Dagsbrún - 31.05.1957, Blaðsíða 1

DAGSBRÚN
15. árg. — 1. tbl.
31. maí 1957
Kaupgjaldsmálin
070
6
28. apríl s.l. var haldinn fundur í Verka-
mannafélaginu Dagsbrún, fundurinn var á
sunnudegi og sóttu félagsmenn hann eins og
húsrými í Iðnó frekast leyfði. Aðalefni fund-
arins var að taka ákvörðun um hvort segja
skyldi upp samningum að þessu sinni eða
ekki, en samningar voru uppsegjanlegir 1.
maí. Eins og alhr vita varð niðurstaða fund-
arins sú, að samþykkt var, eftir tillögu stjórn-
ar og trúnaðarráðs, að segja samningunum
ekki upp, en 19 fundarmenn greiddu atkvæði
gegn þeirri tillögu.
Verðlags- og kaupgjaldsmálin hafa allmik-
ið verið á dagskrá síðan í vetur að Alþingi
samþykkti tillögur ríkisstjórnarinnar um
ráðstafanir í efnahagsmálum, en þær höfðu í
för með sér hækkaða tolla á ýmsar innfluttar
vörur og á þjónustu, er síðan hefur komið
fram í hækkuðu vöruverði. Eins og ríkis-
stjórnin hafði heitið, voru höfð samráð við
fulltrúa verkalýðshreyfingarinnar er mál
þessi voru á döfinni. Alþýðusambandsþingið
í haust kaus 19 manna nefnd til að fara með
umboð verkalýðshreyfingarinnar í viðræðum
við ríkisstjórnina um efnahagsmálin. Á öðr-
um stað hér í blaðinu, í skýrslu stjórnarinn-
ar, er skýrt frá starfi og afstöðu 19 manna
nefndarinnar og er hér vísað til þess, sem þar
er sagt.
Fyrstu dagana í april boðaði miðstjórn Al-
þýðusambandsins 19 manna nefndina til
fundar að nýju til að ræða viðhorfin til kaup-
gjalds- og atvinnumálanna í ljósi þeirrar
reynslu, sem fengizt hafði síðan um áramót-
in og með hliðsjón af að samningar flestra
verkalýðsfélaga voru uppsegjanlegir fyrir 1.
maí. Þessi fundahöld stóðu yfir til 23. apríl
og hafði þá m. a. verið haldinn fundur með
formönnum allra sambandsfélaganna í
Reykjavík og nágrenni. Birt hefur verið ítar-
leg greinargerð um athuganir og niðurstöður
nefndarinnar og verður hér aðeins minnst á
fátt eitt úr henni.
Varaðndi verðlagsmálin upplýsti verðlags-
stjóri, að verðhækkanir af völdum tollanna
í vetur væru nú að mestu komnar inn í verð-
myndun innfluttu vörunnar, mikilla verð-
breytinga þeirra vegna væri því ekki að
vænta úr þessu. Torfi Asgeirsson, fulltrúi Al-
þýðusambandsins í kauplagsnefnd, gerði at-
hugun á kaupmætti launanna gagnvart vísi-
töluvörunum á sama hátt og hann hefur áður
gert og leiddi þessi athugun í ljós, að kaup-
mátturinn mundi verða hinn sami 1. júní
núna og hann var 1. ágúst 1956. (Reynslan
hefur staðfest þessa útreikninga, miðað við
verðlag í maí og kaupið 1. júní er vísitala
kaupmáttarins nákvæmlega hin sama núna
og 1. ágúst 1956). Athugandi er að þessir út-
reikningar eiga einungis við þær vörur, sem
ganga inn í vísitölugrundvöllinn, en verð-
hækkanirnar hafa komið meira á aðrar vör-
ur og er því kaupmátturinn gagnvart þeim
lakari en þessir útreikningar sýna. Fram
fóru ítarlegar viðræður við ríkisstjórnina,
einkanlega um atvinnumáhn. Ráðherrarnir
skýrðu frá þeim framkvæmdum, sem fyrir-
hugaðar væru, svo sem kaupum á nýjum tog-
urum og öðrum fiskiskipum, að byrjað verði
á nýrri Sogsvirkjun í vor o. fl. Nefndin taldi,
að öruggt væri, ef ekkert óvænt kemur fyrir,
að atvinna ætti að verða næganjanleg í það
minnsta fram eftir þessu ári.
Að athugunum sínum loknum samþykkti
miðstjórn Alþýðusambandsins og efnahags-
málanefndin ályktun á fundi sínum 23. apríl,
þar segir meðal annars svo:
„Ráðstafanir ríkisstjórnarinnar í efnahags-
málunum í desember s.l. miðuðu einkum að
því tvennu, að tryggja varanlegan reksturs-
grundvöll framleiðsluatvinnuveganna og
nauðsynlegar verklegar framkvæmdir. Mið-
stjórnin og efnahagsmálanefndin höfðu að-
stöðu til að kynna sér og hafa áhrif á þær
leiðir, er farnar voru og samþykktu þá að
veita bæri ríkisstjórninni starfsfrið þar til
séð væri hvort fyrgreindum markmiðum yrði
náð. Sá tími, sem liðinn er síðan ráðstafanir
þessar voru gerðar, er að dómi miðstjórnar
og efnahagsmálanefndar enn of skammur til
þess að unnt sé að fella dóm í þessum efnum,
og telja því rétt að fengin verði frekari
reynsla á framkvæmd þessara ráðstafana.
Af framansögðu er það áht miðstjórnar og
efnahagsmálanefndar, að ekki sé tímabært að
leggja til almennra samningsuppsagna að svo
stöddu. Hins vegar vilja þessir aðilar undir-
strika það meginsjónarmið, sem fram hefur
komið í viðræðum þeirra við ríkisstjórnina,
að aðaláherzluna beri að leggja á að halda
uppi fullri atvinnu í landinu, stemma stigu
við verðbólgunni og tryggja og auka kaup-
mátt lanunanna."
Vitnað var til þessarar ályktunar í sam-
þykkt Dagsbrúnarfundarins 28. apríl.
Verkalýðshreyfingin hefur talið launþeg-
ana bera skarðan hlut frá borði í verðbólgu-
þróun undanfarinna ára. Til þess að hamla á
móti kjaraskerðingunni hefur hún þurft að
heyja harða verkfallabaráttu. Verkalýðs-
hreyfingin hefur ekki óskað eftir þessari þró-
un og hún hefur viljað stuðla að því, að tekin
væri upp stjórnarstefna, sem hamlaði gegn
henni og tryggði kaupmáttinn, en legði
byrðarnar á þá, sem hafa grætt á verðbólg-
unni. Þessi sjónarmið marka stefnuskrá nú-
verandi ríkisstjórnar og hún hefur viljað
hafa samstarf við verkalýðshreyfinguna. Það
er því sjálfsagt að verkalýðshreyfingin styðji
að því að ríkisstjórnin geti komið í fram-
kvæmd þeim málum, sem hún sjálf, verka-
lýðshreyfingin, telur að stefni í rétta átt.
Með þessu er ekki sagt, að verkalýðshreyf-
ingin telji allt gott, sem ríkisstjórnin hefur
gert eða kann að gera.
Ríkisstjórnin hefur nú gert ráðstafanir til
að kaupa inn í landið ný framleiðslutæki, en
með því er verið að treysta þann grundvöll,
sem vaxandi velmegun alþýðunnar hlýtur að
byggjast á. Slíkar athafnir styður verkalýðs-
hreyfingin og söhiuleiðis þær ráðstafanir í
verðlags- og verðgæslumálum, sem hefta
gróða milliliðanna. Einnig á stóreignaskatt-
urinn öruggt fylgi hennar. Þessi mál og mörg
fleiri eru vinsæl meðal alþýðu, en það sama
verður ekki sagt um ráðstafanirnar í efna-
hagsmálunum, sem ríkisstjórnin þurfti fyrst
af öliu að gera vegna viðskilnaðar fráfarandi
stjórnar. Allir vita að ríkisstjórnin tók við
slæmu búi og að óhjákvæmilegt var að gera
stórátak í efnahagsmálunum til þess að ekki
stöðvaðist um síðustu áramót rekstur allra
fiskiskipa í landinu. Þetta varð ekki gert án
þess að það kæmi nokkuð við almenning. Allt
þetta höfðu Dagsbrúnarmenn vel í huga er
þeir tóku ákvörðun sína um að segja ekki
upp samningum að þessu sinni.
Nú hafa þau undur gerst, að Sjálfstæðis-
flokkurinn hefur tekið upp harða baráttu
fyrir uppsögn samninga og beitir sér fyrir
verkföllum til kauphækkana. Sem rök fyrir
þessu eru notaðar ráðstafanir ríkisstjórnar-
innar í vetur og afleiðingar þ'eirra, enda þótt
það hafi verið þessi sami flokkur, sem skildi
þannig við efnahagsmáhn að ráðstafanir
þessar voru óhjákvæmilegar. Að sjálfsögðu
er það ekki umhyggja fyrir verkafólkinu,
sem ræður þessari „verkalýðsbaráttu'* Sjálf-
stæðisflokksins, heldur þvert á móti er hanrx
trúr sínum húsbændum, auðmannastéttinni,
sem fyr og leikurinn til þess eins gerður, að
hindra ríkisstjómina í að framkvæma stefnu
sína og að koma henni frá völdum. Sjálfstæð-
isflokkurinn þohr ekki að skert sé gróða- og
valdaaðstaða auðmannanna í þessu landi eins
og núverandi ríkisstjórn hefur sýnt lit á að
gera. Þetta er kjarni málsins.
íhaldið sendi erindreka sína á síðasta
Dagsbrúnarfund til þess þar að berjast gegn
tillögu stjórnarinnar um að segja ekki upp
samningunum. Dagsbrúnarmenn tóku þess-
um nýju „verkalýðsforingjum" heldur fálega
og aðeins 19 fundarmenn fylgdu þeim í at-
kvæðagreiðslu. Dagsbrúnarmenn voru stað-
ráðnir í að láta ekki annarleg öfl segja sér
til um hvenær þeir segðu upp samningum
sínum. Það hafa þeir verið einfærir um að
gera hingað til og svo mun enn verða.
LANOSBú'hASÁFN
213335
"ÍSLANDS