Vesturbæjarblaðið - dec. 2017, Blaðsíða 4

Á miðjum aldri tók Magnús Jónsson sagnfræðingur og leiðsögumaður nánast U-beygju í lífinu. Hann sagði upp góðu starfi og ákvað að setjast á skólabekk eftir talsvert
langt hlé til að nema sagnfræði. Brennandi
áhugi hans á sögu þjóðar og margvíslegum
tengslum Íslendinga við aðra bæði fyrr og
síðar leiddi hann síðan til þess að leggjast
í rannsóknir á þessu sviði. Og hann hefur
ekki aðeins viðað að sér margvíslegum
upplýsingum og þekkingu í gegnum árin
heldur hefur hann miðlað henni til bæði
gesta og gangandi ef þannig má að orði kom-
ast. Magnús sinnti kennslu um árabil og stóð
einnig fyrir námskeiðum í íslenskum mið-
aldabókmenntum á vegum Endurmenntunar
Háskóla Íslands. Magnús er einnig þekkt-
ur fyrir störf sín að ferðaþjónustu. Hann
hefur skipulagt ferðir á eigin vegum og verið
farar-stjóri þar sem að hluta er farið um
söguslóðir þar sem hann miðlar af þekkingu
sinni. Magnús er gróinn Vesturbæingur og
sagði bernskusögu sína í spjalli við Vestur-
bæjarblaðið fyrir nokkrum árum. En nú er
komið að öðrum kafla í lífssögu hans.
Yfir kaffibolla á Mokka barst talið fyrst
að því af hverju hann ákvað að venda kúrs í
lífinu og snúa sér að hinum sögulegu þáttum
tilverunnar og þá einkum miðöldum eins og
þær koma fyrir í bókmenntaarfi okkar sjálfum
Íslendingasögunum. “Ég hafði sem krakki
mikinn áhuga á Íslendingasögunum, einkum
köppunum; Gretti sterka, Gísla Súrssyni,
Gunnari á Hlíðarenda og Finnboga ramma.
Íslendingasögurnar geyma mikinn fræðilegan
arf um samfélag hér á landi fyrir um og eftir
ætlað landnám. Þær eru flestar skrifaðar áður
en skáldsagnahefð verður til í Evrópu með
sögunum Divine Comedy eða Gleðileikur eftir
Dante og Lasarus frá Tormes eftir ókunnan
höfund. Ég hélt áhuganum við og las sögurnar
mikið og máði mér í ítarefni um þessi mál.”
Kynnin við Jón Böðvarsson
breyttu miklu
En hvað vakti áhuga Magnúsar á að gerast
ferðafrömuður og tengja söguna ferðum með
þeim hætti sem hann gerir. “Fyrir um 30
árum fór ég á námskeið hjá Jóni Böðvarssyni
íslenskufræðingi og það dróg ekki úr áhuga
mínum. Upp úr því tókst mikil vinátta með
okkur Jóni og til að gera langa sögu stutta
fór ég að aðstoða hann við að skipuleggja,
standa fyrir ferðum og leiðsegja á söguslóðum
Íslendingasagna innanlands og erlendis. Þetta
leiddi til þess að ég venti mínu kvæði í kross,
sagði lausu góðu starfi og fór í sagnfræði í
Háskóla Íslands. Ástæðan fyrir því að ég valdi
sagnfræði frekar en íslenskar bókmenntir
var að öðlast frekari skilning á íslenska
samfélaginu á miðöldum, þjóðveldinu, sem
hafði skapað þennan einstaka bókmenntaarf.
En ég vildi líka öðlast frekari söguþekkingu á
þeim löndum sem ég ferðaðist um. Eftir að Jón
dró sig í hlé og féll síðar frá hef ég sinnt þessu
að mestu einn í tengslum við námskeið sem ég
hef haldið á vegum Endurmenntunarstofnunar
Háskóla Íslands í nær tvo áratugi.”
Sterk tengsl við meginlandsþjóðir
Magnús hefur skoðað frásagnir með tilliti til
ýmiskonar tengsla okkar við meginlandsþjóðir
og það líf og þá strauma sem lágu um Evrópu
á þessum tíma. Hvernig tengjumst við öðum
löndum og þjóðum þrátt fyrir fjarlægð og
þeirra tíma samgöngutækni er um margt
mjög merkilegt. Fyrir hverju hefur fólk helst
áhuga í svona ferðum – er gangan stór hluti
af ferðunum eða dregur sögu- og kannski
landfræðilegi hlutinn það áfram. “Örugglega.
Ég hef farið í ótal ferðir á söguslóðir um Ísland,
vestur til Nýfundnalands og austur í Hólmgarð
í Rússlandi og allt þar á milli, aðeins með
Íslendinga- og konungasögurnar sem leiðarvísi
eða vegahandbók. Þar má nefna Grænland,
Ameríku, Færeyjar, Hjaltland, Orkneyjar,
England, Skotland, Suðureyjar, Írland, Noreg,
Svíþjóð, Finnland, Danmörku, Þýskaland,
Pólland, Eystrasaltslöndin, Rússland,
Frakkland, Ítalíu, Grikkland, en á eftir að
fara til Sikileyjar, Kænugarðs, Miklagarðs og
Jerúsalem. Íslendingar fóru ótrúlega víða á
miðöldum og því er mjög fróðlegt að skoða
þessa staði í ljósi sögunnar og ekki síður
hvaða áhrif þetta hafði hér heima.”
Dr. Sturla sá söguna í hagmælum
En hefur Magnús þá ekki eignast marga
góða ferðafélaga á þessum árum. “Ég á margar
góðar minningar um þessar ferðir og margir
góðir ferðafélagar hafa verið með í för, flestir
oftar en einu sinni og oftar en tvisvar. “Vinur
minn, ekki látinn fyrir löngu, háaldraður, dr.
Sturla Friðriksson, var með í mörgum ferðum.
Hann var góður hagyrðingur og orðheppinn.
Í Leifsbúð, búð Leifs heppna á Nýfundnalandi
orti hann.
“Einn víkingur náði til Njúfándlands,
og núna þeir séð hafa spor þess manns
og segja þann kauða
víst son Eiríks rauða
Við fórum að leita að Leifum hans.
Og Leifur ‘ann gekk ei sem greifi
í gæruskinns pelsi með reifi
og grædd‘ ekki á berjum,
sem gerjast í kerjum,
því þeir veittu ei vitingar-Leifi.
Er Leifur kom siglandi á súðinni,
‘ann seld‘ af sér allt, inn að húðinni,
Voðir og sloppa,
En varð uppiskroppa.
Og þá lokaði Leifur víst búðinni.”
“Þetta var aldamótaárið 2000, ferðin var
farin í tilefni að þúsund ár voru liðin frá
fundi Nýja heimsins, en þegar Leifur lokaði
sjoppunni má segja að landnám okkar
Íslendinga Vestan hafs hafi lagst af. Og Sturla
greip oftar til orðheppninnar. Á söguslóðum
Danakonunga við Limafjörð á Jótlandi
orti dr. Sturla.”
“Hér var orrusta Haraldar hörð,
Og hryðjuverk mörg voru gjörð.
Menn limi af skutu
og skankana brutu,
og skírðu þar af Limafjörð.”
Í Normandý fylgdum við Haraldi Englands-
konungi konungi Guðnasyni og Vilhjálmi
4 Vesturbæjarblaðið DESEMBER 2017
Átti íslenska útrásin sér
hliðstæður á Miðöldum
Við hjón in höf um haft mik inn áhuga á úti vist. Árið 2010 geng um við ,,Lauga veg inn” á
fimm dög um ásamt barna börn un um Mar gréti og Magn úsi, þá níu ára.
- Vesturbæjarblaðið spjallar við Magnús Jónsson sagnfræðing og leiðsögumann sem sérstaklega
hefur rannsakað ferðir Íslendinga á miðöldum og tengsl þeirra við aðrar þjóðir. Hann segir áhugavert
að finna hliðstæður við samtíma okkar og þessa ævarandi trú á víkingagen um yfirburði Íslendinga
Ilmur af jólum
Kryddin frá okkur
eru ómissandi
í eldhúsið hjá ykkur