Morgunblaðið - 26.06.2019, Síða 6

6 MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 26. JÚNÍ 2019FRÉTTIR
Laugavegi 29 - sími 552 4320
www.brynja.is - verslun@brynja.is
Lykilverslun við Laugaveg
síðan 1919
Áratuga þekking og reynsla
VERÐ
FRÁ
3.500 kr
5.360
KR.
9.490
KR.
7.320
KR.
26.690
KR.
995
KR.
Vefverslun brynja.is
Fagmennska í 100 ár
VASAHNÍFAR &
ELDHÚSHNÍFAR
MIKIÐ
ÚRVAL
SWISS TOOL
Undanfarnar vikur hefur gengi krón-
unnar veikst þegar ætla mætti að
áhrifaþættir eins og árstíðabundinn
toppur í innstreymi ferðamanna ættu
frekar að hafa þau áhrif að styrkja
gjaldmiðilinn. Frá 7. apríl hefur
krónan veikst jafnt og þétt: evran
kostaði þá um 133 kr. en er núna ná-
lægt 142 kr. Dollarinn kostaði um 119
kr. þá, en í dag um 124 kr. Gagnvart
evru er veikingin um 6,8% og gagn-
vart bandaríkjadal um 4,2% á rétt
rúmum tveimur og hálfum mánuði.
Þegar rýnt er í þróun markaða og
stöðu hagkerfisins er þó ýmislegt
sem bendir til að krónan sé ekki á
leið inn í langvinnan lækkunarfasa og
má heyra á sérfræðingum greining-
ardeilda bankanna að til skamms
tíma sé meiri von á styrkingu frekar
en hitt.
Erlendir fjárfestar
halda að sér höndum
Jón Bjarki Bentsson, aðal-
hagfræðingur Íslandsbanka, bendir
t.d. á að aprílbyrjun marki einmitt
samdrátt í erlendum nýfjárfest-
ingum í íslenskum verðbréfum og
ríkisskuldabréfum: „Í mars var inn-
flæði frá erlendum fjárfestum um-
talsvert, eða um 10 milljarðar króna,
og stafaði m.a. af því að stjórnvöld af-
léttu bindiskyldu á slíkar fjárfest-
ingar í skuldabréfum.“
Jón segir þennan samdrátt í fjár-
festingum hafa komið nokkuð á
óvart. „Vissulega lækkaði ávöxt-
unarkrafa ríkisskuldabréfa svo er-
lendir sjóðir hafa ekki eftir eins
háum vöxtum að slægjast, en áhug-
inn ætti að aukast á ný eftir því sem
krónan veikist, að því gefnu að ekki
sé búist við að gengið haldi áfram að
lækka. Við einhver mörk ættu er-
lendu fjárfestarnir að koma aftur inn
enda að fá um 2-4% hærri ríkis-
tryggða vexti hér en í nágrannalönd-
unum.“
Jafnframt bendir Jón á möguleg
áhrif hlutafjáraukningar Marels í
vor: „Þeir innlendu aðilar sem tóku
þátt þurftu að afla erlends gjaldeyris
til að borga fyrir nýju hlutabréfin.
Það þýddi gjaldeyrisútstreymi þó um
innlenda kaupendur og innlendan
seljanda væri að ræða, og á jafn
litlum markaði og þeim íslenska hafa
þannig viðskipti einhver áhrif.“
Færri ferðamenn
en eyðsluglaðari
Halldór Kári Sigurðarson, sér-
fræðingur hjá greiningardeild Arion
banka, segir líka hægt að skýra veik-
ingu krónunnar með fækkun er-
lendra ferðamanna en þeim fækkaði
um 24% í maí. Seðlabankinn spáði
nýverið að 10,5% samdráttur yrði í
komum erlendra ferðamanna til Ís-
lands. „Í kjölfar þessa mikla sam-
dráttar sem varð í maí er staðan hins
vegar orðin sú að á fyrstu fimm mán-
uðum ársins nemur samdrátturinn
11,2% m.v. sama tímabil í fyrra, og
inni í því eru aðeins tveir mánuðir án
WOW air.“
Þá spáði Isavia nýlega 16,7% sam-
drætti í komum ferðamanna á árinu
og virðast væntingar því standa til að
fækkun ferðamanna verði meiri en
markaðurinn hafði talið í fyrstu, með
tilheyrandi áhrifum á gjaldeyr-
ismarkaðinn. „Á móti kemur að
kortaveltutölur benda til að hver
ferðamaður eyði hærri fjárhæðum í
eigin mynt, en heildartekjur af er-
lendum ferðamönnum eru þó að
dragast saman umtalsvert.“
Halldór bætir við að önnur flug-
félög hafi ekki verið dugleg að fylla í
það skarð sem WOW skildi eftir sig,
ólíkt því sem margir höfðu vonað, og
ólíklegt úr þessu að veikari króna
muni fjölga mikið þeim sem vilja
sækja landið heim. „Veikari króna
hefur þó hvetjandi áhrif á neyslu er-
lendra ferðamanna en líkast til er það
framboðið á ódýrum flugfargjöldum
sem hefur langmest að segja um
fjölda ferðamanna. Ég þekki það hjá
sjálfum mér að þegar ég velti fyrir
mér mögulegum áfangastöðum veg-
ur verðið á fluginu þyngra en hvort
gengi viðkomandi lands hafi veikst
eða styrkst um nokkur prósent.“
Jón Bjarki segir þó mögulegt að
styrkingaráhrif ferðamannasumars-
ins séu ekki enn komin fram.
„Undanfarin ár hafa aðilar í ferða-
þjónustunni sem eiga von á miklu
gjaldeyrisinnflæði gert framvirka
samninga til að hafa meiri vissu um
gengið. Það hefur haft styrkjandi
áhrif á krónuna þegar þessir samn-
ingar hafa verið gerðir í aðdraganda
sumars, en þar sem þeir hafa líklega
verið með minnsta móti í ár þá gæti
útkoman orðið að styrkingin komi
fram jafnharðan og komur ferða-
manna ná hámarki í júlí og ágúst.“
Aflandskrónur á útleið
Halldór bætir við að þegar áætla á
hvort gengi krónunnar sé orðið of
sterkt eða veikt sé áhugavert að
skoða raungengi á mælikvarða launa,
en það mælir hve samkeppnishæft
vinnuafl á Íslandi er samanborið við
vinnuafl erlendis. „Undanfarin ár
hafa laun hér á landi hækkað langt
umfram framleiðnivöxt en það hefur
sögulega skilað sér í gengisveikingu
krónunnar til lengri tíma litið,“ segir
hann. „Þar að auki má nefna að síðan
aflandskrónufrumvarpið var sam-
þykkt í byrjun mars hefur um 14,7
milljarða virði af aflandskrónum far-
ið úr landi en Seðlabankinn hefur á
sama tíma gripið inn í sex sinnum til
að styrkja krónuna, fyrir samtals um
helming þeirrar upphæðar, svo heild-
aráhrifin eru til veikingar.“
Meðal þess sem gæti ýtt undir
styrkingu krónunnar á næstunni, að
mati Halldórs, væri ágætur
viðskiptaafgangur og það að lífeyr-
issjóðirnir virðast hafa dregið úr fjár-
festingum erlendis. „Útflæði frá líf-
eyrissjóðunum hefur verið minna en í
fyrra það sem af er ári, mögulega
vegna þess að ávöxtun á mörkuðum
erlendis hefur verið býsna góð og
margir sjóðanna búnir að ná mark-
miðum sínum fyrir árið hvað erlend-
ar eignir varðar.“
Morgunblaðið/Eggert
Samdráttur í komum erlendra ferðamanna hefur reynst meiri en búist var við, og hefur það áhrif á gengið.
Halldór Kári
Sigurðarson
Jón Bjarki
Bentsson
Margar ástæður að baki veikingu
Frá 1. mars til 25. júní 2019
Miðgengi krónunnar gagnvart bandaríkjadal og evru
145
140
135
130
125
120
115
110
mars apríl maí júní
Evra
Bandaríkjadalur
135,90
119,48
124,28
141,50
Heimild: Seðlabanki Íslands
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
Styrkjandi áhrif af komum
ferðamanna yfir sumar-
mánuðina eru mögulega
ekki enn komin fram og
óvæntur samdráttur varð í
erlendum nýfjárfestingum í
ríkisskuldabréfum.