Nýi tíminn - 21.05.1953, Page 4

r4) —NÝI TÍMINN — Fimnifcudagur 21. maí 1953<
Að halda árunni hremni
Það sem mestu máli skipt-
ir er að halda árunni hreinni,
en áran er sá gulllitaði rosa-
baugur sem sjá má á mynd-
um utanum höfuð á sann-
heilögu fólki og erlendum
dýrlingum. Segja fróðir
menn að baugur þessi fylgi
að vísu hverjum einstaklingi,
þótt öðrum auðnist yfirleitt
ekki að sjá hann en þeim
sem eru vel skyggnir, en
þeir herma aftur að árurnar
séu mjög mismunandi að lit-
skrúði og allri gerð; sumar
ljóma skírar og fagrar, aðr-
ar eru daufar og upplitaðar
og enn aðrar verúlega óþrifa
' legar og hvimleiðar. En í
þessum mismunandi gerðum
speglast raunar sálarástand
hvers einstaklings, hegðun
hans, áform og hugrenning-
ar. Því bera allir þeir sem
hugsa um framtíðarheill
mikla umhyggju fyrir áru
sinni, temja sér góða breytni
og göfugar hugsanir og forð-
ast sérstakiega allt samneyti
við þá sem ekki umgangast
þessa andlegu kórónu af
sömu virkt.
Fyrir nokkru hóf hópur
manna útgáfu á nýju blaði,
og- var því gefið nafnið
Frjáls þjóð. .Meginverkefni
■blaðsins virtist um sinn að
berjast gegn hernámi lands-
ins, rekja hinar geigvænlegu
afleiðdngar þess á öllum svið-
um þjóðlífsins og hvetja
landslýð til gagnsóknar svo
að íslendingum auðnaðist að
endurheimta frelsi sitt. Birti
blaðið margar ritsmíðar um
þetta efni, og fengu þær góð-
ar undirtektir, því upp var
risin alda með þjóðinni gegn
þeirri niðurlægingu sem yfir
hana hafði verið leidd af
þiremur stjómmálaflokkum.
Sérstakiega var þessu nýja
blaði fagnað af sósíalistum,
sem gerðu sér vöfoir um að
þarna værin kominn fram á
sjónarsvið nýr bandamaður
í sjálfstæðisbaráttunni og
gæti orðið aðili að þeirri
þjóðfylkingu ólíkustu afla
sem ein er megnug að leiða
baráttuna til sigurs.
En brátt kom í ljós að
þeir sem þannig ályktuðu
höfðu gleymt því sem mikil-
vægast er. ámnni. Aostand-
endur Frjálsrar þjóðar voru
ekki aldeilis á. því að á-
stunda samneyti við nokkra
þá menn sem illa hefðu leik-
ið þann kjörgrip. Sérstaklega
voru þeir óttaslegnir við þá
sem geymdu með sér vin-
samlegar hugrenningar um
stjórnarfar í ýmsum fjar-
iægustu löndum heims, en
brátt bættust við ákveðin
stefnumið um flesta þætti
þjóðlífsins, og gátu engir
aðrir barizt af hreinleika
gegn hernáminu en þeir sem
undir þau gengust. Um fram
allt áttu menn að vera „lýð-
ræðissinnaðir sósíalistar“ og
„frjálslyndir marxistar" en
þeir dularfullu eiginleikar
gefa árunni alveg sérstak-
lega göfugan blæ. Með þess-
um kenningum tókst fljót-
lega að stugga burt öllum
þeirn sem óhreinir voru,
þannig að þegar hinir sann-
heilögu héldu landsfund
sinn voru þar saman komn-
ir þrjátíu og fimm menn
sem fullnægðu skilyrðunum.
Voru árur þeirra allra bjart-
ar og skínandi, þannig að
vissast ■ þótti að mála fyrir
glugga á efri hæð Röðuls,
þar sem landsfundurinn var
haldinn. Var þar síðan á-
kveðið að bjóða fram til
þings, til þess að unnt væri
að skilja sauði frá höfrum
og vernda þá áruhreinu frá
því að taka þátt í baráttu
allrar alþýðu gegn hemámi
landsins.
Ýmsum getum hefur verið
að því leitt hvernig þessir
ágætu menn hafi farið að
því að halda árum sínum svo
lireinum sem dæmin sanna,
en af því fer raunar dálítil
saga. 28. desember í Vetur
var kveðinn upp dómur í
einu mesta hneykslismáli síð-
ustu ára, olíumálinu svo-
nefnda, og voru sökudólg-
amir, Vilhjálmur Þór og
félagar hans, dærndir til að
greiða hátt í tvær milljónir
króna. Maður liefði mátt
ætla að Frjáls þjóð hefði
birt af þessu máli mikla
sögu; það er ekki aðeins
dæmi um svik og spillingu,
heldur bein- afleiðing her-
námsins. OHufélagið h.f. er
umboðsfélag bandaríska ein-
okunarhringsins Standard
Oil, en hann er einn af
hélztu aðilunum í yfirgangs-
stefnu Bandaríkjanna um
allan heim. Hér á Islandi
var salan á Hvalfirði skipu-
lögð með þéssum tengslum,
og á Keflavíkurflugvelli fékk
Olíufélagið öll forréttindi til
viðskipta við bandaríska her-
inn gegn greiðslu í dollurum,
og var sú aðstaða einmitt
hagnýtt til þess að reyna
að ræna landsmenn aukalega
nærfellt tveimur milljónum
króna þegar gengið var
lækkað samkvæmt banda-
rísku valdboði. Þannig sam
einaðist hernámsspillingin
öll í þessu eina máli, líkt og
þegar geislar lenda í bremni-
gleri. Og lesendur Frjálsrar
þjóðar biðu þess í ofvæni
að sjá um það fjallað af
einurð, festu og hreinleika
og alla þræðd sundur greidda;
— þegar dómstólar landsins
gátu ekki einusinni falið
spillinguaa hvíljkt hugvekju-
efni hlaut hún þá að verða
þessu ágæta blaði. Og loks
kom að þeim degi að næsta
eintak sæi dagsins ljós, 12.
janúar sl. En þá brá svo
við að þar var ekki að finna
nokkra grein um olíuhneyksl-
ið, ekki línu, ekki orð, ekki
staf. Hins vegar var í blað-
inu ein auglýsing frá fyrir-
tæki, svohljóöandi: „Esso
Extra Motor Oil. Esso
smurnimgsolíur eru beztar.
Olíufélagið h/f“, og fylgdi
með teikning til að léggja
enn frekari áherzlu á hversu
ágætar þær olíur væru sem
nDtaðar höfðu verið til að
ræna landslýSdnn aukalega
tveimur milljónum króna.
Sigurður Jónasson er mað-
ur nefndur, og hefur lagt á
margt gjörva hönd. Hann
var framkvæmdastjóri Olíu-
félagsins li.f. og hafði skipu-
lagt fyrir Vilhjálm Þór þá
starfsemi sem dómfelld var
28. desember. En hann er
ekki aðeins athafnasamur og
mikilvirkur fésýslumaður,
heldur býr hann yfir ýms-
um sjaldgæfum eiginleikum
á andlegu sviði. Hann er t.d.
einn af þeim fáu sem séð
geta árur manna, hann kann
,að sundurgreina hin ýmsu
plön tilverunnar og marga
þekkingu geymir hann aðra
sem hér skortir kunnáttu
til að rekja. Það hefur lengi
verið hugsjón hans að gera
áruna að ráðandi afli í ís-
lenzkum stjórnmálum, og í
því skyni hefur hann starf-
áð í ýmsum flokkum, Al-
þýðuflokknum, Framsóknar-
flokknum og Þjóðvarnar-
félaginu gamla, en því félagi
vildi hann ólmur breyta í
stjórnmalaflokk. 1 því skyni
keypti hann m.a. miklar
birgðir a.f blaðapappír, en
þegar á átti að herða reynd-
ust árur manna tæplega
nógu hreinar. Loks kom þó
að því að á síðasta ári hafði
hann fundið hóp manna sem
áttu til að bera hina ákjós-
anlegustu eiginleika, og
lagði Sigurður þá þegar í
stað fram pappír sinn til að
prenta á Frjálsa þjóð, og
síðan liafa hinir sérstæðu
andlegu hæfileikar hans ver-
ið ómetanlegir við að .greina
réttláta frá ranglátum og
leggja á ráðin um það
hvernig bezt yrði sundrað
andstöðunni gegn hernám-
inu. Þannig hefur Frjláls
þjóð verið prentuð á pappír
sem keyptur er fyrir prósent-
ur af olíugróða, og er sízt
að undra þótt slíkur pappír
vildi ekki láta á sér festast
það letur sem flestir áttu
von á 12. janúar sl.
Og nú má mönnum skilj-
ast hvernig aðstandendur
Frjálsrar þjóðar fara að því
að lialda áru sinnj hreinni
og skærari en dæmi eru til.
F.kki aðéins ástunda þeir
dyggðir þær og hugrenning-
ar sem dýrlingar urðu fræg-
astir fyrir, heldur hafa þeir
'beitt nútíma tækni í þágu
áru sinnar. *
Það er í -4/ lr ^
henni olíu -/7
kynding. w
Það mun þykja fara vet á
því, að andlegleiki Útvarps-
ins koðni að sama skapi og
vorið endurfæðir yfirborð, loft
og liti fósturjarðarinnar. Þætt
irnir um íslenzkt mál og Ilvér
veit? hafa lagzt í sumardval-
ann hvort sem þeir eiga það-
an báðir afurkvæmt með
næstu veturnóttum eða ei. En
á vordögum líta Islendingar
björtum augum til framtíðar-
innar. Sturla í Vogum er kom
inn í stað þáttanna um Ssl.
mál, og mun það vera gert
til að undirstrika byltingareðli
vorsins. svona geta hlutirnir
gersamlega endasteypzt. Góð-
gjarnir menn telja, að Út-
varpsráð leggi nú áherzlu á að
koma þessu óféti sem mest
frá, meðaei fæstir háfa tima
til að hlusta, bændur við
sauðburðinn og bæjarbúar öll
kvöld í görðum sínum. Auk
þess er Andrés nú farinn að
sleppa úr heilum köflum, og
til þess velur hann þá sóða-
legustu, þó að þeir séu eigin-
lega heilsteyptustu kaflar bók
arimiar. En með þessum að-
gerðum mætti vænta að enda-
leysa þessi tæki einhvern tíma
enda, og er það vel. Þriðju-
dagskvöldið var undarlega
skemmtilegt. Þá hélt Jónas
Jónsson áfram hugleiðingum
sínum um skólamál. Þótt er-
indið væri frá upphafi til
eeida ergelsismas gamals
manns, sem kominn er úr öll-
um tengslum við þróunina,
hættur að skilja þær geysi-
legu breytingar, sem orðið
hafa í þjóðfélaginu og hefur
því enga möguleika til að
skilja erfiðleika, sem þær
breytingar valda á ýmsum
sviðum þjóðlífsins og ekki
sízt í uppeldismálunum, þá tel
ég alveg rétt af Útvarpinu
að gefa svona mönnum kost
á að koma að hljóðnemanum.
Jónas á það skilið fyrir merki
legt starf í skólamálum þjóð-
arinnar, þótt einhliða væri og
af seyrnum rótum runnið, og
það gerir enginn framar kröfu
til þess, að hann fari rétt með
staðreyndir, og hvorki Útvarp
ið né aðrir geta tekið ábyrgð
á því, hvað hann kann að
segja. Síðan kom Júlíus Hav-
steen með hvali í búri. Frá-
sagnargleðin hjá Júlíusi, þeg-
ar hann segir frá merkileg-
urn og sjaldséðum hlutum_
gefur máli hans alltaf við-
felldinn blæ, þrátt fyrir all-
mikið af óþarfa málalenging-
mn, sem spi’la í Útvarpi, þótt
skemmtilegar geti verið i sam-
kvæhiigleðskap. Miðvikudagur.
inn var valinn til liing lög-
skipaða hneykslis. F.vrst var
það Sturla, svo kom Pétur
Sigurðsson. Það er aldeilis
furðulegt, hvað sá maður get-
ur verið leiðinlegur, og alveg
sérstaklega átakanlegt, þeg-
ar hann tekur til að flytja á-
róður fyrir málum, sem
manni eru hjartfólgin. Og svo
kom Ólafur sálfræðingur og
fer ört versnandi. Það var
aldrei von á góðu í sambandi
við Arnulf Överland. Það var
nokkur vandi að ræða um Öv-
erland sem merkan samtíðar-
mann yfir okkur íslendingum,
— manninn, sem sagði okkur,
að okkur bæri heilög skylda
tii að láta land okkar af
hcndi sem víghreiður og mætt-
um ekki mannkynsins vegna
horfa í það, þótt það kostaði
líf og tilveru þjóðarínnar. Þó
hefði verið hægt að ræða um
þann mikilhæfa mann á við-
eigandi hátt, hefði til þess
verið fenginn hæfileikamaður
um mannasiði. Ólafur hefur
aftur á móti þann skepnulega
kæk pólitískra beinatíka að
draga inn í mál sín alþjóðleg
deiluefni í því Ijósi, er f jendur
mannkynsins liafa yfir þau
varpað; Slíkir starfshættir eru
alveg öruggir. með að gereyði-
leggja þennan útvarpsþátt,
sem sannarlega var þó ástæða
til að gera sér miklar vonir
um. — En svo kom blessun-
inn hann Ánai Friðríksson og
fór með mann til Braziliu, og
lá þeim ferðum getur maður
aldrei þreytzt. — Fimmtudag-
urinn fór líka stígandi. Séra
Magnús Runólfsson ræddi um
konungdóm Krists. Fádæma
finnst' mér þáð mikill óþarfi,
þegar útvarpað er messum,
oftast tveim, á hverjum ein-
asta helgidegi, að verið sé að
troða andlausu trúarstagli þar
að auki inn í kvölddagskrá
virkra daga, en mér virðast
þær vikur vera færri, sem
ekki eru nú orðið notaðar á
þann hátt. — En svo fór Egg-
ert Stefánsson me'ð okkur inn
í ríki hestsins á þann töfra-
hátt, sem fáir munu eftir
leika. Nafn Eggerts Stefáns-
sonar er eitt hið glæsilegasta
á nafnalista íslenzkra lista-
manna. Þar hefur nafn hans
verið bundið sönglistinni, og
hefur þar ekki aðeins verið
um að ræða söng hans, held—
ur alla hans umgengni vi'ð
söngmenntina og tengsl hans
við hjarta þjóðlífsins á þeim
svi'ðum. Nú er hann einnig
tvímælalaust einn listfengast-
ur rithöfundur á íslandi og
bregður það mestum töfrum
um list hans eins og áður,
að Island ríkir og drottnar
í hjarta hans, og allt það, sem
frá hjarta hans kemur, það
kemur frá fósturjörðunni og
er fösturjörðin sjálf
Bezti þáttur Um daginn og
veginn um mánaða skeið,
enda haf'ði það dottið í Út-
varpsráð að fela Sverri Krist-
jánssyni þáttinn. Mætti því
oftar hugkvæmast að fela
þann þátt mörinum, sem lands
lýð þykir gott á að hlýða.
G.' Ben.
Kierkur sfa! úr
elgin hendi
Sóknarpresturinn í Götene í
Svíþjóð hefur orðið uppvís að
því að taka 75.000 sænskar
krónur ófrjálsri hendi úr
kirkjusjóðnum. Auk þess skrif-
áði lianii sjálfur endurskoðun-
arskýrslu um sjóðinn og fals-
aði nöfjj endurskoðendanna
undir hana.
Klerkur var dæmdur i eins
árs fangelsi skilorðsbundið og
auk þess sviptur kjól og kalli.