Brautin - 15.03.1975, Side 2

BRAUTIN
Pdll Þorbjðrnsson
— Minning —

BRAUTIN
1
!
♦ |
♦ Utgefandi: AlþýðuFlokksfélögin í Vestmannaeyjum 4
Abyrgðarmaður: Jón Stefánsson.
Prentsmiðjan Eyrún h. f.
EINOKUN
♦
X
Orðið einokun hefur lengi
haft sérstaka og mjög nei-
kvæða merkingu í íslensku
máli, og þarf ekki að fara
mörgum orðum um ástæður
þess.
Flestar þjóðir, þar á meðal
þær, sem öðrum fremur eru
kenndar við. auðvald, hafa sett
ströng lagaákvæði til að verj-
ast einokun í hvers konar
mynd.
Nú hefur það gerst, að ríkja-
hópar, sem framleiða bráðnauð
synlegar vörur, og eru olíu-
íramleiðendur þar fremstir í
flokki, hafa myndað með sér
einokunarhringi og á þann
hátt margfaldað verð fram-
leiðslu sinnar á stuttum tíma.
Sykurframleiðendur fylgja í
kjölfarið og áreiðanlega eiga
margir eftir að bætast við, ef
ekkert verður gert til að spyrna
við fótum.
Þessir einokunarhringar valda
því, að efnahagskerfi fjöl-
margra þjóða riðar nú til falls.
Hækkun olíunnar ein veldur
að jafnaði um það bil 100 þús.
kr. auknum útgjöldum hverr-
ar meðalfjölskyldu hér á landi
á ári.
Að því er okkur íslendinga
varðar er þetta þó ekki nema
ein hlið vandans. Útflutningur
okkar er að verulegu leyti það,
sem kalla mætti „lúxusvörur”
og er verðlag hans því verulega
háð kaupgetu almennings í
iðnaðárlöndunum, sem nú fer
lækkandi, aðallega vegna verð
hækkana á olíu, með ófyrirsjá-
anlegum afleiðingum fyrir eft-
irspurn og verðlag á útflutn-
ingi okkar.
Við allt þetta bætist svo, að
olíuvopninu er miskunnarlaust
beitt í pólitískum tilgangi með
það fyrir augum að knésetja
litla en duglega þjóð.
Það verður að segjasi, utan-
ríkisþjónustu okkar t'il verð-
ugs hróss, að fslendingar
þorðu, fáir þjóða, að styðja
málstað fsraélsmanna á síð-
asta allsherjarþingi Samein-
uðu þjððanna, þótt mörg stór-
veldi hefðu þar kysst á olíu-
vöndinn í þeim tilgangi að
biarga eigin skinni, án tillits
til afleiðinganna fyrir aðrar
þióðir.
Á sdma hátt og flest ríki
telja sér nauðsynlegt að setja
lög til varnar myndunar einok-
unarhringa innan vébanda
sinna, verða Sameinuðu þjóð-
irnar, eða önnur samtök þjóða,
að berjast gegn myndun einok-
unarhringa þeirra, sem hér
hafa verið nefndir. Ef það
verður ekki gert, verðum við
og börn okkar að sætta okk-
ur við það, að verða leiksopp-
ur þeirra þjóðahópa, sem
lengst ganga í þessum efnum
hverju sinni.
Mm.
SIGURBJÖG ENN
Framh. af 1. siðu
samningagerð B. Á. V. við Breið
holt h. f. hafi tafið framkvæmd
ir verulega. Þetta er rangt.
Samningur, sem náði til hús-
anna uppsteyptra var gerður
áður en framkvæmdir hófust.
Seinni samningurinn náði
hins vegar til allra undirverk
þátta, t. d. varðandi innrétt-
ingu íbúðanna.
Læknisíbúð.
S. A. segir, að ég hafi sagt
ósatt, þegar ég svaraði því til
á bæjarstjórnarfundi, að ég
hafi ekki vitað hve mikið inn-
anstokksmunir í tiitekna lækn-
isíbúð hafi kostað.
Þegar fyrirspurnin var borin
fram hafði ég heyrt mjög há-
ar tölur nefndar um kostnað
við þessa íbúð. Tölur, sem
minnihlutinn smjattaði á. Ekki
höfðu þá borist reikningar, er
komust neitt nálægt þeim töl-
um, sem nefndar voru, og hafa
ekki borist enn, svo ég viti til.
Hafi of mikið verið keypt
fyrir þessa tilteknu íbúð, er
vandirtn sá einn, að skipta inn-
anstokksmununum milli þeirra
þriggja íbúða, sem bæjarsjóður
er samkv. lögum skyldur að
hafa til reiðu fyrir þá heilsu-
gæslulækna, sem hér starfa.
. Annars stangast þetta nokk-
uð á við þá kröfu S. A. að
bæjarsjóður útvegi ýmsum í-
búðir, t. d. tannlækninum o.
fl., sem við erum þó ekki
skuldbundnir að gera, lögum
samkvæmt. Þar krefst hún
milljóna króna úr bæjarsjóði,
umfram lagalegar skyldur, en
Framh. á 4. síðu.
Laugardaginn 1. mars var til
moldar borinn frá Landakirkju
í Vestmannaeyjum, Páll Þor-
bj.örnsson, skipstjóri og kaup-
maður.
Þótt kunnugir hafi vitað, aþ
Páll hafi átt við vanheilsu að
stríða um nokkurt árabil, setti
flesta Vestmannaeyinga hljóða,
er skyndilegt andlát hans spurð
ist.
Þannig bregðast menn jafn-
an við, er mikilhæfir menn
kveðja.
Páll Þorbjörnsson fæddist 7.
október 1906 í Vatnsfirði í
Norður-ísaf j arðarsýslu.
Foreldrar hans voru Þor-
björn Þórðarson, héraðslæknir
á Bíldudal, og kona hans Guð-
rún Pálsdóttir.
Á Bíldudal sleit Páll barns-
skónum í hópi sjö systkina,
þriggja systra og þriggja
bræðra, sem ásamt Páli urðu
allir þjóðkunnir menn. fyrir
störf sín að sjávarútvegs- og
heilbrigðismálum.
Margar af ljúfustu endur-
minningum Páls voru tengdar
bernskuárunum á Bíldudal og
var skemmtilegt að heyra hann
segja frá þeim, þegar sá gáll-
inn var á honum.
Eins og títt var um drengi
í íslenskum sjávarþorpum,
hneigðist hugur Páls snemma
til sjómennsku og hóf hann
sjómennskuferil sinn 14 ára
að aldri.
Auk verijulegs barnanáms í
heimabyggð sinni, lauk Páll
gagnfræðaprófi frá Mentaskól-
anum í Reykjavík árið 1922,
fór hann síðan á sjóinn aftur
og gerðist stýrimaður hjá
Skipaútgerð ríkis'ins að loknu
farmannsprófi árið 1930.
Til Vestmannaeyja flutti Páll
1932 og tók við kaupfélags-
stjórastarfi hjá nýstofnuðu
Kaupfélagi alþýðu í Eyjum.
Árið 1933 kvæntist hann eftir-
lifandi eiginkonu sinni, Bjarn
heiði Guðmundsdóttur, ættaðri
úr Árnesýslu og eignuðust þau
fimm börn, tvo syni og þrjár
dætur, sem öll eru á lífi.
Ungur að árum kynntist Páll
jafnaðarstefnunni, hóf merki
hennar á loft og barðist jafn-
an í fylkingarbrjósti íslenskra
jafnaðarmanna upp frá því.
Páll var aðsópsmikill bar-
áttumaður, góður ræðumaður
og rökfastur, og ef hann vildi
það við hafa, hvass svo undan
sveið, ef honum fannst ódrengi
lega að málum unnið, en allt
persónulegt nart og illdeilur
voru fjarri skaplyndi hans.
Fljótlega eftir komuna til
Eyja, voru Páli falin ýmis trún
aðarstörf fyrir Alþýðuflokkinn
þar, og jukust afskipti hans
af opinberum málum jafnt og
þétt.
Árið 1934 var hann orðinn
einn helsti forystumaður Al-
þýðuflokksins í Eyjum, var þá
kosinn í bæjarstjórn og átti
sæti í bæjarstjórn Vestmanna-
eyja á árunum 1934—1950. Jafn
framt var hann landskjörinn
þingmaður fyrir Alþýðuflokk-
inn árin 1934—1937.
Árin fyrir seinni heimsstyrj-
öldina og á stríðsánmum var
Páll skipstjóri og sigldi öll
stríðsárin með fisk til Eng-
lands. Þrátt fyrir geigvænleg-
ar hættur, sem alls staðar lágu
í leyni, sigldi hann báti sínum,
Skaftfellingi, jafnan heilum í
höfn, færandi björg í bú.
Segja skipsfélagar hans, að
hann hafi í þessum ferðum
sýnt frábæra skipstjórnarhæfi
leika, m. a. er hann bjargaði
53 Þjóðverjum af sökkvandi
kafbáti.
Vegna mannkosta sinna og
dugnaðar, voru Páli falin marg-
háttuð trúnaðarstörf fyrir Vest
mannaeyjar og þjóðina alla.
Hann átti sæti í stjórn Síld-
arverksmiðja ríkisins, og Al-
þýðusambands íslands, var í
Hafnarstjórn Vestmannaeyaj
og niðurjöfnunarnefnd í tugi
ára, í stjórn Sjúkrasamlags
Vestmannaeyja í tuttugu ár,
þar af í sextán ár formaður
og þannig mætti lengi telja.
Fljótlega eftir að Páll hætti
sjómennsku, hóf hann um-
fangsmikla verslun með útgerð
arvörur í Eyjum og vann við
hana til dauðadags. Mátti þar
glöggt kenna sama þróttinn
og áræðið, er höfðu einkennt
öll hans fyrri störf um dag-
ana.
Er Páll varð bráðkvaddur að
heimili sínu að kvöldi fimmtu-
dagsins 20. febrúar sl., var
mikið og fjölþætt ævistarf að
baki, sem þakkað mun af mörg
um.
Fyrir hönd jafnaðarmanna í
Vestmannaeyjum kveð ég Pál
Þorbjörnsson með virðingu
og þökk, og bið Guð að styrkja
eiginkonu hans og öll ættmenni
í söknuði þeirra.
Reynir Guðsteinsson.