Fréttablaðið - 23.12.2019, Blaðsíða 13

Guðmundur
Steingrímsson
Í DAG
www.tannlaeknathjonusta.is +36709429573
Að vera leiðinlegur eða jafnvel reglulega andstyggilegur getur verið æði freistandi í daglegu amstri. Engin er sú fró betri
mannshuganum, telja margir, en að
ná að gusa meitlaðri móðgun í and-
litið á samferðamanni þegar síst
skyldi eða stinga hárbeittri niður-
lægingu, vel tímasettri, í sálartetur
manneskju þegar hún á ekki á því
von. Hægt er að ylja sér við það í
drjúga stund, heila mannsævi jafn-
vel, að brugga fólki sem manni er
illa við launráð. Að troða illsakir er
listgrein í sjálfu sér og þarfnast mik-
illar kunnáttu og orku. Atvinnu-
menn í greininni ná að sneiða hjá
óvildarmönnum sínum markvisst
í áratugi, meira að segja þótt búið sé
undir sama þaki. Til eru dæmi um
að fólk í allmiklu návígi hafi komist
hjá því að tala saman, nema með
ókvæðisorðum, frá ungdómsárum
til dauðadags.
Möguleikar til vonsku eru
óteljandi í lífinu. Þeir eru úti um
allt. Alltaf. Hversu freistandi er það
ekki að öðlast um stundarsakir
útrás fyrir pirring sinn með því að
hreyta ónotum í fólk í þjónustu-
geiranum? Hvers vegna skyldi
Hér sé guð
maður ekki leyfa sér stundum
að vera fretur? Margir taka þá
ákvörðun að leyfa sér meira af
slíku eftir því sem aldurinn færist
yfir og vonbrigði lífsins hafa orðið
með tímanum aflgjafi biturðar. Þá
er gott — og manns réttur auðvitað
— að tileinka sér truntuskap í
samskiptum við aðra. Rífast mikið.
Mikilvægt getur talist að öðrum
líði jafnilla og manni sjálfum. Slíkt
gerist auðvitað ekki af sjálfu sér.
Fóðri maður illskuna er ekki
loku fyrir það skotið að maður
geti smám saman haft umtalsverð
áhrif á kringumstæður sínar, jafn-
vel mannkyn allt. Fólk getur orðið
helstirni sem dreifir illsku eða
svarthol sem gleypir gleði. Hægt
er að gera sjálfan sig að riddara
skammtímafróunar á kostnað
langtímafarsældar og vaða inn á
opinberan vettvang og rífa kjaft
við skógarelda, hafið, andrúms-
loftið, dýrin og framtíðina. Lýsa
má yfir með oflátungshætti í
þágu eigin valdabrölts að enginn
viti neitt nema maður sjálfur. Að
brenna skuli. Að eyðileggja skuli.
Að drepa skuli.
Illskan er æðislegt rúss. Hleypa
má upp veislum með skætingi.
Standa má í útistöðum við heilt
nágrannasamfélag. Enginn
skyldi vanmeta þann óþrjótandi
pytt ákvarðana og breytni sem
mannfólki býðst að kafa ofan í á
degi hverjum til að sækja sér ný
verkfæri og nýjar ástæður til að
vera vondur. Ég skulda engum
neitt er algeng mantra. Hver hefur
nokkurn tímann gert nokkuð
fyrir mig? Ég geri ekki neitt fyrir
neinn sem gerir ekki neitt fyrir
neinn. Aðrir ógna okkur. Við
skulum hata þá. Hinir byrjuðu.
Ekki ég. Minn er rétturinn. Minn
er pirringurinn. Mín er fíknin
sem þarf að næra með skemmdar-
verkum, skeytingarleysi, mútum
og svikum. Minn er óttinn sem
þarf að sefa, stressið sem þarf að
springa, óhamingjan, biturðin og
óréttlætið. Aðrir geta étið táfýlu-
sokk.
Hinn krafturinn
Víkur þá sögunni að hinu. Í veröld
hinna ótæmandi möguleika til
illskubragða er til ógnarkraftur
sem verkar stöðugt á móti. Þetta
er svakalegur máttur. Frumkraft-
ur. Það er gaman að segja frá því,
en einu sinni í hugleiðingum með
sjálfum mér í bíl á gatnamótum
Hringbrautar og Hofsvallagötu
varð ég fyrir því, algjörlega edrú,
að það laust niður í hausinn á
mér, gjörsamlega upp úr þurru,
hvað trú væri fyrir mér. Ég hafði
strögglað við þetta álitamál.
Þarna kom púslið heim og saman.
Síðar hef ég heyrt að um þessa
nálgun séu til heilmikil fræði,
auðvitað, en pælingin er þessi: Á
sama hátt og maður getur ætíð
gert umhverfi sitt verra þá býðst
manni alltaf líka í öllum kringum-
stæðum, í öllum andartökum lífs-
ins, sá möguleiki að gera umhverfi
sitt betra. Það er alltaf hægt að
taka slíka ákvörðun. Stundum
snýst hún um einfalda hluti eins
og að tuskast til þess að brosa þótt
maður sé fúll. Að anda djúpt í stað
þess að öskra. Að segja hug sinn.
Að hlusta. Að segja fyrirgefðu.
Þetta kann að virðast einfalt og
f lestir ná þessu held ég ágætlega.
En það skyldi þó ekki vanmeta
það hversu snúið þetta getur
verið. Stundum er alls ekki aug-
ljóst hvað er gott. Lífið getur verið
basl, fólk erfitt, kringumstæður
glataðar, skítur farinn í viftu,
allir uppgefnir og krafturinn víðs
fjarri. En þá kemur einmitt að
því: Þetta er trú en ekki stað-
reynd. Maður getur trúað því að
krafturinn sé þarna, þótt hann sé
fullkomlega ósýnilegur.
Það er guð. Þessi guð, sem
umlykur mannkyn í hverri
andrá og er andstæða hins sterka
og margbreytilega leiðinda-
krafts sem ég hef hér fjallað um,
kallast kærleikur. Kærleikurinn
er kraftur sem öllum býðst að
leita að og nýta í öllum kringum-
stæðum lífsins. Núna fögnum við
honum. Gleðileg jól.
S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð 13M Á N U D A G U R 2 3 . D E S E M B E R 2 0 1 9