Alþýðublaðið - 03.12.1919, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 03.12.1919, Blaðsíða 1
 Alþýðublaðið Carefiö tit af Alþýðuílokknum. 1919 Miðvikudaginn 3. desember 31. tölubl. Frjáls verzlun. (Prh.). Umboðsmenn. Sem kunnugt er mega um- feoðsmenn samkv. venjulögum eigi *aka meira en 2°/o—4°/o í ómaks- laun, og verða síðan að sína frum- feikninga frá verksmiðjunum eða framleiðendunum. Nú mun það "Oft vera svo, að þessir svonefndu ^mboðsmenn taka engin ómaks- *aun af smásölunum, en sýna aft- Jn- á móti ekki hinn virkilega frumreikning frá verksmiðjunni, *a með öðrum orðum þóknun sína aJá henni. sem enginn nema þeir vita hve mikil er. Að minsta kosti er óhætt að ^egja, að óhlutvandur umboðs- tttaður getur misbeitt þessu gífur- Isga. Þess munu dæmi, að þetta hafi verið gert, dæmi sem nýlega ^tti sér stað, og eigi mun erfltt *S sanna. I fám orðum, með þesau fyrir- ^omulagi er eigi loku skotið fyrir i>að að umboðsmennirnir geti tek- ^ of há ómakslaun. Þetta út af fyrir sig' er íslenzku verzlunar- stéttinni mjög til ámælis, en Heildsalarnir ^æta þó gráu ofan á svart með jiforretningum" sínum. Þessir umboðsmenn sem áður *r getið, eru venjulega um leið heildsalar. En nú er það alt ann- ^ð hvort maður kaupir vöruna í ^mboði fyrir aðra og tekur aðeins 'lítil ómakslaun fyrir, eða hvort tttaður kaupir vöruna sjálfur til fress að selja hana út aftur. Þessi *** munurinn á heildsölum og um- b°osrnönnum. Það virðist í fljótu "ragði heppilegasta fyrirkomulag- ^i að engir heildsalar væru til eti aðeins umboðsmenn og smá- salar. Og það er það líka í flest- ^111 tilfellum; þó má svo vera að l>etta fyrirkomulag (heildsalar) sé ,ilePpilegra í svip, fyrir þá kaup- menn, sem ekki hafa nægilegt lánstraust, til þess að panta vör- ur í stórum stíl frá verksm. fyr- ir milligöngu umboðsmanns. Nú geta þeir keypt fyrir nærri því hvað lítið sem er í einu hjá heild- sölunum, ef þeir aðeins heita kaup- menn. Setjum nú svo að heildsalarnir séu að sumu leyti nauðsynlegir. En athugum hvernig þessir menn fara með starf sitt. Þessu er að- eins til þeirra beint, sem ekki hafa lesið síðustu tekjuskattsskrá, eða á annan hátt kynt sér tekj- ur heildsalanna. Hinir munu renna grun í að ekki muni alt með feldu, er þeim er orðið kunnugt um tekjurnar. Hver heilvita mað- ur sér, að heildsalagróðinn er alt of mikill samanborinn við fjárhag landsins til að vera eðlilegur. nEn hvernig stendur á því að þessir menn græða? Ekki komast þeir yfir fé sitt á ólöglegan hátt", spyrja margir. »Þeir eiga gróða sinn dugnaði sínum að þakka", segja aðrir. Við þessu er það að segja, að Stjórnarráðið gaf út í fyrra reglu- gjörð, þar sem heildsölunum er skamtað hve mikið þeir megi leggja á, sem sé aldrei meira en 12°/o, af sumu ekki nándar nærri svo mikið. En hvað leggja þeir svo á? Peir leggja alt frá 40°/0—50°/<> upp í 100°/0. Purðar nú nokkurn á því að þeir skuli verða „miljónerar" ? Nei! En, það er ýmsa sem furð- ar á því, að helztu verzlunarmenn landsins skuli brjóta lög í þeim tilgangi að auðga sjálfa sig. Og menn furðar líka á öðru. Og það er á þeim skort á verzlunarsið- gæði, sem lýsir sér hjá íslenzku verzlunarstéttinni, að hún skuli láta þetta viðgangast, og.því dáð- leysi yfirvaldanna, að þetta skuli geta átt sér stað. Til hvers var þá verið að setja lögin úr því að þau eru brotin vísvitandi á hverjum degi án þess að refsað só? Geta menn sagt að heildsalarn- ir eigi gróða sinn eingöngu dugn- aði sinum að þakka. Jál En dugn- aðurinn sýnir sig aðallega í því, að leggja of.mikið á vörurnar. En hverjar eru nú. aðal-ástæð- urnar fyrir því, að heildsalarnir leggja svo mikið á. Aðal-ástæðan er gróðafíkn þeirra. En þeir færa sjálflr aðra ástæðu, sem sé þá, að ef þeir ekki selji vöruna nægilega dýrt, þá sé var- an ekki keypt, af því menn haldi að hún sé „skítti". Og sumir trúa slíkum fjarstæðuml Hjá Dönum varðár svokölluð „Keðjuverzlun" við lög. Keðju- verzlun er það, að kaupmaður selur kaupmanni og sá aftur kaup- manni o. s. frv. Með öðrum orð- um, óþarfa milliliðir, sem gera vöruna of dýra. Hér mælir enginn neitt á móti því, að heildsali selji heildsala og geri vöruna því auðvitað dýrari að óþörfu. Sem dæmi má nefna, að vefnaðarvörustrangi einn kvað hafa gengið þangað til kaupum og sölum milli heildsala nú eigi fyrir löngu hér í Rvík, að hann hafði náð að hækka um 300°/o. Síðan var hann seldur kaupmanni, sem auðvitað tók sín ríflegu ómakslaun. Sá harði dómur, er áður var kveðinn upp hér í greinum, að ísl. verzlunarstéttina skorti í ýmsu verzlunarsiðgæði, virðist eigi vera rakalaus, er litið er á slíkt at- hæfi. Eins og áður er getið, eru flest- ir heildsalarnir umboðsmenn. Eðlilega vilja þeir heldur að kaupmennirnir kaupi hjá þeim „á lager", heldur en beint frá verk- smiðjum. Heildsalarnir, sem eru umboðs- menn, standa því sjálflr i vegifyrir því, að kaupmenn nái beinum samböndum við verksmiðjurnar., sem -þeir hafa umboð fyrir,, án þess þó að sleppa umboðinu og gera mönnum fært að ná sam- böndum „gegn um" aðra.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.