Prentarinn - 01.11.2009, Side 20

Deildin er fjölmenn, 1.400 eru í Skog
og 2.400 í Grafiska, samtals 3.800.
Kaupmannahöfn
I Danmörku er staðan afar slæm. A sama
tíma og kreppan skall á var útgáfu tveggja
stórra friblaða (Dato og Nyhedsavisen)
hætt, upplag nær allra hinna dagblað-
anna hefur minnkað, og þar eð auglýs-
ingamarkaðurinn hefur hrunið minnka
blöðin og innflutningur á prentverki
hefur stóraukist, frá Svíþjóð merkilegt
nokk en einnig frá Austur-Evrópu. Þar
sem danska krónan er bundin evrunni,
en gengi sænsku krónunnar sveiflast
gagnvart dollara og evru, streyma verkin
yfir sundið.
I júní sl. voru umsvif fyrirtækja innan
samtaka atvinnuveitenda í prentiðnaði í
Danmörku helmingur (50%) þess sem
þau voru í júní 2008. Atvinnuleysi eykst
milli ára, í júní 2009 voru 16% prentara
án vinnu, 11% prentsmiða og 7% bók-
bindara.
Langflest starfsfólk í prentiðnaði
í Danmörku er sameinað í HK Privat
og vinnur samkvæmt kjarasamningum
þess félags. I HK Hovedstaden eru fimm
deildir, ein þeirra er HK it, medie &
industri Hovedstaden. Alls eru þar um
14 þúsund starfandi félagsmenn. I HK
Hovedstaden eru nær 75 þúsund virkir
félagsmenn. Hinar deildirnar fjórar eru
HK Stat, HK Kommunal, HK Handel og
HK Service.
Nær allir kjarasamningar á almennum
markaði í Danmörku, þar á meðal í
prentiðnaði, renna út í febrúar á næsta
ári. Samningaviðræðurnar munu ein-
kennast af kreppunni. Fjölmörg víðfræg
iðnaðarfyrirtæki segja upp fólki, þ.e. þau
sem loka ekki hreinlega. Kreppan hefur
enn hraðað „afiðnvæðingu" í Danmörku.
Meðal þess sem mun einkenna við-
ræðurnar og hafa afgerandi áhrif eru
kjör vaktavinnufólks, þeirra sem vinna
á nóttunni og á öðrum „óþægilegum
vinnutíma", og hefur verið vakin athygli á
heilbrigðislegum og félagslegum þáttum
sem tengjast slíkum vinnutíma.
Ósló
Vinnumarkaðurinn einkennist af mik-
illi óvissu og lélegri nýtingu í flestum
greinum. Áður var þetta aðallega í arka-
prentsmiðjunum (Norðmenn nota þetta
heiti yfir hefðbundnar smiðjur), en nú
er þetta einnig í prentsmiðjum dagblað-
anna og vikublaðanna.
Arkasmiðjurnar stunda undirboð og
hafa auk þessa offjárfest í 8 lita vélum.
Auglýsingatekjur og upplagstölur dag-
blaða og vikublaða hríðfalla, starfsfólki
er fækkað og stöðlun aukin í hönnun og
umbroti. Enn hafa engar stóru smiðj-
anna farið á hausinn eða verið lokað
en framleiðslugetan er langt umfram
eftirspurn. Ekki er mikið um að prent-
smiðjur séu sameinaðar. Mest áberandi
í arkaprentun er svokallaður 07-hópur,
er var áður fimm sjálfstæð fyrirtæki.
Eitt þeirra var PDC Tangen, stærsta
arkasmiðja í Noregi.
I blaðaheiminum er nýtt fyrirtæki,
Media Norge, dagblöð í eigu Schibs-
ted: Aftenposten, Fædrelandsvennen í
Kristianstad, Stavanger Aftenblad og
Bergens Tidende. Ekkert bólar enn á
niðurskurði, en hann hlýtur að koma.
Það vakti athygli mína að breyting
hefur verið gerð á fortidspension í Nor-
egi, nú geta menn ekki hætt störfum á
sínu sviði, fengið fortidspension og farið
í launuð störf annars staðar! Og auk
þessa hefur verið sett hámark á þau laun
sem fólk má hafa.
Starfá fjölþjóðlegum grunnl
Anders Skattkjær fjallaði um starfið í
NGU og í UNI.
Nordisk Grafisk Union (NGU) var
stofnað í maí 1976. Aðildarfélög eru
Medieförbundet (TEAM) í Finnlandi,
GS - Facket í Svíþjóð, HK Privat og
3F í Danmörku, Fellesforbundet í Nor-
egi, Félag bókagerðarmanna og Færoya
Prentarafelag.
Tæknilegar breytingar eða öllu heldur
bylting í prentiðnaðinum undanfarin 30
ár hefur aukið nauðsyn félags- og samn-
ingavinnu og fræðslustarfs. Styrkur
félaganna á Norðurlöndum liggur fyrst
og fremst í góðri skipulagningu og kjara-
samningum.
Við miðlum tækninýjungum og
reynslu milli landa. Með miðlun slíkra
upplýsinga, skýrslum vinnuhópa og
námstefnum hefur samstarfið innan
NGU leitt til aukinnar þekkingar.
Þróun félagsstarfs og breytingar á
vinnumarkaði hafa verið kjarninn í starfi
NGU allt frá stofnun, en undanfarin 10
ár hefur NGU lagt áherslu á og vinnu
í að hafa áhrif á starfsemi UNI-Grafisk
og UNI-Europa Grafisk (UNI-EG).
Union Network International (UNI)
var stofnað 1. janúar 2000 við samruna
fjögurra fjölþjóðlegra sambanda (FIET,
CI, MEI og IGF).
Tveir fulltrúar NGU, Finni og
Norðmaður, sitja í stjórn UNI Global.
Áhersla er lögð á alþjóðleg vandamál og
samninga.
Við eigum einn fulltrúa, Svía, í mið-
stjórn UNI Grafisk Global, og auk þess
eru Finni, Dani og Norðmaður í stjórn.
Áhersla er lögð á alþjóðleg viðhorf
innan prentiðnaðarins og yfirþjóðlega
samninga.
Við eigum einn fulltrúa, Norðmann,
í stjórn UNI-Europa. Áhersla er lögð
á evrópska samninga, t.d. þjónustutil-
skipunina, EWC.
Einn fulltrúi NGU, Dani, situr í
miðstjórn UNI-Europa Grafisk. Áhersla
er lögð á evrópsk viðhorf í prentiðn-
aðinum og heildarsamningagerð.
Við erum neydd til að auka áherslu
á samstarf í prentiðnaði í Evrópu og
á heimsvísu. Alþjóðleg fyrirtæki færa
verkin milli landa eins og þeim best
hentar hverju sinni og við því þarf
að bregðast. Hreyfing okkar byggir á
lýðræði, fagréttindum og mannrétt-
indum. Mikilvægi yfirþjóðlegra samn-
inga við fjölþjóðleg fyrirtæki verður
sífellt meira.
Ríflega 80 alþjóðlegir samningar
eru virkir í dag. Þeir byggjast meðal
annars á samþykktum Alþjóðavinnu-
málastofnunarinnar (ILO) og mann-
réttindasamningi Sameinuðu þjóðanna.
Fleildarsamningar ILO eru lágmarks-
viðmið um allan heim: félagafrelsi,
samningafrelsi, bann við barnaþrælkun,
bann við þrælahaldi, bann við þving-
unarvinnu, bann við mismunun í ráðn-
ingum og þjálfun, lágmarksaldur til
starfa og sömu laun fyrir sömu vinnu.
Alþjóðlegt samstarf er nauðsynlegt
til að geta gert slíka fjölþjóðlega samn-
inga, og það er ekki síður nauðsynlegt
til þess að unnt sé að fylgjast með því
að fyrirtækin standi við skuldbindingar
sínar. Nægir þar að minnast á starfs-
kjör, laun, vinnutíma, heilsugæslu,
umhverfismál og starfsþjálfun, svo eitt-
hvað sé nefnt.
{3 1. tbl. NÓVEMBER 2009