Fréttir - Eyjafréttir - 16.10.1997, Qupperneq 11

Fimmtudagur 16. október 1997
Fréttir
11
fyrir. Jói sér hér marga möguleika en hann hefur líka skoöanir á öllu sem við kemur mannlegu
ms. En það er ekki óalgengt með menn sem hafa hugsjónir og eldmóð til að fylgja þeim eftir
mínum huga snýst pólitík ekki
eingöngu um það. Hún kemur inn á
hvers kyns skoðanaskipti í sam-
félaginu. Hún er ekki einkamál þeirra
sem sitja á þingi og í sveitarstjómum.
Mörgum finnst þetta hins vegar mjög
gott. Það er svo þægilegt að geta
labbað sig út í næstu sjoppu og ná sér
í vídeóspólu og dingla sér með einn
öllara. Samt er annar þögull meirihluti
hér sem hefur áhuga á framfaramálum
í Eyjunr. Fólk er margt sammála mér
og hefur þakkað mér fyrir ýmis skrif
mín. en svo segir það: „Af hverju ert
þú að skíta þig út á þessu'?" Til er
fólk sem er hrætt við að tala af ótta við
það að muni verða látið bitna á því
síðar. Mér finnst að ef menn hafa
hugmyndir og skoðanir sem eitthvert
bragð er að. þá er reynt að þegja það í
hel. eða menn fara og tala um eitthvað
annað. Til dæmis veðrið, aflabrögð
og gæftir. Og svo þetta sem er mjög
vestmannaeyskt: „Þetta er bara
svona,“ segja menn. Það eru hérna
ráðamenn og sveitarstjómarfólk sem
vill ekkert að við borgararanir séum að
skipta okkur af. Við eigum bara að
kjósa á fjögurra ára fresti og þegja svo
þess á milli."
Skipulagsleysi í
umhverfismálum
Jóhanni finnst stefnuleysi ráðamanna
gagnvart skipulags- og umhverfismál-
um einkenna mjög ástandið í Eyjum
og það sé ekki ferðaþjónustunni til
framdráttar. Hann segist ekki hafa
neinna hagsnruna að gæta í þvf tilliti
sjálfur en hafi áhuga á atvinnumálum
í víðum skilningi. Hann segist vilja
viðhorfs og stefnubreytingu.
„Síðastliðið sumar bauð ég mig fram
til að gera dálitla úttekt og koma með
tillögur í þessum málum. Þetta bauð
ég launalaust, en bærinn borgaði
útlagðan kostnað. Þessu var tekið
með lítilsvirðingu og dónaskap. Ég
vil að hætt sé að hugsa þannig í
ferðaþjónustunni og yfirleitt í
atvinnumálum íbænum aðalltségert
fyrir þennan eða hinn aðilann, heldur
að verið sé að gera hlutina fyrir okkur
sem búum hér í bænum. Að þetta sé
framfaramál allra sem búa á staðnum.
Ég hef til dæmis látið mér detta í hug
að fiskvinnslufyrirtækin komi upp
sýningarkössum eða gluggasýningum
héma, þar sem ferðamenn gætu
skoðað til dæmis umbúðir sem eru
margar hverjar mjög glæsilegar. Ég
tel að hægt sé að efla ferðaþjónustu
með því að tengja hana þeirri
framleiðslu sem er drifkraftur sam-
félagsins, það er að segja sjávar-
útveginum. Svipað og menn gerðu
norður á Húsavík þar sem ákveðin
sýning er í gangi um tengsl mannlífs
og atvinnuveganna. Það er staðreynd
að við erum að framleiða héma
matvæli á heimsmælikvarða og
þurfum ekkert að skammast okkur
fyrir það. Við þurfum ekkert að fela
okkur á bakvið minnimáttarkenndina.
Ferðafólkið kemur hingað sem hluti af
einhverjum pakka og þá mikið til
fuglaskoðunar. Svo kemur það og
spyr á hverju við lifum eiginlega
héma?“
Lífgum bæinn upp
fyrir bæjarbúa
Jóhann hefur einnig verið með hug-
myndir er varða ferðaþjónustuna og
hugmyndir um að lífga upp á bæinn
fyrir bæjarbúa sjálfa. Meðal annars
telur hann að hér mætti koma upp eins
konar Kolaporti. Það er ákveðinn
hluti af endurvinnslu.
„Það sem einum er fánýti er öðrum
djásn og dýrmæti,“ segir Jóhann.
„Það er nóg af húsnæði undir slíka
starfsemi. Til dæmis hluti af húsnæði
Fiskiðjunnar. Þama gæti skapast
vettvangur fyrir alls kyns uppákomur
og gæti kveikt líf í bænum.“
Jóhann segir að á vissan hátt sé Ijós
punktur í öllu talinu um fækkun íbúa í
Vestmannaeyjum.
„Burtfluttir Vestmannaeyingar hafa
alltaf haldið mikilli tryggð við
heimahagana og í framhaldi af því
mætti kannski dusta rykið af gamalli
hugmynd, sem er að koma á fót eins
konar „sendiráði“ Vestmannaeyja í
Reykjavík. Og nýta meðal annars þá
einstöku samstöðu hjá burtfluttu
Eyjafólki sem fram hefur komið nú
undanfarin ár í tengslum við velgengni
í fótboltanum. Það þarf að passa upp
á að halda til haga og halda við
þjóðmenningu Eyjamanna, svo
sérstök sem hún er í raun á mörgum
sviðum. Svo sem í tónlist. úteyja- og
veiðimenningu svo fá dærni séu tekin.
Mér finnst of mikið bera á fíflagangi
og trúðshætti í kynningu á Vest-
mannaeyjum undanfarin ár.“
Myndlistin
Jóhann starfaði lengst af sem Baader-
maður hjá Fiskiðjunni, eða fram til
ársins 1986 jafnframt því að mála og
teikna. Hann málar jafnt mannlífs-
myndir sem og auglýsingar og skilti.
Síðan hann hætti hjá Fiskiðjunni hefur
Jóhann starfað sjálfstætt. Hann segir
það ganga sæmilega, en þetta sé engin
afkoma ef út í það er farið.
„Það eru bara slík foréttindi að geta
verið sinn eigin herna að ég met það til
mikilla peninga. Þetta bjargast vegna
góðs skilnings eiginkonu minnar.
Hún vinnur að öllu jöfnu hálfan
daginn en tekur svo tamimar á sfldar-
og loðnuvertíðum í Vinnslustöðinni.
Ég hef teiknað og málað frá því ég
man eftir mér. Strax árið sem ég sest
að í Eyjum hittist svo á að atvinnuleysi
gerði vart við sig, en þá hellti ég mér
út í myndlistina og fór í skólann 1969
í Eyjum, en hann lagðist svo af eftir
gosið og hefur ekki borið sitt barr
síðan. Það hafa reyndar verið hér
einstaklingar sem hafa verið með
námskeið, en gamli skólinn var
akademía í minningu minni. Það var
svo margt að gerast og maður var
opinn fyrir öllu sem sneri að
myndlistinni og ég gleypti allt í mig
sem viðkom henni. Ekki bara þessum
praktísku atriðum heldur öllu sem
hafði með myndlist að gera. Þá á ég
sérstaklega við skipulagsmál og
arkitektúr. Þetta síaðist inn í mann og
ég fór að gera mér grein fyrir því hvað
þetta skipti miklu máli í mannlífinu.
Það eru dæmi um ýmislegt frá þeim
árum sem eru hreint og klárt klúður,
en margt hefur líka verið vel gert. Ég
sýndi til að mynda ráðamönnum smá
hefti sem ég tók saman um sóðaskap í
Eyjum og slæleg vinnubrögð í
umhverfismálum. Þeim varð ekki
öllum vel við. Ekki vegna þess að þeir
væru ósammála, heldur var ég að
grípa inn í á óþægilegan hátt. Það var
nánast gefið í skyn að þetta væru mál
sem ég ætti ekki að vera að skipta mér
af.“
Get ekki þagað
Hann segist hafa verið á kafi í svona
málum á tímabili, en ekki gefist upp.
Skilaboðin til hans hafi verið ótvíræð
að því leyti og honum hafi verið sagt
af ábyrgum aðila, að ef hann héldi
svona áfant ætti hann enga framtíð
fyrir sér í Vestmannaeyjum. Reyndar
hafi hann ekki látið segjast, því það sé
ekki í hans eðli að sitja þegjandi undir
hlutunum, þótt hann hafi kannski á
stundum verið of grófur í kjaftinum.
Jóhann segir að meðal þess sem hann
hafi verið að skipta sér af sé
uppgræðsla hraunsins og hvernig
staðið hafi verið að henni, en ekki síst
staðsetning Sorpbrennslunnar.
„Það er sorglegt," segir Jóhann.
„Sorpbrennslan sker landslagið upp á
hrauninu. Einhvers staðar verða
vondir að vera, en þetta er einhver al-
versti staður sem hægt er að hugsa sér.
Vestmannaeyjabær hefur eitthvert
sérstæðasta og fallegasta bæjarstæði í
heimi. Bærinn er í heild snyrtilegur.
með sína kletta, hraun, sjó, eyjar og
svo jökulinn sem kórónar sýnina. Við
erum slíkt forréttindafólk að fá að hafa
þetta og njóta nánast út um
elhúsgluggann. Svo kemur Sorp-
brennslan eins og illkynja æxli. Þetta
er svo mikill óþarfi og það er enginn
vafi í mínum huga, að þegar þetta var
ákveðið, þótti þetta svo mikið
þjóðþrifamál að þetta þyrfti að vera
áberandi. Ég kom með tillögu að
lausn á þessu rnáli, til þess að nrinnka
sjónmengunina sem af þessu er.
Tillaga mín var sú að byggja utan um
brennsluna þannig að hún hyrfi inn í
landslagið og yrði hluti af því. Það er
yfirleitt ekki hvort hlutirnir em gerðir
heldur hvemig. En það er svo oft sagt,
eins og um friðun Helgafells hér um
árið að við værum á móti framförum,
jafnvel að koma í veg fyrir framgang
öryggismála í flugi og vildum fara
aftur á hestakerrustigið. Ef maður
setur fram einhverja gagnrýni, þá sé
maður á móti því sem maður gagn-
rýnir. Þetta er bara ekki rétt. Við
eigurn að hugsa unr komandi
kynslóðir."
Draumar munu rætast
Jóhann segir að það komi að því að
menn muni vakna en hann segir að
hann eigi sér marga og mikla drauma
varðandi framtíð Vestmannaeyja. Það
er ekki ólíklegt að mönnum frnnist
þær nokkuð fáránlegar nú, en hann sé
sannfærður um að þær verði að
veruleika. Þetta eru aðalega hug-
myndir um fráveituna og sorpeyðingu.
„Ég er sannfærður um að þróunin í
málum er snúa að úrgangi, sorpmálum
og hugmyndum manna um endur-
vinnslu eiga eftir að taka byltingar-
kenndum breytingum. Ég held að
innan fárra ára verði þessi Sorp-
brennsla skrúfuð í sundur og flutt upp
á land ásarnt öllum úrgangi og sorpi.
Það er ljóst að þessi náttúruperla,
Heimaey tekur ekki endalaust við.
Þess vegna leysum við málið með því
að konta sorpinu upp á land. Annað
mál sem er mér hugleikið snýr að
fráveitumálum hér í Eyjum. í
framhaldi af því ætla ég að setja fram
þá hugmynd að í framtíðinni verði
öllu skólpi frá Eyjum dælt upp á
Landeyjasand og hann græddur upp á
svipaöan hátt og Hvolhreppingar hafa
verið að gera á Markarfljótsaurum.
Allt sem heitir endurvinnsla verður
nrjög stórt mál í framtíðinni. Ýmis
byggðarlög eru það smá hér að þau
hafa ekki bolmagn til að vera með
endurvinnslu í stórum stíl. Hins vegar
á þetta eftir að verða mikill iðnaður í
framtíðinni sem skilar hagnaði. Ég
get ímyndað mér að Vesturland og
Suðurland ásamt höfuðborgarsvæðinu
geti með bættum samgöngum orðið
eitt sorpsamlag. Það eru allir í
vandræðum með þetta, en það er hægt
að minnka þann hluta sorpsins sem
þarf að eyða með brennslu eða urðun
með fullkominni endurvinnslu. Héma
er þetta brennt með tilheyrandi loft- og
sjónmengun, auk þess sem Sorp-
brennslan er ekki í löglegri fjarlægð
frá byggð miðað við reglugerðir
umhverfisráðuneytisins.“
Hér vil ég búa
Jóhann segir að þrátt fyrir allt hafi
hann alltaf kunnað vel við sig í
Vestmannaeyjum og geti ekki hugsað
sér að búa annars staðar.
„Þess vegna verður það jafnvel enn
sárara að horfa upp á bæjar- og
ríkisrekna jarðvöðla og landböðla
vaða hér um eyjuna eins og naut í
flagi.“
Texti: Benedikt Gestsson
Myndir Sigurgeir Jónasson ofl.
ÚR vinnustofu Jóa Listó.
EIN af fjöldamörgum vatnslitamyndum Jóa. Hann er nú aö undirbúa sýningu í Reykjavík sem
opnuð veröur í febrúar.