Unga Ísland - 01.02.1933, Side 16

28
UNGA ÍSLÁND
foringjaráðsins af S.-V.-landi; þar er
hellirinn greinilega merktur. Veyndar
ætti enginn að fara svo í ferðalag, að
hann hefði ekki með sér hin ágætu landa-
bréf Herforingjaráðsins. Aðra leið má
og fara að hellinum. Þá er farið í bílum
að Kolviðarhól eða Hveradölum og svo
gengið þaðan um Lágaskarð og til suð-
Skátar við minnið á Raufarhólshelli.
austurs út í Eldborgarhraun. Leiðin frá
Hveradölum og að hellinum er um 10
km. Báðar þessar leiðir eru bráð-
skemmtilegar og ekki hvað síst hin síðar-
nefnda. Þeim, sem fara þessa síðar-
nefndu leið, vil ég og benda á, að til þess
að þurfa ekki að ganga alveg sömu leið
til baka frá hellinum, er mjög skemmti-
legt að ganga lítið eitt vestar og um hin
svonefndu Þrengsli, það lengir leiðina
lítið, en gerir ferðalagið að mun til-
breytingameira. Þá sjá menn og um
leið hið fyrirhugaða vegstæði nýja þjóð-
vegarins austur, því hann á að liggja í
gegnum Þrengslin, fram með Raufar-
hólshelli og þaðan niður í Ölfusið.
Hellirinn dregur nafn sitt af hól
nokkrum skammt þar frá, sem Raufar-
hóll nefnist. Grasigróin lág liggur að hell-
ismunnanum, og gengur hellirinn ofan í
hraunið, úr norðurenda lágarinnar. Rauf-
arhólshellir mun vera nokkuð á annan
Km á lengd. Víðast hvar er hátt undir
loft í hellinum og fagrar hvelfingar
sumstaðar. Afhellar eru nokkrir en
ekki töldum 'við þá. Það skemmtilegasta,
sem er að sjá í helli þessum, eru íssúl-
urnar, sem standa á víð og dreif um
hann. Þær eru gildar og margar um
mannhæðar háar og gætu verið verðir
hinna huldu vætta, sem hellinn byggja.
Við bárum allir ljós, og þótti okkur fag-
urt og tignarlegt að sjá ljósgeislana
glitra á íssúlunum. Þegar líður á sum-
arið, minka súlur þessar mikið vegna
hitans.
Hellirinn er því miður ekki greiðfær,
stórgrýti og urð þekur botninn og verð-
ur því að gæta hinnar mestu varúðar
þegar í hann er gengið. Einkum er nauð-
syniegt að hafa góð ljós (vasaljós og
kerti) og vera vel skóaður, því vei þeim,
sem hætta sér á lágum götuskóm í slík-
ar göngur, því þeir munu misstíga sig
og fótbrjóta.
Eins og áður er minnst á, heitir hraun
það, sem Raufarhólshellir er í, Eld-
borgarhraun. Ufn það segir Þorvaldur
Thoroddsen meðal annars í bók sinni,
Lýsing íslands, 2. b. bls. 129:
„Ýms líkindi eru til þess, að þetta
hraun sé það, sem getið er um að hafi
runnið árið 1000, þegar kristni var lög-
tekin á íslandi. „Þá kom maðr laup-
andi, ok sagði, at jarðeldr var upp kom-
inn í Ölfusi, og mundi hann laupa á bæ
Þórodds goða. Þá tóku heiðnir menn til
orðs: „eigi er undr í at guðin reiðist töl-
um slíkum“. Þá mælti Snorri goði: „Um
hvat reiddust guðin þá, er hér brann
raunit, er nú stöndum vér á?“ Áður var
það ætlun manna, að það hefði verið
Þurárhraun, sem þá myndaðist, en hitt
er líklegra, að það hafi einmitt verið
Eldborgarhraun, sem þá brann“.