastmá við aðslíkbreyt-
ing og framför eigi langt i land, og kostlítið
og létt hey verði hatt til foðurs enn um lang-
an tíma, verður að gefa með því fóðurbæti —
kraftfóður og fóðurrófur, sem í þessu skyni
verðwr að rækta um alt land.
Þegar ræða er um blandað fóður, verða
hin nærandi, meltanlegu efni þess að samsvara
þeim, sem eru í beztu töðu. Það þarf einnig
að vera hæíilega fyrirferðarmikið í kviðrúm
dýrsins. Rétt blandað fóður með heppilega
völdum kraftfóðurtegundum styrkir heilsu og
eykur afnot búfjárins. Vafalaust væri það
roikill hagur, að gefa meira blandað fóður, en
gert er hér á landi.
Talið er að hlutföll holdgjafaefnanna, fitu
og sykurefnanna þurfi að vera í viðlialdsfóðri
nálægt eftirfygjandi tölum: 1:8 handa hestum,
1:9 handa fullvöxnu sauðfó, 1:8 handa Jömbum
og handa geldneytum 1:12. En i afurðafóðri:
1,5.4 handa rajólkurkúm, 1:6 handa hestum 1:9
handa sauðfé, 1:6,5 handa eldisnautum o. s. frv.
Það eru ávalt skiftar skoðanir um hve
mikið þarf að gefa, hve mikið fóður ber að
gefa, miðað við einstakling af hverri búpen-
ingstegund. Að setja fram algildan mælikvarða,
til að skera úr skoðanaroun manna í þessu efni,
yrði oflangt mál, gæti enda ekki orðið nákvæm-
ur, vegna misjafnra fóðurgæða og staðhátta, en
stuttlega má benda í áttina á þetta.
Þegar eingöngu er gengið út frá heyfóðri,
er ekki tjær sanni að miða viðhaldsfóður að
meðaltali á dag við l/50 af líkamsþunga handa
hestum, nautgripum og sauðfé. Et'tir þessu ætti
hestur, sem vegur 700 pd., að halda holdum
unn af 14 punda gjöf á dag af beztu töðu eða
skafningi, en ekki mætti nota hann til vinnu.
Sömuleiðis ætti geldneyti jafnþungu að nægja
það sama sem viðhaldsfóður. En sauðkind, er
hefir 100 punda þunga, þarf í dagfóður, eftir
sömu reglu, 2 pund af' bezta heyi eða töðu.
Það sem gefið er umfram viðhaldstóður
er miðað við afurðir bútjársins — afurðafóður. —-
Það á að viðhalda fullum þrifum dýrsins og
veita því efni til að gefa afurðir, sem eru vinna,
ull, kjöt, fó.tturmyndun og mjólk.
Ef ætti að lýsa afurðafóðri til hlítar, mun( i
það vera efni í ritgjörð á margar arkir, en her
skal einungis geta nokkurra atriða.
Hestur, sem notaður er til vinnu, verður
að fá aukið fóður þann tfma, er vinnan stendur
yfir, svo hann haldi fullum þrifum og leggi ekki
af við áreynsluna.
Hafi hesturinn t. d. 10 kl.st. vinnu á dag
hæfilega eftir kroppsbyggiugu sinui og afli, og
sé hann 600 pd, þungur, þarf að gefa honum á