Fréttablaðið - 23.12.2019, Blaðsíða 16

Það er ekki ég, sem er að
dæma bændur, ég er að vitna
í lög landsins og fara þess á
leit við dýrahaldara og eftir-
litsaðila, að þessum lögum
sé fylgt. Dýrin geta ekki
talað fyrir sig sjálf, einhver
verður því að reyna að gera
það. Bændur eru að dæma
sig sjálfir með gjörðum
sínum.
Takk fyrir ykkar ómetan-
lega framlag kæru sjálfboða-
liðar. Rauði krossinn er og
verður til staðar.
Við erum enn að gera okkur grein fyrir öllum af leiðing­um óveðursins í síðustu viku.
Rauði krossinn þar með talinn.
Frá því ég hóf störf fyrir Rauða
krossinn hef ég ekki orðið vitni
að jafn viðamiklum aðgerðum á
landsvísu eins og þeim sem áttu sér
stað í síðustu viku. Þegar sjálfboða­
liðar lögðust á eitt við að gera það
besta úr aðstæðum. Það er í raun
magnað að fylgjast með aðgerðum
Víðtæk áhrif óveðurs
Brynhildur
Bolladóttir
upplýsinga-
fulltrúi Rauða
krossins
„hinum megin“ frá, öllu því sem á
sér stað sem almenningur aldrei
sér eða verður vitni að og hvernig
viðbragðsaðilar vinna saman allir
sem einn að því að koma fólki til
aðstoðar.
Hlutur Rauða krossins í neyðar­
vörnum landsins er kannski ekki
alltaf mest áberandi og ýmsum við­
kvæmum verkefnum er sinnt sem
aldrei ná eyrum almennings.
Þegar veðrinu slotar og hægist um
hjá mörgum viðbragðsaðilum taka
sjálf boðaliðar Rauða krossins við.
Þeir hlúa að fólki, veita hlýju, kaffi
og spjall í fjöldahjálparstöðvum eða
þjónustumiðstöðvum meðan raf­
magnið er enn úti, veita ábúendum
og öðrum sálrænan stuðning sem
getur falið í sér áfallahjálp, líta inn
til þeirra og veita annars konar hag­
nýtan stuðning. Eins og fram hefur
komið í fjölmiðlum voru, og eru
jafnvel enn, aðstæður fólks afskap­
lega erfiðar. Það skal ekki vanmeta
andlega þáttinn sem getur setið
lengi í fólki og jafnvel komið fram
þegar mestu lætin eru yfirstaðin.
Bændur höfðu ekki aðeins áhyggjur
af sér og sínum heldur einnig skepn­
unum og fjöldi hrossa lét lífið. Það
er óþægilegt að missa tengingu við
samfélagið og finna hvernig kólnar
í húsinu um leið og kertin brenna
niður. Öryggisleysið getur fylgt fólki
áfram.
Styrkur samfélagsins birtist svo
sannarlega þegar á reynir og hvern­
ig hjálpsemi, náungakærleikur og
þrautseigja sprettur fram. Bóndi
einn sagaði niður eldhússtól þegar
hann vantaði eldivið. Það lýsir svo
sannarlega sjálfsbjargarviðleitni
en er einnig aðstaða sem enginn
ætti að þurfa að vera í. Rauði kross­
inn dreifði gashiturum til fólks í
Þingeyjarsýsludeild til að fá ein­
hvern hita í húsin þegar ljóst var
að rafmagnsleysið varaði lengur
en nokkrar klukkustundir. Það er
svo sannarlega ekki verkefni sem
kemur inn á borð Rauða krossins á
hverjum degi.
Sjálf boðaliðar Rauða krossins
sem tekið hafa þátt í aðgerðum sl.
viku eru um 80 talsins en snerti­
f letir þeirra eru við f leiri en 250
íbúa. Eftir allt sem á hefur gengið
taka samráðshópar áfallahjálpar
við á fjölmörgum stöðum, sjálf­
boðaliðar halda áfram að tala við þá
sem á stuðningi þurfa að halda og
Hjálparsíminn 1717 og net spjallið
eru opin allan sólarhringinn þar
sem hægt er að ræða líðan sína,
hvort sem það tengist óveðrinu, jól­
unum eða einhverju allt öðru. Ekki
hika við að hafa samband við 1717
og leita aðstoðar.
Takk fyrir ykkar ómetanlega
framlag kæru sjálf boðaliðar.
Rauði krossinn er og verður til
staðar.
Sigurður Sigurðarson, fyrr­verandi yfirdýralæknir, segir í grein í Bændablaðinu vorið
2016 m.a. þetta:
„Það er skoðun mín að f lestum
hrossum líði vel úti að vetrinum,
ef þau fá nóg af góðu fóðri, greiðan
aðgang að góðu drykkjarvatni og
skjól fyrir illviðrum annaðhvort
náttúrulegt skjól eða manngerð
skýli sem uppfylla kröfur þ.e. hæð
2,5 metrar, skjólvængir gegn 3 vind­
áttum og 4 metrar að lengd minnst“.
Sigurður, sem er mikill fagmaður
og reyndur vel, kvartar svo í sömu
grein yfir illri meðferð ýmissa
bænda á útigangshrossum sínum.
Tekur hann þessi dæmi:
„Í hrakviðrum í janúar sl. (Sigurð­
ur var þá kominn á eftirlaun) höfðu
samband við mig nokkrir menn
sem hafa gott vit á hrossum og báðu
mig um að koma á framfæri athuga­
semdum vegna illrar meðferðar á
nokkrum hrossahópum á útigangi
við Selfoss og í nærsveitum.
Á einum staðnum væru hátt í 70
hross, þar af nokkur folöld og engin
skjól. Farið væri að sjá á hrossunum,
einkum folöldunum. Á nokkrum
öðrum stöðum væru hópar með
Þrautaganga þarfasta þjónsins
Au g l ý s t h e f u r v e r i ð s t a r f ú t v a r p s s t j ó r a .Umsóknir nema tugum.
Fjölmiðlar velta vöngum, vel með­
vitaðir um að tal og skrif um kost
og löst á fólki er vinsælt umfjöllun­
arefni; hægt að gera sér mat úr slíku
lengi vel.
En stjórn Ríkisútvarpsins eyði­
leggur þennan leik og vill leggja
það í mat umsækjenda sjálfra hvort
nöfn þeirra skuli birt.
Þá er okkur sagt að nafnleynd
um umsækjendur til opinberra
starfa stríði gegn gagnsæi og komi
í veg fyrir aðhald gagnvart hinu
opinbera. Ekki verður annað skilið
Gagnsæi eða hnýsni
Ole Anton
Bieltvedt
stofnandi
Jarðarvina
færri hrossum. Hvergi væru full­
nægjandi skjól, sáralítið, jafnvel
ekkert gefið af heyi og ekki sinnt
um að flytja að vatn í þurrfrostum.“
Þetta var í eðlilegu janúarárferði,
fyrir nær fjórum árum, 2016.
Þetta er dæmi um það, að með­
ferð útigangshrossa hefur lengi
verið misjöfn, eftir bændum, og oft
aðfinnsluverð. Ekki veit ég, hversu
oft ég hef heyrt og lesið um van­
rækslu, vanhald og illa meðferð á
þarfasta þjóninum í gegnum ára­
tugina. Ótal sinnum. Að hluta til,
hefur þrautaganga þarfasta þjóns­
ins verið mikil.
Það er því ekki eins og að þetta
vandamál sé að koma upp fyrst nú,
í hamförunum á dögunum, þó að
sumir reyni að rugla umræðuna og
réttlæta langvarandi vanrækslu og
vanhald útigangshrossa með því
fárviðri, sem nú varð, og illviðráð­
anlegar og hörmulegar afleiðingar
þess.
Undirritaður ritaði aðra grein, í
annan miðil, á dögunum, þar sem
hann gagnrýndi almennt útihrossa­
hald, bæði í fortíð og nútíð, en hinn
hrikalegi dauðdagi um hundrað
varnarlausra og hjálparlausra dýra
vakti þetta mál auðvitað upp og gaf
nýtt og stórt tilefni til að taka málið
aftur til opinberrar umræðu.
Þessi skrif leiddu til mikillar og,
jafnvel, heiftarlegrar og illgjarnar
gagnrýni á undirritaðan, þar sem
því var haldið fram, að hann ráðist
á hrossabændur, sem hefðu misst
hesta sína í einstöku fárviðri, og
væru nú í mikilli sorg og harmi yfir
missi gripanna. Hefði gagnrýni mín
á hendur þeim því verið óviðeigandi
og ósanngjörn og dómar ranglátir.
Einn, sem mun vera mennta­
maður, sagnfræðingur, þó að þess
gæti ekki á orðbragðinu, segir að
„Heilagleikinn og slepjan drúpi af
hverju orði“ í grein minni, sem segir
nokkuð um höfund þessara orða en
ekkert um málefnið.
Gagnrýni mín á útigangshrossa­
hald á Íslandi beinist að stöðu þess
máls almennt og í víðu samhengi.
Það gátu allir séð og skilið, sem eru
sæmilega vel læsir og vildu skilja.
Þó að ill meðferð sumra eða
margra útigangshrossa síðustu ár
og áratugi hafi verið höfuðatriðið
í mínum skrifum, breytir það ekki
því, að ýmsir bændur hefðu sýni­
lega getað varið og verndað sína
hrossahjörð betur, en þeir gerðu nú
í fárviðrinu, einfaldlega með því að
fara að gildandi landslögum.
16. október 2014 undirritaði Sig­
urður Ingi, sjálfur dýralæknir og
bóndi og þá landbúnaðarráðherra,
reglugerð nr. 910/2014. Í henni
segir m.a. í gr. 10: „Hross skulu hafa
aðgang að fóðri a.m.k. tvisvar á sól­
arhring …“, og, „óheimilt er að hafa
hross án vatns lengur en 6 klst. og
án fóðurs lengur en 14 klst.“. Enn­
fremur: „Fóðrun skal hagað þannig
að öll hross í hverjum hópi komist
að fóðrinu samtímis“.
Í 18. gr. sömu reglugerðar segir
um „Útiganga“. „Hross sem ganga
úti skulu geta leitað skjóls fyrir
veðri og vindum. Þar sem full­
nægjandi náttúrulegt skjól, svo
sem skjólbelti, klettar eða hæðir,
eru ekki fyrir hendi skulu hross
hafa aðgang að manngerðum skjól­
veggjum sem mynda skjól úr helstu
áttum. Hver skjólveggur skal að lág­
marki vera 2 metrar á hæð og svo
langur að öll hross hjarðarinnar fái
notið skjóls“.
Í lögum nr. 55/2013, sem framan­
greind reglugerð byggir á, segir svo í
1. gr. Markmið: „Markmið laga þess­
ara er að stuðla að velferð dýra, þ.e.
að þau séu laus við vanlíðan, hung­
ur og þorsta, ótta og þjáningu, sárs­
auka, meiðsli og sjúkdóma, í ljósi
þess að dýr eru skyni gæddar verur.“
Þessi lög og ofannefnd reglugerð
mynda þann ramma, sem bændum
ber að fylgja í sínu hrossa­ og dýra­
haldi. Þeir, sem geta sagt við sjálfan
sig: Ég reyndi eftir megni að fylgja
þessum ramma, bæði í gegnum
tíðina og nú, geta haft góða sam­
vizku. Verið sáttir við sig og sitt.
Hinir ekki.
Það er ekki ég, sem er að dæma
bændur, ég er að vitna í lög landsins
og fara þess á leit við dýrahaldara og
eftirlitsaðila, að þessum lögum sé
fylgt. Dýrin geta ekki talað fyrir sig
sjálf, einhver verður því að reyna að
gera það. Bændur eru að dæma sig
sjálfir með gjörðum sínum.
Það eru um 75.000 hestar í land­
inu, en aðeins húsaskjól fyrir um
15.000 þeirra. Þá má spyrja, hversu
víða eru varnarveggir, sem vernda
dýrin úr þremur vind­ og veður­
áttum, þegar veðurhamfarir ganga
yfir, fyrir hin 60.000 greyin?
Að lokum þetta: Ýmsir, bæði
dýralæknar, starfsmenn MAST og
jafnvel þeir, sem eiga að vera í for­
ustu í dýraverndarmálum, eru að
halda því fram, að íslenzki hestur­
inn séu svo illu vanur frá landnáms­
tíð – útigangi í öllum veðrum, belj­
andi rigningar­ eða slyddustormi,
hörkufrosti ofan í það, ískaldri
bleytu, sem blindar og smýgur inn
í hold og bein – að honum líki þján­
ingin vel. Sé orðinn vanur henni.
Vilji þetta endilega.
Mér hættir stundum til að vera
orðhvass, og skammar konan mig
þá. Ég vil því bara segja þetta: Hví­
líkir (fjárans) óvitar!!
Ég beið eftir fluginu mínu á LAX þegar settist við hlið mér her­maður. Hann var á leiðinni
heim, nýkominn frá Persaflóa. Með
okkur hófst samtal og var hinn ungi
maður mjög opinn um reynslu sína.
Hann hafði tekið þátt í átökum í
Írak og lýsti mjög fjálglega fyrir
mér hvernig honum leið á meðan
á átökunum stóð. Hann hefði verið
með hnút í maganum allan tímann
sem var allt í lagi því hann væri
hnútnum vel kunnugur. Hann væri
ekki ósvipaður magahnútnum sem
hann bar í barnaskóla. Ég hváði við
og óskaði eftir frekari skýringum.
Treysti hann mér þá fyrir því að
Textahernaður
Guðmundur
S. Johnsen
formaður Fé-
lags lesblindra
á Íslandi
hann væri lesblindur og hver dagur
í skólanum hefði verið eins og orr­
usta.
Þar sem ég er sjálfur lesblindur
þá kveikti ég strax á þessum hnút.
Hann var jú í maga mér alla mína
skólagöngu, frá þeirri stundu er ég
þurfti að takast á við hinn skelfilega
texta sem allt skólastarfið snerist í
kringum. Kvíðahnúturinn nagaði
mig skóladaginn á enda og eftir að
ég kom heim með skólalærdóminn.
Í skarkalanum á LAX rann upp
fyrir mér að alla mína skólagöngu
hefði ég keyrt hið ósjálfráða varn­
arkerfi líkamans á útopnu svo ég
gæti tekist á við textann. Ég gerði
mér jafnframt grein fyrir því að hið
sama gæti gilt um fleiri en mig.
Þótt hið ósjálfráða varnarkerfi
líkamans sé okkur nauðsynlegt til
að takast á við skyndilega aðsteðj­
andi hættu þá er það ekki hannað
til þess að keyra í langan tíma. Að
keyra það lengi í einu getur valdið
mikilli streitu, kvíða og ótta. Slík
langvarandi vanlíðan getur haft
Ögmundur
Jónasson
fyrrverandi
þingmaður og
ráðherra.
en umboðsmaður Alþingis sé kom­
inn í þessa liðssveit.
Vissulega getur það verið rétt að
nafnleynd sé misnotuð, til dæmis
ef hunsa á hæfa umsækjendur. Þá
er eðlilegt, og meira að segja bráð­
nauðsynlegt, að öllum sé kunnugt
um að þeir hafi boðið fram starfs­
krafta sína. Öllum megi þá ljóst vera
að gengið hafi verið fram hjá þeim.
Ef umsækjandi hins vegar óskar
sjálfur nafnleyndar þá á að virða
þá ósk. Þá eru líka fallin út aðhalds­
rökin.
Hæfir umsækjendur sækja iðu­
lega ekki um starf sem óljóst er
hvort þeir fengju, vilja ekki að
komist í hámæli að svo stöddu að
þeir gætu hugsað sér til hreyfings
á núverandi vinnustað. Slíkt er
skiljanlegt og ber að virða.
Ætla má að nafnleynd, sé hennar
óskað, kalli þannig á f leiri hæfa
umsækjendur. Rök fyrir nafnbirt­
ingu eru þá að engu orðin.
Eftir stendur þá bara eitt, forvitni
og hnýsni.
í för með sér alvarlega sjúkdóma
síðar meir fyrir einstaklinginn.
Má þar nefna hjartasjúkdóma og
sykursýki tvö en hvort tveggja hef
ég sjálfur þurft að takast á við.
Þetta stendur hjarta mínu svo
sannarlega nærri og þykir mér
erfitt til þess að hugsa að mögulega
líði lesblindum börnum í skólanum
eins og hermönnum í orrustu. Því er
afar mikilvægt að gerð verði rann­
sókn á tengslunum milli texta og
kvíða hjá lesblindum börnum.
Því er afar mikilvægt að gerð
verði rannsókn á tengsl-
unum milli texta og kvíða
hjá lesblindum börnum.
2 3 . D E S E M B E R 2 0 1 9 M Á N U D A G U R16 S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð