Fylkir


Fylkir - 05.02.1971, Blaðsíða 1

Fylkir - 05.02.1971, Blaðsíða 1
w 5 KVOLDA spilokeppnin hefst í næstu viku. NÁNAR AUGLÝST SÍÐAR. Sjálfstæðisfélögin. Vestm.eyjum 5. íebrúar 1971 3. tölublað Dr. Gunnar Thoroddsen: Stjórnmálabaráttari snýst víðast hvar fyrst- og fremst um lífskjörin. Bætt lífskjör cru stefnumark og kjörorð flestra stjórnmálaflokka. En við hvað er átt með þessu orði og hugtaki „lifs- kjör"? Lífskjör eru samsafn af fjölmörgum þáttum í lífi manna. Þar kemur fyrst til álita kaupgjaldið, ekki aðeins tímakaup, viku- eða mánaðar kaup, heldur heildartekjur manns eða heimilis. Þá er þar vinnutíminn, hversu lang an tima þarf til þess að vinna fyrir kaupinu. Atvinnuörygg- ið, hætta á atvinnuleysi Að- búnaðurinn á vinnustöðum, holl. stuhættir þar og slysa- hætta, vinnuvernd. Aðstaða öll, ef sjúkdóma eða slys ber að höndum. Menntunarað- staða, aðbúnaður að öldruðu fólki, heilbrigðisþjónusta. Þannig mætti lengi telja ýmis atriði, sem annaðhvort teljast til lífskjara eða hafa áhrif á þau. Tekjurnar eru ein hlið lífs- kjaranna; önnur er kostnaður- inn við að hafa í sig og á. \erðlag á matvörum, fatnaði, ljósi og hita og öðrum nauð- synjvm. Húsnæðiskostnaður- inn er einn af stærstu út- gjaldaliðum og er því mikil- vægur varðandi lífskjörin. Skattar, beinir og óbeinir. Stundum eru lífskjörin tal- in hafa enn rýmri merk- ingu, þannig að þau ná einnig til hinna almennu mannréttinda, svo sem skoð- anafrelsis, málfrelsis, frelsis til að ferðast og flytjast bú- Baráttan um lífskjörin íerlum af einum stað til ann- ars, o. s. frv. Allir menn þrá betri lífs- kjör. Margar leiðir, mismun- andi úrræði er bætir upp á til þess að ná því marki. Ein þeirra er leið kommúnismans: allsherjar þjóðnýting eigna og atvinnutækja og opinber rekstur allra hluta. Kommú- nisminn felur raune.r í sér, bæði í fræðikenningu og fram kvæmtí, einræði og afnám frelsis og mannréttinda, eins og við skiljum þau hugtök. Þrátt fyrir það finnst sumum þó til vinnandi að fórna þessu „borgaralega" frelsi, ef í stað inn mætt öðlast bætt efnaleg lífskjör og meiri jöfnuð um skiptingu hinna veraldlegu gæða. I Löng reynsla er nú komin á um kommúnismann í fram- kvæmd í mörgu.m löndum heims, sumum stærstu þjóð- löndum jarðar, en einnig í smærri ríkjum og fámennari. í Rússlandi hefur þetts skipu lag ráðið ríkjum í rúmlega hálfa öld, í Austur - Evrópu rúman fjórðung aldar: Pól- landi, Austur-Þýzkalandi, Ung verjalandi, Tékkóslóvakíu, Búlagríu, Rúmeníu og Júgó- slavíu. í Kínaveldi hefur kommúnisminn drottnað í rúm tuttugu ár. Nokkuð ætti nð mega marka reynslu þess ara mörgu ára í svo mörgum löndum samtímis. Það ber að hafa í huga að þessi lönd hafa verið herjuð af styrj- öldum nokurn hluta tímabils- ins, sem hér ræðir um, eyði- leggingar miklar og truflan- ir af þeim sökum. En hið sama hefur átt sér stað í Vest ur-Evrópu á sama tíma, svo að slíkt raskar ekki réttum samanburði við þau lönd. í þessum kommúnistalöndum hafa á mörgum sviðum verið miklar framkvæmdir, stór- virkjanir og stórbyggingar, enda er það jafnan háttur einvalda að byggja mikil og myndarleg mannvirki er gætu orðið reisulegir minnisvarð- ar um þá sjálfa og litríkar auglýsingar um ágæti þeirra. En þegar litið er á lífskjör fólksins, verður myndin dauf ari og öapurlegri. I Kína er mikil örbirgð al- þýðu nú sem fyrr. Af opinber um skýrslum er erfitt að ráða nokkuð um efnalegar breyt- ingar eða breytt lífskjör. En auk frásagna ferðamanna þaðan um fátækt og lítt sjá- anlegar umbætur á lífskjör- um, má draga ályktanir af tveim staðreyndum Önnur er sú, að síðan 1959, eða í 11 ár hefur Kína ekki birt nein- ar tölur né aðrar upplýsingar um þjóðartekjur. Hin er sú mikla ókyrrð í Kína undan- farin ár, sem stundum hefur gengið undir nafninu „menn- ingarbylting". Hvort tveggja bendir til þess, að efnahags- bati og bætt lífskjör láti eitt- hvað á sér standa. í Rússlandi og öðrum komm únistaríkjum Austur - Evr- ópu eru lífskjör almennings miklu lakari en á Vestur-lönd um. Gegnir þar sama máli hvort litið er á kaupgetu, þ. e. hlutfall milli kaupgjalds og vöruverðs, eða til dæmis á húsnæðisástandið. Og bat- inn virðist mjög hægur. Á ár unum fyrst eftir heimsstyrj- öldina síðari var að vísu tals- verður vöxtur framleiðslu, en síðasta áratug hefur hagvöxt- ur þessara landa verið miklu hægari en hagvöxtur Vestur- landa. Alveg sérstaklega skýr samanburður fæst í þessum cfnum með því að bera sam- an lífskjörin í Austur- og VesturÞýzkalandi. Fyrir 25 ár um var járntjaldinu rennt niður frá Eystrasalti til Adría ha.fs ,þvert yfir Þýzkaland, og það skilið sundur í tvö partá. í vesturhlutanum hefur ríkt vestrænt lýðræði, frjálst at-: hafnalíf og næstum ótrúleg efnahagsgróska. Austurhlut-'' inn er lokað land, þar situr kommúnisminn í öndvegi og gætir þess vendilega með gaddavír og vélbyssum, að enginn fái að fara þaðan nema yfirvöldunum þóknist það. Óvíða liggur skýrar fyrir hlið við hlið en í Þýzkalandi hvílíkur reginmunur er á tvennskonar þjóðskipulagi, hinu frjálsa lýðræðisskipu- lagi og þjóðfélagi kommú- Framhald á bls. 2. Þessa fallegu vetrarmynd, en óvenjulegu hér um slóðir, — tók Sigurgeir'Jónasson í vik- unni sem leið. Þó að ýmis konar óþægindi fylgi snjónum, einkum þar sem menn eru ekki vanir honum, myndu mairgir telja að hér skartaði náttúran sinu fegursta. '

x

Fylkir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fylkir
https://timarit.is/publication/878

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.