Morgunblaðið - 25.09.2019, Blaðsíða 36

36 MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 25. SEPTEMBER 2019
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
Þ
egar svipast er um í ís-
lenskum sjávarútvegi fer
ekki milli mála hversu
mikinn metnað greinin
hefur á sviði sjálfbærni og
umhverfisverndar. Fyrirtækin kepp-
ast við að draga úr umhverfisáhrif-
um sínum, huga vel að endurvinnslu
og ábyrgri sorpmeðferð, og allir hafa
skilning á þeim mikilvægu sam-
eignlegu hagsmunum sem standa
þarf vörð um.
Nokkur fyrirtæki hafa leitt þessa
þróun og þannig hefur t.d. Brim (áð-
ur HB Grandi) vakið verðskuldaða
athygli fyrir það hve vel er þar staðið
að öllum þáttum umhverfismála, og
ekki hvað síst hvað snertir flokkun
og lágmörkun sorps á starfsstöðvum
félagsins. Torfi Þ. Þorsteinsson, for-
stöðumaður samfélagsmála hjá
Brimi, segir brýnt fyrir stærsta mat-
vælaframleiðanda landsins að sýna
gott fordæmi. Þá geri kaupendur um
allan heim æ ríkari kröfur til fram-
leiðenda um að þeir umgangist auð-
lindir jarðar af virðingu og ábyrgð.
„Umhverfismálin hafa verið í for-
grunni hjá okkur um langt skeið en
segja má að síðustu fimm til tíu árin
höfum við gefið töluvert í, og leitað
allra leiða til að gera enn betur,“ út-
skýrir hann.
Mælt og rakið
„Við vorum í hópi 107 fyrirtækja og
stofnana sem komu saman í Höfða
árið 2015 til að undirrita yfirlýsingu
um markmið í loftslagsmálum, í
tengslum við loftslagsráðstefnu
Sameinuðu þjóðanna sem fram fór í
París. Um svipað leyti settum við á
laggirnar umfangsmikið verkefni
sem við köllum „HVS“ eða hrein
virðiskeðja sjávarútvegs. Er þetta
verkefni bæði umfangsmikið og
heildstætt og felur m.a. í sér að
tryggja þekkingaruppbyggingu á öll-
um þáttum umhverfisáhrifa frá
starfsemi félagsins í gegnum alla
virðiskeðjuna; draga með markviss-
um hætti úr neikvæðum umhverfis-
áhrifum af starfsemi félagsins;
minnka úrgangsmyndun og tryggja
betri flokkun á úrgangi og tryggja
mælanleika og markmiðasetningu í
umhverfismálum.“
Sem dæmi um þann árangur sem
náðst hefur hjá fyrirtækinu nefnir
Torfi fjárfestingar í búnaði sem gerði
mögulegt að nota grænt rafmagn í
stað olíu í fiskimjölsverksmiðjum, og
breytingar á hafnarbakkanum í
Reykjavík á síðasta ári þar sem skip
tengjast núna bæði rafmagni og
heitu vatni svo ekki þurfi að keyra
vélarnar á meðan þau liggja við land-
festar. „Svo má ekki gleyma þeim
ávinningi sem falist hefur í því að
endurnýja skipaflotann með stærri
og öflugri skipum sem eyða minni ol-
íu og eru hagkvæmari í rekstri,“ seg-
ir hann og bendir á að þar spili inn í
betra ástand fiskistofna með öflugu
fiskveiðistjórnunarkerfi. „Árið 1985,
við samruna Bæjarútgerðar Reykja-
víkur og Ísbjarnarins, sem síðar varð
að því félagi sem við þekkjum í dag,
voru þessi tvö fyrirtæki með níu skip
í notkun. Nú eru skipin átta talsins,
langtum fullkomnari, og veiða þre-
falt meiri afla svo augljóslega hefur
kolefnisfótsporið á hvert kíló af fiski
snarminnkað. Hefur olíunotkun fé-
lagsins dregist saman um 46% frá
árinu 2005.“
Umhverfisstefnan fléttast saman
við stefnu Brims á fleiri sviðum en
fyrirtækið hefur verið í fararbroddi
íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja
með útgáfu á ársskýrslu um sam-
félagsábyrgð, sem fyrst kom út árið
2017. Einn veigamesti hluti sam-
félagsskýrslunnar fjallar um um-
hverfismál og þar er þungamiðjan
umhverfisuppgjör félagsins og
koltvísýringslosun frá starfseminni.
„Brim hefur verið með umhverf-
isuppgjör frá árinu 2015 þar sem sjá
má hvernig þróunin hefur verið frá
einu ári til annars,“ segir Torfi.
Allir leggjast á eitt
En að leggja mikinn kraft í umhverf-
ismálinn kostar sitt, og jafnvel þó að
fyrirtækið fái greitt fyrir sorp sem
það endurvinnur og spari sér urð-
unar- og endurvinnslugjöld, þá út-
heimtir umhverfisstarfið bæði
mannafla og útgjöld. „Á móti kemur
fjárhagslegur ávinningur af minni
orkunotkun. Þá erum við, með þess-
ari stefnu okkar, að horfa til fram-
tíðar og reiknum með að áður en
langt um líður verði það orðið bæði
venja og skylda að huga að úrgangi,
orkunotkun og umhverfisáhrifum
með svipuðum hætti og við gerum í
dag,“ segir Torfi. „Árið 2010 hófst
sorpflokkun á Vopnafirði að frum-
kvæði starfsmanna og gaf strax góða
raun. Fimm árum seinna opnuðum
við nýja sorpflokkunarstöð í Reykja-
vík, og fékk hún nafnið Svanurinn.
Loks var flokkuninni komið í sama
horf hjá starfsstöð okkar á Akranesi
árið 2017,“ útskýrir Torfi.
„Allar deildir og allt starfsfólk
vinnur saman að því að draga úr
sorpi og flokka sem best þann úr-
gang sem til fellur. Sjómennirnir á
skipunum gæta þess að taka saman
allan netaúrgang, og allt annan úr-
gang vegna veiðanna, svo skila megi
til endurvinnslu. Allt rusl sem kemur
upp með veiðarfærunum er líka tekið
í land og má nefna að frystiskip okk-
ar sem var við veiðar við Noreg í
sumar kom með í flokkunarstöðina
þvottavél sem lent hafði í trollinu.
Verulegur árangur hefur náðst og á
síðasta ári var flokkað sorp til endur-
vinnslu 76% en flokkaði sorp á borð
við járn, timbur, pappa, plast og
fleira er í raun hráefni til annarrar
notkunar.“
Frauðplastið endurunnið
Á síðasta ári var fárfest í sérstakri
pressu til að minnka umfang urðunar
á EPS-frauðkössum en mikið magn
fiskikassa fellur til hjá Norðanfiski,
dótturfélagi Brims, vegna kaupa á
ferskum laxi til vinnslu fyrir innan-
landsmarkað. Í samstarfi við Ís-
lenska gámafélagið náðist sam-
komulag við kínverskt fyrirtæki sem
hefur starfsstöðvar í Kína og Malas-
íu og óskaði það eftir að kaupa til
endurvinnslu allt pressað EPS-
frauðplast tsem fellur til hjá Brimi.
„Brim er matvælaframleiðslufyr-
irtæki sem selur afurðir sínar, sem
unnar eru úr villtum fiski, á kröfu-
harða markaði um allan heim og
kaupendur gera sífellt meiri kröfur
um að fá að vita meira um fyrirtækin
sem þeir kaupa vörur af,“ segir Torfi
um áherslur félagsins. „Þá er rétt að
nefna að starfsfólkið verður stoltara
af vinnustaðnum og ánægt með að fá
að taka virkan þátt í að lágmarka
neikvæð umhverfisáhrif. Það kom
stjórnendum þægilega á óvart
hversu vandræðalaust það var að
innleiða ný vinnubrögð: Allir reynd-
ust boðnir og búnir að leggja sitt af
mörkum og mikil jákvæðni fyrir
þessu verkefni. Voru viðbrögðin við
bættri sorpflokkun oft á þá leið, að
fyrst við flokkum sorp heima hjá
okkur því skyldum við ekki gera það
líka í vinnunni?“
Horfa til framtíðar fyrir umhverfið
Torfi hjá Brimi telur
sennilegt að áður en
langt um líður verði það
bæði venja og skylda í
sjávarútvegi að huga að
umhverfismálum með
sama hætti og félagið
hefur gert að reglu.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Samstíga Brettunum staflað upp við vinnsluhús á Akranesi. Starfsfólk Brims hefur verið ánægt með umhverfisstefnuna og þykir sjálfsagt að flokka í vinnunni rétt eins og heima hjá sér.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Framfarir Torfi Þorsteinsson segir félagið hafa sett aukinn kraft í umhverfismálin undanfarin fimm til tíu ár.