Morgunblaðið - 19.06.2014, Blaðsíða 9

Almar segist vera bjartsýnn á að Bjarni Benediktssson, fjármála- og efnahagsráðherra,
leggi fram frumvarp um einföldun á vörugjalda- og virðisaukaskattskerfunum í haust.
Bjarni hefur skipað stýrihóp sem á að fjalla um málið, en markmiðið er að hverfa frá sér-
tækri neyslustýringu með vörugjöldum og einfalda virðisaukaskattskerfið með minni mun
á milli þrepa, færri undanþágum og auknu jafnræði milli skyldra atvinnugreina.
Meðal verkefna hópsins er að leita leiða til að breikka skattstofna og sporna við skatt-
svikum til að unnt verði að létta skattbyrði almennings og fyrirtækja auk þess sem meta á
mögulegar mótvægisaðgerðir til að mæta þörfum tekjulægri hópa, eins og fram kemur á
vef fjármálaráðuneytisins.
Í stýrihópnum eiga sæti þrír fulltrúar fjármálaráðuneytis, þau Guðrún Þorleifsdóttir lög-
fræðingur, Maríanna Jónasdóttir og Tómas Brynjólfsson skrifstofustjórar.
Efsta þrepið eitt það hæsta
Bjarni hefur sagt að brýn þörf sé á því að endurskoða virðisaukaskattskerfið. Efsta
þrepið er eitt það hæsta í heiminum en margsinnis hefur verið bent á að skilvirkni kerf-
isins haldist ekki í hendur við hátt skatthlutfall. Hefur það gefið töluvert eftir á síðari árum,
bæði sem hlutfall af heildarskatttekjum ríkisins og landsframleiðslu.
Almar fagnar þessum tíðindum og segist vera bjartsýnn á að tillögur í þessa veru verði
lagðar fram í haust. „Við erum hins vegar ekki eins bjartsýn á að auðvelt verði að kalla
fram breytingar á landbúnaðarkerfinu og tollamúrunum sem vernda það. En við finnum
þó meðbyr og munum vinna að málinu af krafti og baráttugleði,“ segir hann.
Í ræðu á flokksráðsfundi Sjálfstæðisflokksins í apríl sagðist Bjarni sjá það fyrir sér að
vörugjöldin myndu fara af öllu nema stóru vörugjaldaflokkunum, bifreiðum, eldsneyti,
áfengi og tóbaki. „Það er ekki ástæða til að vera með vörugjöld á öðrum flokkum,“ sagði
Bjarni og bætti við:
„Við ætlum að einfalda kerfið með hag og þarfir fjölskyldunnar í huga. Það er löngu
tímabært að viðurkenna að til dæmis ýmis heimilistæki eins og sjónvörp eru ekki lúxusv-
arningur sem ríkið á með hárri skattlagningu að vera að reyna að koma í veg fyrir að fólk
kaupi sér.“ Hann sagðist einnig vilja sjá breytingar í áherslunni í umræðunni um tolla. Ekki
ætti einungis að einblína á það hvernig við gætum fellt niður tolla, heldur athuga hvernig
við gætum fengið fellda niður tolla á okkar vörur.
Vörugjöldin í endurskoðun
Héraðsdómur Reykjavíkur komst að þeirri niðurstöðu í seinustu viku að iPod Touch-
spjaldtölvan frá Apple hefði um nokkurra ára skeið verið tollflokkuð með röngum hætti. Í
dómnum kemur fram að fyrst um sinn hafi tölvan verið sett í tollflokkinn „hljóðupptöku-
eða hljóðflutningstæki“ og seinna meir í „myndupptökutæki eða myndflutningstæki“.
Stefnandinn í málinu, Skakkiturn ehf., sem er umboðsmaður Apple á Íslandi, taldi hins
vegar að setja ætti tækið í tollflokkinn „sjálfvirkar ferðagagnavinnsluvélar og einingar til
þeirra“. Sá flokkur ber engin gjöld eða tolla.
Að mati héraðsdóms reyndist síðastnefndi flokkurinn vera sá rétti og ber ríkinu nú að
endurgreiða þær rúmar sextán milljónir króna sem Skakkiturn hafði áður greitt við inn-
flutning tölvunnar.
Almar segir að Félag atvinnurekenda hafi aðstoðað stefnanda, og fylgt málinu eftir al-
veg frá byrjun, og að niðurstaðan sé ánægjuleg.
Engin vörugjöld á tölvum
Tollar og vörugjöld á tónlistarspilara eru samtals 32,5 prósent en eins og áður sagði eru
engin slík gjöld lögð á tölvur sem fluttar eru til landsins. Almar bendir meðal annars á að
hægt sé að nota tækið til að vafra um netið, senda tölvupósta, spila tölvuleiki og svo
framvegis. Það sé alveg ljóst að um sé að ræða tölvu, en ekki vasadiskó. Enda segir í
dómnum sjálfum:
„Með staðalbúnaði nýtist tækið meðal annars til þess að komast á veraldarvefinn, vera
í tölvupóstsamskiptum eða öðrum stafrænum samskiptum og til að leika tölvuleiki, auk
þess sem unnt er að taka upp hljóð og geyma og spila tónlist og myndefni á tækinu.
Þá getur notandinn hlaðið öðrum forritum inn á tækið og því lagað notkun þess að
ákveðnu marki að eigin þörfum. iPod touch hefur því margþætt notagildi sem helgast af
eiginleikum tækisins sem tölvu. Smæð tækisins kann að torvelda notkunarmöguleika
þess við ákveðna vinnslu en opnar einnig á aðra möguleika.“
iPod Touch er lófatölva – ekki afspilunartæki Hann nefnir að vel sé hægt að gera skatt-
kerfið hagkvæmt og gagnsætt með afnámi tolla
og vörugjalda án kostnaðar fyrir ríkissjóð. Til
dæmis megi stýra tekjuáhrifunum á ríkissjóð
með ýmsum hætti, svo sem með því að hækka
neðra þrep virðisaukaskatts tímabundið. Aðal-
atriðið sé að skattkerfið verði bæði einfalt og
skýrt.
Eins fram hefur komið hefur Félag atvinnu-
rekenda unnið að því að grisja þennan frumskóg
tolla og vörugjalda og bent á ýmis dæmi um mis-
ræmi, og oft á tíðum ósanngirni, í kerfinu. Mark-
miðið er að efla vitund landsmanna um þetta
flókna kerfi.
Félagið bendir meðal annars á að venjulegur
hátalari beri engin vörugjöld en heyrnartól, sem
notuð eru fyrir ýmiss konar tónhlöður, bera 25%
vörugjöld. Heyrnartól bera einnig almennt 7,5%
verðtoll, en engan verðtoll frá ríkjum innan Evr-
ópska efnhagssvæðisins og fleiri ríkjum. „Þetta
ber vott um þrautseigju kerfisins þannig að til-
tölulega nýlegar vörur lenda í klóm aðflutnings-
gjalda og það án þess að hið opinbera virðist
bregðast við með einhverjum hætti,“ segir Félag
atvinnurekenda. Kerfið stuðli þannig að neyslu-
stýringu án þess að nokkur ástæða sé til.
Tollar þrátt fyrir skort
Það hefur vakið furðu að þrátt fyrir skort á
nautakjöti séu enn til staðar háir tollar á vör-
unni. Félagið segir að skorturinn hafi verið mik-
ill og því hafi hart verið tekist á um þá tollkvóta
sem atvinnuvegaráðuneytið úthlutar árlega.
„Sumir stórir nautakjötsinnflytjendur fá stund-
um engan tollkvóta og geta því ekki flutt inn og
selt nautakjöt á samkeppnisgrundvelli þar sem
tollurinn er svo hár, bæði almennur tollur og
EB-tollur, þ.e. tollur vegna innflutnings frá ríkj-
um innan Evrópusambandsins,“ bendir félagið
á.
Sem dæmi sé 18% verðtollur og 877 króna
magntollur á hvert kíló af nautalundum. Stund-
um hafi verið brugðist við skorti með því að gefa
út almenna tollkvóta á nautakjöti, en í febrúar á
þessu ári var það einmitt gert. Það þýðir að ótil-
greindu magni af kjöti var hleypt inn í landið á
lægri tollum.
„Þetta leiðir oft á tíðum til þess að þeir aðilar
sem hafa boðið í hina árlegu tollkvótaúthlutun á
mjög háu verði sitja uppi með þann kostnað á
meðan aðrir geta flutt inn kjötið á lægri tollum,“
segir í umfjöllun Félags atvinnurekenda.
Hár tollur á lífrænt kjúklingakjöt
Áhugi á lífrænt ræktuðum kjúklingum hefur
aukist til muna eftir að umræðan um verk-
smiðjubúskap og velferð dýra komst í hámæli.
Ljóst er að töluverð eftirspurn er eftir lífrænu
kjúklingakjöti, en það hefur hingað til ekki verið
framleitt hér á landi. Til samanburðar er lífrænn
kjúklingur um fimmtán prósent af heildarneyslu
á kjúklingi í Danmörku. Engu að síður ber inn-
fluttur lífrænn kjúklingur sama toll og sömu
gjöld og venjulegir verksmiðjuframleiddir kjúk-
lingar, sem nóg framboð er af hér á landi, eða
30% verðtoll og 439 króna magntoll á hvert kíló.
Verslunarfyrirtækið Hagar hefur óskað eftir
því að tollkvótar á ost úr buffala-, geita- og ær-
mjólk verði opnaðir. Finnur Árnason, forstjóri
Haga, hefur sagt eðlilegt að heimilt verði að
flytja inn bæði ost og lífrænan kjúkling án inn-
flutningstolla ef innlendir framleiðendur geta
ekki annað eftirspurn. Því hefur ráðuneytið hins
vegar hafnað.
Félag atvinnurekenda bendir á að þessir sér-
stöku ostar beri 30% verðtoll og að lagður sé 430
króna magntollur á hvert kíló af þeim þrátt fyrir
að sambærilegir ostar séu ekki framleiddir á Ís-
landi. „Um er að ræða sömu álagningu og leggst
á innflutta osta úr kúamjólk sem framleiddir eru
í miklu magni á Íslandi,“ segir í umfjöllun félags-
ins.
Tollar þrátt fyrir litla framleiðslu
Félagið vekur einnig athygli á því að 50%
verðtollur sé lagður á kartöflusnakk en enginn á
kornsnakk frá ríkjum innan Evrópusambands-
ins. Almennt ber þó kornsnakkið 20% verðtoll og
skiptir þá engu þótt afar lítil framleiðsla sé á því
hér á landi.
Félagið bendir á að hér séu aðeins tveir fram-
leiðendur og annar framleiðsla þeirra á engan
hátt heildarneyslu neytenda á kartöflusnakki.
„Allt bendir til þess, þar á meðal hin sveiflu-
kennda uppskera á innlendum kartöflum, að inn-
lenda framleiðslan á kartöflusnakki sé að miklu
leyti búin til úr erlendu hráefni sem íslensku
framleiðendurnir flytja inn til landsins annað
hvort tollfrjálst eða á mjög lágum tollum.
Þessir háu tollar sem lagðir eru á innflutt
kartöflusnakk eru því að vernda framleiðslu sem
að mestu leyti er búin til úr innfluttu hráefni,
neytendum til tjóns,“ segir Félag atvinnurek-
enda.
En hvað með franskar kartöflur?
Alls er 76% verðtollur lagður á þær. Í umfjöll-
un félagsins segir að aðeins einn framleiðandi,
Þykkvabæjar, framleiði slíkar kartöflur hér á
landi. Almennt hafi verið skortur á íslenskum
kartöflum og því sé framleiðandinn fjarri því að
anna eftirspurn neytenda eftir vörunni.
„Þykkvabæjar flytur því inn kartöflur erlend-
is frá, allt árið um kring, ýmist á 30% tollum eða
tollfrjálst og notar þær meðal annars í fram-
leiðslu á frönskum kartöflum. 2,8% af heildar-
framleiðslu kartaflna hérlendis fara í að búa til
franskar kartöflur en sala Þykkvabæjar nemur
eingöngu 7% af innanlandsneyslu vörunnar. Inn-
an við 5% af þeirri sölu eru unnin úr íslenskum
kartöflum.
Ofurtollur er því lagður á rúmlega 95% af
neyslu Íslendinga á frönskum kartöflum undir
því yfirskini að verið sé að vernda þau 5% sem
eftir standa,“ segir í umfjölluninni.
gjöld á öllum sviðum
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 19. JÚNÍ 2014 9FRÉTTASKÝRING
H
V
ÍT
A
H
Ú
S
IÐ
/
S
ÍA
–
1
4
-
1
3
5
1