Gandur


Gandur - 29.10.1951, Blaðsíða 4

Gandur - 29.10.1951, Blaðsíða 4
CÁNDUR VIKUBLAÐ UM BÓKMENNTIR OG LISTIR Vötn á himni Framhald af 3. síðu. snýr sér frá henni. Heiður kemur í vinstri dyr, í dökkum slopp, náf öl, horf ir hörkulega á þau. Segir snöggt og eitrað — Heiður. Hildur! — Hildur sprettur upp. Hrædd. Fer — — össur snýr sér undan, yptir öxlum, segir í ráðvilltu tómlæti — Össur. Nú! Nú ? — stoppar við arininn, snýr sér að Heiði — — Heiður gengur að borðinu. Meta hvort annað. Eitrað augnablik, sem er óvænt rofið með því að össur þreifar óstyrkum höndum aftur fyrir sig, rekur hendi í annan leir- vasann, sem dettur og brotnar. össur lítur á brotin. Segir kjarkaðri undrun — Nú.!? Heiður. Ef ólánið er ekki í aðförum þínum, þá athöfnum. Hvað viltu hér? Össur — glottir ósvífið — Ólán! Þetta er ljótt álit á ættinni! Heiður. Hér er ekkert af því sem þú átt ekki hjá öðrum. Hafi ég ekki þurft þess áður, þá þarf ég þess ekki nú! össur. Hefur nú sonurinn reynst ráðminni en refjar þínar? Heiður. — f álmar óstyrk um borðið. Reynir að stilla sig — Gegn eitri þínu er til annað en eyða á það orðum! 0ssur — glottir — Áðeins sterkara eitur! Heiður. Sjálfs þín eitur mun ofsækja þig. Þann dag, sem ég ól þig, hef ég þurrkað burt úr vitund minni. Þeim árum sem ég fór höndum um þig, hefur þú sjálfur drekkt í vitfirrt- um drykkjuskap! Sonur minn — þú! — ert ekki til! Ossur. Þetta er Ijótt. Það er gott það heyrir það enginn! Fólk gæti haldið þú værir að ávíta eitt af börnum þínum! Heiður. Ég yrði að leggja meira að mér, en ég annars þyldi, ef mér yrði það á að þola þig héref t,ir! össur. Og verða svo að umbera sjálfa þig á hverjum degi! Mikið er hvað ég hef misst! Eða misstir þú meira? Heiður. Sjálfur hefur þú grafið þig héðan með löstum þínum. Frá öðrum munu lestirnir hrekja pig! Össur — eitraður — Og hver hef ur lagt mér lestina? — gengur að borðinu, tekur upp Biblíuna. Allur kaldur og miskunnarlaus — Er það kennske héðansem þú telur þig hafa forskriftina að framkomu þinhi?! — kastar Blblíunni að fótum hennar — Heiður — skjálfandi af reiði — Komirðu hingað aftur, verður mér annað erfiðara en það sém ég ætti að gera! Össur — hlær storkandi — Hvað segði f ólkið þá ? — f er — Heiður — slítur orðið útúr sér — Djöfull! — gengur um, titrandi af ofsa — Svo langt getur hann gengið, að ekki verði komist framhjá honum! — horfir yfir áhorfendur ¦— 1 éinum möguleika eru mörg ráð! TJALDIÐ. Nokkur orð um nútíma lýrik Framhald af 2. síðu. Einmitt þarna eiga hirð- skáldin merkilega sammerkt með ýmsum öndvegisskáldum nútímans, eins og t. d. Ezra Pound og Eliot. Kenningarn- ar skírskotuðu til þekkingar manna á goðsögnum, og vöktu ýmiskonar hugmynda- tengsl hjá þeim, sem höfðu þá þekkingu til að bera. Bæði Pound og Eliot leggja mikið upp úr slíkum hug- myndatengslum í kvæðum sínum, enda þarf oft geysivíð- tæka þekkingu á bókmennt- um yfirleitt, til að hafa hug- mynd um hvert þeir eru að fara. Nútímalýrik er óalþýðleg í f yllsta máta og það voru hirð- kvæðin líka á sínum tíma. Á tímum hirðskáldanna var ort dýrast á Islandi, og eins er í dag, jafnvel þótt menn hafi ekki skilning á öðru en kalla þau kvæði órímuð. Sannleikurinn er sá, að það eru hvorki stuðlar, höfuðstaf- ir eða endarím út af fyrir sig, sem skapa kvæði (þetta er hlægilegur sannleikur, af því hann liggur alltof mikið í aug- um uppi). Það, sem gerir kvæði að kvæði er hljómfall- ið, rythminn. Eini mælikvarðinn á kvæði, er að hægt sé að slá það á trumbu. Á leiðinlegum tímum eins og okkar, þegar eldri kynslóðin hefur svikið svo og svo mörg hundruð ár fram í tímann (Það er ekkert eftir handa okkur, ungu kynslóð- inni, til að svíkja, þótt við Hörður Ágústsson: „PAYSAGE INTERIEUR". (Sjá viðtal við listamanninn á 1. síðu). fegin vildum) eru menn að skattyrða okkur fyrir að dýrka formið meira en lífið. Mér þætti gaman að vita, hvað það er sem þeir kalla líf. Eitt er það, að á tímum, þar sem formdýrkunin ríkir, þá er líka blómaskeið alls konar marklausrar sérvizku. Hvort þessi sérvizka á eftir að gera nútímalýrik að dauðum bók- menntum í framtíðinni, skal hér ósagt. G. K. I einhverju næsta blaði, hefst þátturinn, „Menn og málefni," sem Ásta Sigurðar- dóttir hefur tekið að sér að skrifa, og er þess vænst, að frökenin verði ekki myrk í máli. - • - í byrjun næsta mánaðar mun Magnús Ásgeirsson, Skáld, eiga fimmtugsafmæli, er í tilefni af því fyrirhug- að viðtal við skáldið. Ásmundur Sveinsson, hef- ur nýlega opnað sýningu á höggmyndum sínum í List- vinasalnum, og stendur hún yfir þessa dagana. 1 tilefni af því mun „Gandur" hafa viðtal við listamanninn. Einn- ig er fyrirhugaður greina- flokkur um „Ásmund Sveins-'' son og íslenzka menningu". ÞAÐ BLÆÐIR ÚR MORGUNSÁRINU titrandi vinna seiðmagn vélbyssur eldsins að vélritun á sögu undan gulum mána næturgálgans fljúga beinagrindur mannsins skríða drekar einsog sýklar inní morgunsárið í f aðmlögum í hjarta þínu inni leitar skothríð orustuskip stórskotaliðsins að óvininum skelfur dufti jörðin stórborganna einsog þyrlar blóðsollið sandstormur kviksyndi útí gleymskunni ><Mk2 ^*^ Jónas E. Svafár Jónas E. Svafár heitir réttu nafni Jónas Svavar Einarsson og er fæddur í R.vík 8. sept 1925. Hann hefur gengið í skóla á Laugar- vatni og verið talin „slæmur í heljarstökki" að eigin sögn. Síðan hef ur hann unnið algenga erf iðis- vinnu og fengizt við verzlunar- störf og sjómennsku. Byrjaði fyrst að yrkja 18 ára gamall fyrir áhrif frá Einari Benediktssyni, en telur sig síðar hafa orðið fyrir nokkrum áhrifum frá Steini Steinar. — Hann hefur einnig lagt stund á teikningu og málara- list, einkum þó hin síðari ár. Hef- ur lif að allra manna lengst á lauk og rabarbara, að ógleymdu mola- kaffi og kartöflum, en telur sig þó ekki færan um að stofna sértrú- arflokk á því sviði í líkingu við Náttúrulækningafélagið. — Eins og kvæðið ber með sér er hann einna frumlegastur hinna ungu ljóðskálda og einkar sýnt um að komast furðulegá'að orði. —-.Þetta er i fyrsta skipti, sem kvæði birt- ist eftir iiami á prenti. JtolCASfcf^,

x

Gandur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Gandur
https://timarit.is/publication/892

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.