Alþýðublaðið - 19.11.1919, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 19.11.1919, Blaðsíða 1
Creíiö lít af ^LIþýÖiiflolclínwm. 1919 Miðvikudaginn 19. nóvember 19. tölubl. Pjóðarbúskapur. Þar, sem þjóðfélagsskipun er á tægsta stigi og íátt er gert í sam- >einingu, þar sem einstaklingarnir t>auka hver í sínu horni, eru skattarnir eðu gjöldin til hins *opinbera lítil sem engin. Hinar tniklu fornþjóðir létu flestar hin ^ndirokuðu skattlönd greiða ríkis- ^jöldin. Á miðöldunum var því ¦svo háttað í þeim löndum, sem nú tiafa komist lengst á braut hinnar ^svonefndu menningar, að fastar ^álögur á alþjóð voru sjaldgæfar, ¦«n þegar eitthvað mikib lá við, iögbu höfbingjarnir skatta á þjóð- ina, sem féllu niður jafnskjótt 'Sem bætt var úr þörfinni. Á ein- veldistimunum er fyrst farið að íeggja fasta skatta á alþjóð, og íara þeir sívaxandi úr því, þangað *il nú á stríðsárunum, að þjóð- írnar hafa neyðst til þess að anargfalda þá. Þó nemur aukning skattanna tæplega eins miklu og ^erðfall peninganna. íslenzka þjóðin hefir ekki held- *w farið varhluta af aukning ^kattanna. Til þess að reyna að ^alda fjárhag þjóðarinnar í horf- íou, hafa því síbustu alþingi rembst ^ið að tolla alla skapaða hluti, einkum þab, sem ómögulegt er að íramleiða í landinu. Svo að segja hver einasti munnbiti, sem hvít- voðungurinn og alt til gamal- anennisins lætur sér í munn, er *ollað. Klæðnaðurinn, hitinn, Ijósið, 'husaskjólið, meira að segja svefn- ^nn, alt er tollað. Og nú virðast íáSgjafar þjóðarinnar að þrotum fcomnir með það, hvernig þeir ^igi að afla nauðsynlegs fjár til 'Þess, að hib yngsta ríki á Norbur- iöndum fari ekki undir hamarinn *°g verbi bobib upp eins og hrepps- •ómagi á einhverri næstu alþjóba- samkundu. Sé vel og viturlega fariö með *t>að fé, sem landinu áskotnast, er «ekkert við því að segja, þó skatt- Hafiö þér reykt Teofani? arnir sóu háir, komi þeir þá á bak þeirra, sem helzt mega viðþví að greiða þá. En eins og þeim nú .er fyrir komið, ab þeir allflestir eru óbeinir (o: tollar), greibir fátæklingurinn, sem eybir sji tekna sinna, eba oftar öllum tekjunum, til matar og hins allra naubsynlegasta, margfalt hærri skatt tiltölulega en efnamaburinn, sem ef til vill eyðir aðeins V* tekna sinna eða minna til hins sama; afganginn getur hann svo notað til þess ab auka á þægindi sín og efla aub sinn. Nágrannaþjóbir vorar, einkum Danir, komu á hjá sér stríbsgróba- skatti, nógu snemma til þess, ab hann kæmi ab einhverju gagni. En íslenzka þjóbin var fljótari til þess, að ganga mótstöðulítið, að því er virtist, að ósvífnum kröf- um hinna drembilátu, en smásál- arlegu Engilsaxa, en ,að koma á hjá sér stríðsgróðaskatti, meðan tækifæri var til. Allir vita, að t. d. ýmsir heildsalar hafa á stríðsár- unum orbib stórefnamenn, eftir íslenzkum mælikvarba. En alt átti ab gerast þegar stríbið var búib, þá átti ab jafna hallann!!l Annars var það upphaflega ekki ætíun mín, að hefja ádeilu á nú- verandi stjórn; hún heör haft í mörg horn að líta, og landsmenn hafa með deyfð sinni og fram- kvæmdaleysi altof mjög trassað að rétta henni hjálparhönd. Eg gat þess áður, að forráða- menn þjóðarinnar virtust að þrot- um komnir með ráð til þess, ab afla nægilegs fjár til naubsynlegra þarfa, hvab þá til þess, ab auka fjárþol landsins. Það er sízt að undra, þótt að þvi reki, ab jafn-fámenn þjób og vib erum, íslendingarnir, getum ekki risið undir næglega háum sköttum til þess, að fram- kvæma allar þær umbætur, sem gera þarf á jafn-strjálbýlu og víð- áttumiklu landi og ísland er. Auð- vitað hefir landið aðrar tekjur en skattana, en þær eru hverfandi. Nú er mér spurn, hvers vegna ætti landið ekki að auka beinar tekjur sínar á kostnað annara þjóba, meb því ab gerast fram- leiðandi? Hví ekki að nota fiski- miðin umhverfis landið, til þess að auka gjaldþol landsins bein- línis? Það er staðreynd, að þeir, sem lagt hafa stund á sjávarútveg, einkum útgerð togara, hafa stór- grætt bæbi á stríðsárunum og fyrir þau. Þeir hafa ekki haft þúsunda, heldur miljóna hagnað, og þab af örfáum skipum. Enginn getur meb sanni sagt, að landið standi ver að vígi, hvað útgerb snertir, en einstaklingarnir. Enn hefir það lánstraust, engu síður en þeir. Enn er ekki of seint að bjarga við fjárhag þess, ef farib verbur ab rábum þeirra, sem bezt vilja landi og lýð. Og enn eru til þeir íslendingar, sem ekki eru slíkir ættlerar, ab þeir svíki land sitt í trygðum og dragi sér vilj- andi fó hins unga kóngsríkis hve- nær sem færi gefst, þótt svo virb- ist, sem helzt til margir hafi stundum rótt ágirndarkrumlurnar af' alt of mikilli græðgi niður í kjötpott landsins. Ab landið tapar ekki á fyrir- tækjum þeim, sem þab ræðst í, sýna Ijóslega síma- og póstreikn- ingarnir, og svo skipaútgerðin nú upp á síðkastið. Á henni græddi landið s.l. ár um V3 miljón króna, þrátt fyrir 160 þús. kr. tap á strandferðunum. Og svo eru til þeir menn, eba öllu heldur þær mannleysur, sem vilja láta landið hætta skipaútgerbinni, í stab þess að þab ætti að auka hana að mun. Þeir, sem gefa slíkt í skyn, meban landinu í heild er hagur ab útgerbinni, eru þjóbfélaginu hættulegri en allar sóttkveikjur

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.