Verktækni - 01.02.2008, Qupperneq 9

VERKTÆKNI / 
framtíðarsýn í örtæknimálum á Íslandi. Í
desember sama ár var haldin ráðstefna þar
sem fjallað var um örtækni í tengslum við
styrktaráætlun ESB á þessu sviði.
Vísinda­ og tækniráð auglýsti eftir tillög­
um um markáætlun fyrir árin 2005­2009.
Örtæknivettvangurinn skilaði inn tillögu
um markáætlun í örtækni og varð nið­
urstaðan sú að örtæknin varð fyrir valinu
ásamt erfðafræði í þágu heilbrigðis. Í fram­
haldinu var Tækjasjóður sérstaklega hvattur
til að styðja á eigin forsendum við upp­
byggingu aðstöðu og tækjabúnaðar á þeim
rannsóknarsviðum sem áætlunin náði til.
Rannsóknaverkefni
Eftir tveggja ára uppbyggingarfasa verð­
ur markáætlunin í svokölluðum verk­
efnafasa á árunum 2008­2010. Á síðasta
ári var úthlutað styrkjum til níu verkefna
á örtæknisviði fyrir þetta tímabil, þar af
voru sjö styrkir veittir rannsóknahópum
sem tengjast örtæknikjarna HÍ en hin tvö
snúast um nanóagnir til staðbundinnar
lyfjagjafar. Verkefnin sjö snúa að seg­
ulvíxlverkun í þunnum húðum, örsmáum
strúktúrum úr hálfleiðandi efni sem m.a.
er notað í bláar ljósdíóður, rafeiginleikum
ofurþunnra húða, þróun nýrrar örflögu­
tækni til smásjárskoðunar lífrænna sýna,
örtækniprentun með rafeindum, upptöku
vetnis í þunnum málmhúðum og svoköll­
uðum spunarafeindakerfum sem er ný
tegund rafrása. Verkefnin eru fjölbreytt og
unnin af vísindamönnum og nemendum
á sviði eðlisfræði, efnafræði, líffræði og
verkfræði en eiga það þó sameiginlegt að
nýta aðstöðu örtæknikjarnans til fram­
leiðslu á örsmáum hlutum. Til viðbótar við
þau rannsóknaverkefni sem markáætlunin
styrkir eru í gangi verkefni sem styrkt eru
af Rannsóknasjóði, Rannsóknasjóði HÍ og
verkefni sem unnin eru fyrir fyrirtæki.
Hvatningarverðlaunin 2007
Þess má geta hér að Kristján Leósson hlaut
Hvatningarverðlaun Vísinda­ og tækniráðs
2007. Hann lauk B.Sc.­prófi í eðlisverk­
fræði og jafnframt B.A.­prófi í heimspeki
sem aukagrein frá Queen’s University í
Kanada árið 1994. Þá snéri hann heim og
lauk M.Sc.­prófi í eðlisfræði frá Háskóla
Íslands árið 1996. Fjallaði meistaraverk­
efni hans um „Hreyfanleika íbótarefna í
hálfleiðurum“. Kristján lauk síðan dokt­
orsprófi í rafmagnsverkfræði frá Danmarks
Tekniske Universitet (DTU) árið 2001.
Doktorsverkefni Kristjáns fjallaði um ljós­
eiginleika nanó­agna (skammtapunkta)
sem m.a. nýtast í samskiptatækni og líf­
tækni. Fyrir verkefnið fékk hann verðlaun
frá, „Direktør Peter Gorm­Petersens
Mindelegat“ sem veitt eru einum dokt­
orsnema á ári við DTU fyrir framúrskar­
andi árangur í verkefni, sem tengir saman
grundvallarrannsóknir og tækniþróun.
Að námi loknu tók hann þátt í að stofna
sprotafyrirtækið Micro Managed Photons
A/S og starfaði þar og síðar hjá Lumiscence
A/S sem verkefnisstjóri við hönnun og
framleiðslu á ljósrásum til ársins 2005
þegar hann flutti aftur heim til Íslands.
Helstu rannsóknaverkefni Kristjáns í dag
snúast um nýjar tegundir örrása sem geta
samtímis leitt rafstraum og ljósmerki og
um ljósrásir sem nýta má í líftækni, m.a. til
rannsókna á lifandi frumum. Kristján hefur
verið mjög afkastamikill vísindamaður og
m.a. birt hátt í 40 greinar í ritrýndum tíma­
ritum og bókum og er einnig meðhöfundur
á fimm einkaleyfaumsóknum.
Nota þarf sérstakan hlífðarfatnað í hreinherberginu.
Anna­Karin Eriksson, doktorsnemi í eðlisfræði, framleiðir þunnhúðir sem nýtast sem vetnisgeymsla.
Ljósmynd: Árni Sigurður Ingason.
Glerflaga sem á hafa verið prentaðar rafrásir og
vökvarásir. Flögur af þessu tagi má t.d. nota til
greiningar á mjög litlum vökvasýnum. Ljósmynd:
Jón Skírnir Ágústsson.