Baldur - 23.12.1953, Page 8

8
BALDUR
A Isafirði fyrir 60 árum.
ANNÁLL ÁRSINS 1893.
Manníjöldi í kaupstaðnum var
í árslok 770, en fjölskyldur voru
148 talsins. Auk þess bjuggu á
Stakkanesi 3 fjölskyldur, samtals
18 manns.
Vígð voru saman 7 brúðhjón.
1 kaupstaðnum fæddust 41
barn, 22 drengir og 19 stúlkur.
Þetta ár létust 8 manns, allt
karlar.
1 bæinn fluttust 37 manns, en
úr honum 40 manns, þar af 12 til
Vesturheims.
Bæjarfógeti var Lárus H.
Bjarnason og var hann settur í
það embætti. Hann var jafnframt
oddviti bæjarstjórnar en aðrir í
henni voru:
Torfi Markússon, snikkari, Sig-
urður Guðmundsson, verzlunar-
maður, Grímur Jónsson, cand.
theol., barnakennari, Jóakim Jóa-
kimsson, snikkari, Sigfús H.
Bjarnarson, kaupmaður og Árni
Sveinsson, snikkari.
Sóknarprestur var séra Þorvald-
ur Jónsson, prófastur.
Héraðslæknir var Þorvaldur
Jónsson. Harin var jafnframt lyf-
sali.
Alþingismenn kaupstaðarins (og
jafnframt sýslunnar) voru:
Skúli Thoroddsen, sýslumaður
og ritstjóri, og séra Sigurður
Stefánsson í Vigur, sóknarprestur
í Ögurþingaprestakalli.
Fiskafli var tregur í ársbyijun.
Hafíshroða rak inn á Djúp 18.
janúar og með ísnum kom fisk-
hlaup og hélzt prýðisgóður afli,
þegar gæftir voru, fram undir
febrúarlok. Úr því var afli mjög
lélegur fram til marzmánaðarioka,
enda voru gæftir mjög stopular.
Með aprílbyrjun tók afli heldur
að lifna og varð ágætur allan
apríl og fram undir 20. maí.
Veiddist síld á Pollinum og var
seld til beitu á 24 kr. tunnan. —
Jón Einarsson, bóridi á Garð-
stöðum, faðir Jóns Auðuns alþing-
ismanns og þeirra systkina, reri
í Bolungarvík frá páskum (2.
apríl) og til 18. maí, eða í rúmar
6 vikur,' og saltaði hann á þess-
um tíma úr 60 tunnum salts. (Á
þessum árum og lengi fram eftir
var aflamagn talið eftir því, hve
margar tunnur salts (100 kg.)
voru notaðar til söltunar aflans.
Talið var, að úr 1 tn. salts feng-
ist að jafnaði 1 skippund (160
kg.) af fullverkuðum saltfiski.)
Kvaðst Jón bóndi aldrei hafa
fengið meiri afla á jafn stuttum
tíma.
Eftir 20. maí fór að draga úr
afla við Út-Djúpið, en hélzt þó
allgóður út. júnímánuð þegar beita
fékkst, en síldveiði var stopul. 1
júlímánuði var afli fremur lítill
enda þótt beita fengist, og helzt á
fjörðum inni. Talsverð síld veidd-
ist þá um sumarið í Seyðisfirði.
1 október var fremur góður afli
allt til mánaðarloka, en úr því æ
tregari eftir því sem á nóvember-
mánuð leið og virtist fiskur kippa
sér undan í suðvestan rosunum.
Þann 24. nóvember fylltist Út-
Djúpið og Skutulsfjörður af haf-
ís og vonuðu menn, að fiskhlaup
fylgdi honum. Svo varð og, því að
afli varð dágóður eftir að haf-
ísinn fór í mánaðarlokin og mátti
heita góður í desember, en nær
aldrei gaf á sjó.
Þilskipum fjölgaði jafnt og þétt
á þessum árum. Á þessu ári munu
ekki færri en 20 þilskip hafa
gengið héðan úr bæ til veiða um
sumarið. Þilskip voi’u sett niður
RAUÐKJÓLL.
Framhald af 5. síðu.
handa Indíánunum. Hann skóp vísundinn og
önnur dýr þeim til fæðu. Hann skapaði björn-
inn og bjórinn, en skinn þeirra voru föt okk-
ar. Hann dreifði þeim um landið og kenndi
okkur að veiða þau. Hann lét kornið vaxa á
jörðinni svo að við gætum fengið brauð. Allt
þetta gerði hann fyrir rauðu bömin sín, af
því að hann elskaði þau. Ef ágreiningur varð
um veiðilendur, var hann venjulegast jafnað-
ur án mikilla blóðsúthellinga. En ólánsdagur
reis yfir okkur. Forfeður þínir komu yfir
vötnin miklu og tóku land á þessari eyju.
Þeir voru fáir og hittu fyrir vini, en ekki
óvini. Þeir sögðu okkur, að þeir hefðu flúið
sitt eigið land af ótta við vonda menn og
væru komnir hingað til þess að rækja trúar-
brögð sín. Þeir báðu um landskika. Við aum-
kuðum þá og veittum þeim bón þeirra. Þeir
settust að meðal okkar og við gáfum þeim
korn og kjöt, en í stað þess gáfu þeir okkur
— eitur. Hvítu mennirnir höfðu nú fundið
landið okkar, fréttir bárust af því og fleiri
hvítir menn komu hingað. Samt óttuðumst
við þá ekki, við töldum þá vera vini okkar
og þeir kölluðu okkur bræður sína. Við trúð-
um þeim og gáfum þeim meira land. Þegar
fram liðu stundir fjölgaði þeim mjög. Þeir
vildu meira land . Þeir vildu eignast allt
landið okkar. Þá lukust upp augu okkar og
við urðum kvíðafullir. Ófriður gaus upp milli
þeirra og okkar. Rauðskinnar voru ginntir
með fé til þess að bera vopn á sína eigin
kynbræður og fjöldi okkar féll.. Þeir færðu
okkur líka sterka drykki, ..s.em yoru . svo
banvænir,..að J).eir hafa drepi(5.þýsundir okk-
ar manna.
Bróðir. Landareign okkar var einu sinni
stór, en ykkar lítil. Þið eruð nú orðnir að
stórri þjóð, en okkur er varla eftir skilinn
blettur til þess að leggja ábreiðu okkar á.
Þið hafið náð í landið okkar, en ykkar er það
ekki nóg. Nú viljið þið þröngva okkur til þess
að taka trú ykkar.
Bróðir. Hlýddu á mál mitt. Þú segist vera
sendur hingað til þess að kenna okkur hvern-
ig við eigum að dýrka Andann mikla svo að
honum sé það velþóknanlegt. Þú segir, að ef
við tökum ekki þá trú, sem þið hvítu menn-
irnir kennið, muni okkur farnast illa. Þú
segir, að þið verðið hólpnir, en við munum
glatast. En hvemig getum við vitað, að það
sé sannleikur? Okkur skilst, að trú ykkar
sé rituð á bók. Ef okkur var hún ætluð,
eins og ykkur, hvers vegna gaf Andinn mikli
þá okkur hana ekki, og ekki aðeins okkur,
hvers vegna gaf hann ekki forfeðrum okkar
þekkingu á þessari bók og það sem með
þurfti til þess að skilja hana á réttan veg?
Við vitum aðeins það, sem þið segið okkur
um þetta allt. Hvernig getum við vitað hve-
nær við eigum að trúa ykkur, þar sem hvítir
menn hafa svo oft svikið okkur?
Bróðir. Við skiljum þetta ekki. Okkur er
sagt, að forfeðrum ykkar hafi verið gefin
þessi trú og að hún hafi gengið frá föður til
sonar. Okkar trú var líka gefin forfeðrum
okkar og hún hefur gengið til okkar, barn-
anna þeirra. Við dýrkum okkar guð eins og
okkur var kennt. Okkar trúarbrögð kenna
okkur að vera þakklátir fyrir öll þau gæði,
sem okkur veitast, að elska hver annan og
að standa saman. Við deilum aldrei um trú-
arbrögðin.
Bróðir. Andinn mikli hefur skapað okkur
alla, en hann hefur gert mikinn mun hvítra
og rauðra barna sinni. Hann hefur gefið sinn
hörundslitinn hvorum og ólíkar venjur. Ykkur
hefur hann gefið þekkinguna, en hann hefur
ekki opnað augu okkar fyrir henni. Við vitum
að þetta er sannleikur. En fyrst hann hefur
gert okkar svo mikinn greinarmun í flestum
efnum, hví megum við þá ekki álykta, að
hann hafi gefið okkur ólík trúarbrögð í sam-
ræmi við skilning okkar? Andinn mikli gerir
það, sem rétt er. Hann veit hvað börnum
hans er fyrir beztu. Við erum ánægðir.
Bróðir. Ekki viljum við eyða trú ykkar
né svipta ykkur henni. En við viljum fá að
halda okkar trú.
Bróðir. Þú segist ekki vera kominn hingað
til þess að eignast land okkar né fjármuni,
heldur til þess að upplýsa hug okkar. En nú
ætla ég að segja þér eitt. Ég hef verið á sam-
komum ykkar og þar sá ég þig safna saman
fé. Ekki get ég sagt, til hvers þetta fé er
ætlað, en ég býst við, að það sé ætlað presti
ykkar. Ef við tækjum ykkar trú, munduð
þið ef til vill vænta einhvers frá okkur..
Bróðir. Okkur er sagt, að þú hafir verið
að prédika fyrir hvítum mönnum hér um
slóðir. Þessir hvítu menn eru nágrannar okk-
ar, við þekkjum þá. Nú ætlum við að sjá
hverju fram vindur og gæta þess, hvaða
áhrif prédikanir þínar hafa á þá. Ef okkur
virðist, að þær bæti þá, svo að þeir verði
heiðvirðir og síður hneigðir til þess að pretta
Indíánana, ætlum við aftur að hugleiða það,
sem þú hefur sagt.
Bróðir. Þú hefur nú heyrt svar okkar við
orðum þínum og þetta er allt og sumt, sem
okkur liggur á hjarta að segja, að svo
stöddu. En þar sem við erum nú að skilja,
ætlum við að taka í hönd þína og við von-
um, að Andinn mikli verndi þig áför þinni
og gefi það, að þú komist heilu og höldnu
heim til vina þinna.
(Úr bókinni: Líf og saga Indíána í Norður-
Ameríku, bls. 594 nn, eftir Samúel G. Drake.
— Ræða þessi, segir Drake, er áreiðanleg og
a.m.k. eins rétt og hægt er að þýða hana úr
indíánamálinu, sem hún var flutt á. Þótt
Rauðkjóll skildi ensku vildi hann ekki flytja
ræðu sína á því máli. Þegar höfðingi Seneca-
Indíánanna hafði lokið máli sínu gekk hann
og Rauðskinnarnir til trúboðans : til. þess að
taka í hönd hans. Hann vildi ekki taka á
móti þeim, en sagði um leið og hann stóð
skjótt á fætur, að trúarbrögð Guðs og verk
djöfulsins ættu ekkert sameiginlegt og þess
vegna gæti hann ekki tekið í hönd þeirra.
Rauðskinnarnir brostu kurteislega og gengu
burt).