Tímarit Hjúkrunarfélags Íslands - 01.03.1963, Page 5

TÍMARIT HJÚKRUNARFÉLAGS ÍSLANDS
3
starfsins, sem trufla alla hitaeiningaút-
reikninga, enda þótt almennt megi treysta
þeim.
M egrunaraöferðir.
Megi’unaraðferðir mætti flokka á þessa
leið:
1. Megrunarlyf, svo sem amphetamín,
preludin o. fl. Þau eru undantekningar-
laust skaðleg, sum þeirra vanamyndandi,
og því með öllu fordæmanleg.
2. Megrunarnudd kemur sennilega að
einhverjum notum, en hefur takmarkað
gildi, m. a. vegna þess að það kostar bæði
tíma og peninga.
3. Leikfimi og hreyfing hefur meiri
þýðingu. Við allt aukið erfiði brennir
líkaminn meira eldsneyti. Þar fylgir að
vísu sá böggull skammrifi, að matarlyst
kann að aukast að sama skapi. Þó þarf
ekki svo að vera. Og hvað sem öðru líður,
þá er hreyfing, sem mest undir beru lofti,
heilsunni nauðsynleg. Kyrrsetur eru eitt
af þjóðarmeinum nútímans, og allt sem
stuðlar að bættum skilyrðum fyrir líkams-
vélina, eykur á jafnvægið í störfum henn-
ar, stuðlar að því, að matarlyst verði eðli-
leg, efnaskiptin sömuleiðis, og vinnur
þannig beint og óbeint gegn óeðlilegri fitu-
söfnun — og einnig gegn óeðlilegi’i meg-
urð, ef því er að skipta.
4. Megrunarduft hefur verið hér á boð-
stólum síðustu árin. Þar er um að ræða
takmörkun á fæðutekju, án þess um
nokkur megrunarlyf sé að ræða. Að því
leyti til er það hættulaust. En þótt látið
sé í veðri vaka, að það innihaldi öll nauð-
synleg næringarefni, þá fer því fjarri,
að svo sé. Það er dýrt og hefur enga kosti
umfram þau ráð, sem talin verða hér á
eftir.
5. Fasta hefur lengi verið notuð til
megrunar. 1 fullkominni föstu, þegar
einskis er neytt nema vatns, léttast menn
um eitt kílógramm á dag eða meira
fyrstu 2 til 3 dagana, en þegar lengra
líður ekki nema um 1—200 grömm á dag.
Fyrstu dagana er ekki um raunverulega
megrun að ræða, heldur hverfur mikið
vatn úr líkamsvefjunum, og þarmamir
tæmast, og getur það eitt numið einu eða
fleiri kílógrömmum. I þessu sambandi
skal á það bent, að á „feitu“ fólki er oft
um vatnsblandað fituskvap að ræða, en
ekki hreinan fituvef. Þá léttast menn
stundum um mörg kílógrömm á dag, og
neyzla fitu getur jafnvel stuðlað að því
að draga vatn út úr vefjunum. Föstur um
lengri eða skemmri tíma eru gamalt og
nýtt ráð til heilsubótar og lækninga, eru
ágætar sem inngangur að lífsvenjubreyt-
ingu, t. d. ef menn ætla að venja sig af
reykingum eða taka upp breytt mataræði
í lækninga- eða megrunarskyni. Sumir
ráðleggja að fasta einn dag í viku eða
að fella niður eina máltíð daglega. Allt
eru þetta spor í rétta átt, en koma þó því
aðeins að tilætluðum notum, að áhrifin séu
ekki eyðilögð jafnharðan með því að borða
meira en ella á milli þess sem fastað er.
Megrunarfæði.
Þá er komið að hinni gullnu leið til
til megrunar: Að haga fæðuvali og mat-
artekju þannig að staðaldri, að líkaminn
þurfi að brenna eigin vefjum um hríð, unz
hæfilegri líkamsþyngd er náð, og síðan
standist á fæðutekja og orkueyðsla.
Megrunarfæði þarf að uppfylla þessi
skilyrði: 1. Flytja líkamanum öll nauð-
synleg næringarefni. 2. Vera seðjandi,
þannig að menn séu ekki svangir og þeim
líði vel.
Stundum er spurt: Er þessi fæða megr-
andi? Spumingin er óheppilega orðuð, því
að allur matur inniheldur hitaeiningar og
flytur því líkamanum hita og orku, og