Morgunblaðið - 05.01.2018, Blaðsíða 12

12 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 5. JANÚAR 2018
NÁMSKEIÐ
VOR 2018
JL HÚSIÐ,
MIÐBERG Í
BREIÐHOLTI,
KORPÚLFSSTAÐIR
HRINGBRAUT 121, 101 REYKJAVÍK - WWW.MIR.IS - S.551-1990
V
ið erum í miðri iðnbyltingu
þar sem megináhersla er
lögð á hönnun og nýsköpun.
Hvernig geta fyrirtæki nýtt
sér námskeið ykkar og beitt tækni
hönnunar í stefnumótun?
„Stafræn þróun er ein helsta
áskorun sem fyrirtæki og stofnanir
hafa staðið frammi fyrir í áratugi.
Það er grundvallarmisskilningur að
þessar áskoranir séu eingöngu
tæknilegs eðlis. Helstu áskoranirnar
felast í því að skilja þarfir, óskir og
væntingar notenda í breyttu um-
hverfi – og hafa hugrekki til þess að
gera róttækar breytingar. Það er
erfitt að nota gömlu aðferðirnar til
að leysa þessar nýju áður óþekktu
áskoranir.
Design thinking-aðferðafræðin
setur einmitt notendur í forgrunn,
en samkennd með notendum, við-
skiptavinum og starfsfólki er eitt
sterkasta einkenni aðferðafræð-
innar. Því miður er auðvelt fyrir fyr-
irtæki að missa sjónar á því hverjum
þau vilja þjóna. Það að setja sig
raunverulega í spor viðskiptavina, er
eina leiðin til að lifa af í harðri sam-
keppni. Nýsköpunarhugsun er einn-
ig samofin Design thinking, við leyf-
um okkur að hugsa allt upp á nýtt.“
Stöðug nýsköpun og þróun
Hverskonar fyrirtæki og fólk sækir
námskeiðið ykkar?
„Það er mjög fjölbreyttur hópur
fólks, bæði úr opinbera geiranum,
einkageiranum „ og úr þriðja geir-
anum. Það sem þau eiga þó öll sam-
eiginlegt er að vera aflvakar breyt-
inga, þora að skoða nýjar leiðir.“
Hvað mælið þið með að fyrirtæki
fari oft í stefnumótun?
„Það er úr sögunni að fyrirtæki
geti horft til stefnumótunar á 7 til 10
ára fresti, það er miklu nær á
tveggja ára fresti en markmiðið er
að aðferðafræði Design thinking
verði hluti af DNA fyrirtækisins –
þannig að stöðug nýsköpun og þróun
eigi sér stað í daglegu starfi.“
Getið þið nefnt dæmi um fyrirtæki
eða aðila sem nota Design Thinking í
stefnumótun?
„Mörg alþjóðlega þekkt fyrirtæki
eru farin að tileinka sér þessa að-
ferðafræði, þar má nefna fyrirtæki
eins og Airbnb, Pepsi, P&G, Spotify,
Philips, Deutsche Bank og fleiri. En
það eru ekki eingöngu fyrirtæki sem
nýta sér aðferðafræði Design Think-
ing, stofnanir, sveitarfélög og góð-
gerðarsamtök hafa einnig nýtt sér
aðferðafræðina með góðum árangri.
Mayo Clinic-sjúkrahúsið í Banda-
ríkjunum hefur til dæmis notað De-
sign thinking til þess að bæta þjón-
ustu og upplifun sjúklinga og til að
efla nýsköpun.“
Að sprengja upp hið
hefðbundna mengi
Getið þið útskýrt hvernig Design
Thinking-stefnumótun í mjög hefð-
bundnu fyrirtæki gengur fyrir sig?
„Gríðarlega mikilvægur þáttur í
því að fara fram úr væntingum við-
skiptavina er að byggja ekki á því
gamla, festast ekki í viðjum vanans
heldur finna hvaða leið er best út frá
þörfum viðskiptavina eða notanda
þjónustunnar.
Í Design thinking-aðferðafræð-
inni er lögð áhersla á að skilgreina
upplifunarferðalag viðskiptavinar,
horfa til sársaukapunkta sér-
staklega og hvernig megi stytta
ferðalagið. Ferðalagið er greint lið
fyrir lið þar sem við skoðum líðan,
upplifun, ferli og helstu vörður. Til
þess að efla nýsköpun og hámarka
árangur í breytingaverkefnum er
nálgunin heildræn og unnin í þver-
faglegum teymum, sem segja má að
sé kjarninn í aðferðarfræði Design
Thinking. Þar er leitast við að
sprengja upp hið hefðbundna mengi
í fyrirtækjum og stofnunum sem
verða annars oft afar einsleitar.
Þverfagleg teymisvinna leysir úr
læðingi nýja hugsun; við fáum fram
ólík sjónarhorn og nýja sýn á gömul
vandamál sem skilar miklum ávinn-
ingi, betri rekstri og hlúir að skap-
andi hugsun.“
Margar iðngreinar eiga undir
högg að sækja vegna iðnbylting-
arinnar, sem dæmi munu mörg störf
sjálfvirknivæðast. Hvernig getum
við með aðstoð Design Thinking að-
stoðað fólk við að finna sér nýjan
stað í þessum breytingum?
„Í skýrslunni The Future of Jobs
sem gefin var út af WEF er spáð fyr-
ir um hvaða störf, mannaflaþörf og
hæfni þarf árið 2020. Þar raðast í
efstu sætin skapandi hugsun, lausn
flókinna vandamála og gagnrýnin
hugsun. Þetta eru allt þættir sem
gervigreindin hefur ekki náð tökum
á og einkenna einnig Design Think-
ing-aðferðafræðina. Það er því mik-
ilvægara en nokkru sinni fyrr að
þjálfa þessa hæfni sem við flest bú-
um yfir en höfum tapað niður mis-
mikið á lífsleiðinni.“
Hvernig sjáið þið fyrir ykkur fyr-
irtækjarekstur á Íslandi á næstu ár-
um?
„Það eru að verða til ný viðskipta-
módel, við erum farin að sjá allt ann-
að umhverfi en áður. Airbnb,
stærsta hótelkeðja í heimi á ekkert
hótel, Uber, stærsta leigubílafyr-
irtæki í heimi á ekki einn leigubíl og
Facebook sem er stærsta fréttaveita
í heimi framleiðir ekkert efni – sem
dæmi. Óhjákvæmilega er þetta að
gerast á Íslandi líka, við sjáum fyr-
irtæki vera að stinga sér inn í virð-
iskeðju þessara hefðbundnu fyr-
irtækja og bjóða betri þjónustu,
sjálfvirkni og skilvirkni. Stóru fyr-
irtækin eru viðkvæmari fyrir þessu
þar sem þau hreyfa sig hægar og eru
því seinni til að bregðast við breyttu
umhverfi. Gott dæmi eru bankarnir
sem eiga undir högg að sækja frá
Fintech-fyrirtækjum sem eru ein-
mitt að gera þetta. Einhverjir bank-
ar hafa valið að vinna með þeim í
staðinn fyrir að reyna að keppa við
þau og verða þá einskonar vett-
vangur fyrir þjónustuveitingu á milli
viðskiptavina og ýmissa minni fyr-
irtækja – stefna þá á að halda ein-
göngu í sína kjarnaþjónustu.“
Breytt neysluhegðun og
væntingar viðskiptavina
Eru íslensk fyrirtæki að breytast í
takt við þá tækniþróun sem við
sjáum í heiminum?
„Auðvitað eru einhver íslensk fyr-
irtæki að gera það, en öll fyrirtæki
finna mjög fyrir þeirri áskorun sem
fylgir því að færa sig inn í stafræna
umhverfið. En því miður eru allt of
mörg sem halda enn að þetta snúist
eingöngu um að fylgjast með nýjustu
tækni, en það er aðeins einn af mörg-
um þáttum sem þarf að huga að.
Fyrst og fremst skiptir máli að gera
sér grein fyrir þeirri áskorun sem
fylgir breyttri neysluhegðun og
væntingum viðskiptavina sem fylgja
þessari þróun. Þar nýtist að-
ferðafræði Design Thinking sér-
staklega vel en einnig þegar kemur
að því að þróa breytingarverkefni til
þess að aðlaga sig nýjum veruleika.
Þá er mikilvægt að vinna í þverfag-
legum teymum og tryggja að fá full-
trúa allra þeirra sem á einhvern hátt
koma að þjónustuveitingunni, beint
eða óbeint að borðinu. Það þarf yf-
irleitt að hugsa hlutina alveg upp á
nýtt, þora að fara út fyrir þæg-
indarammann til þess að ná ár-
angri.“
Fjárfesting sem skilar
sér fjórfalt til baka
Í nýjum stjórnarsáttmála rík-
isstjórnarinnar er mikil áhersla á ný-
sköpun, og þá hlýtur stjórnsýslan að
ætla að tileinka sér skapandi hugs-
un. Hvernig gæti Design thinking
virkað þar?
„Það væri nærtækt að horfa til
þeirra landa sem hafa verið fram-
arlega í að innleiða aðferðafræði De-
sign thinking í stjórnsýslu, til dæmis
Bretland, Danmörk og Finnland. Í
Bretlandi hefur t.d. lengi starfað De-
sign council, sem var stofnað 1944 af
Winston Churchill sem er einskonar
tenging milli hönnunargeirans, hins
opinbera og einkageirans, mikill
ávinningur af samstarfi skapandi
greina við stjórnsýsluna og hafa
mælingar sýnt að ávinningur hvers
punds sem fer í að fjárfesta í hönnun
getur skilað sér fjórfalt til baka í
hagnaði.“
En í skólum landsins?
„Alþjóðlega eru dæmi þess að
hönnunarfyrirtæki hafi á síðustu ár-
um unnið verkefni með skólum á
ýmsum skólastigum þar sem Design
thinking hefur verið beitt bæði til að
endurhanna uppbyggingu náms og
sem aðferð í kennslu og samskiptum.
Samkvæmt vinnumálastofnun
Bandaríkjanna eru 60% af þeim
störfum sem grunnskólabörn í dag
munu sinna í framtíðinni – ekki til í
dag. Það er því auðvitað mikilvægt
að búa börnin okkar undir þessa
breyttu heimsmynd, að virkja þessa
hæfni sem lögð er áhersla á í skýrslu
WEF um framtíð starfa. Við verðum
að leggja áherslu á skapandi hugsun
sem og gagnrýna hugsun og lausn
flókinna vandamála. Þá þarf skóla-
starfið að endurspegla m.a. að kenna
þeim að vinna þverfaglega. Spurn-
ingin er svo hvort skólakerfi okkar
endurspegli það?“
elinros@mbl.is
Að finna bestu leiðina
Þær Þórey Vilhjálmsdóttir, ráðgjafi hjá Capacent,
og Hlín Helga Guðlaugsdóttir hönnuður hafa vakið
athygli víða með nýrri leið til stefnumótunar sem
kallast Design Thinking. Þær halda námskeið á veg-
um Opna háskólans um þessa aðferð. Hér verður
fjallað um námskeiðið, aðferðina, fjórðu iðnbylt-
inguna og mikilvægi skapandi hugsunar á þeim
tímum sem við lifum á.
Morgunblaðið/Hari
Hönnunarhugsun Þær Þórey Vilhjálmsdóttir
og Hlín Helga Guðlaugsdóttir stýra námskeiðinu
Design Thinking á vegum Opna háskólans.