Morgunblaðið - 04.03.2020, Qupperneq 13

hverri tegund fyrir sig. Með kælinum
er því úr sögunni stressið sem fylgir
því þegar reynt er að leggja mat á
hvort skammtímadvöl í frysti eða ís-
skáp hafi nægt til að koma víninu á
réttan kjöl hvað hitastigið varðar.
Kælirinn er mjög einfaldur
í notkun. Þegar víninu
hefur verið komið fyrir er
kveikt á tækinu og valið
milli þriggja flokka, hvít-
víns, rauðvíns, kampa-
víns. Undirflokkarnir eru
svo nokkrir, flestir þegar
kemur að rauðvíninu en
þeir eru í stafrófsröð og
vísa til þeirrar þrúgu sem í
hlut á. Svo er gefin skipun
um að hefja kælingu og þá
eru allar áhyggjur úr sög-
unni.
Þegar kælirinn hefur
komið víninu í hið fullkomna
hitastig pípir hann létt og á
skjáinn kemur upp hin silki-
mjúka kveðja „Cheers!“ Eft-
ir það helst vínið við rétt
hitastig þar til flaskan er tek-
in út. Þá má skella annarri í
og bíða þess að kveðjan birt-
ist að nýju og hefja má næstu
umferð.
Það er Bakó Ísberg sem
flytur kælinn frá Climadiff inn
og kostar þar 29.900 krónur.
ses@mbl.is
Vínhellirinn er
skemmtileg
uppfinning.
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 4. MARS 2020 13SJÓNARHÓLL
Boðaðar hafa verið breytingar á húsaleigulögum nr. 36/1994. Frumvarp þess efnis var birt í samráðsgáttstjórnvalda 27. febrúar sl. og fylgt eftir með kynning-
arfundi hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun sem haldinn
var af félags- og barnamálaráðherra síðastliðinn mánudag
undir yfirskriftinni „það á að vera öruggt að leigja“. Frum-
varpinu er ætlað að fylgja eftir tillögum átakshóps um hús-
næðismál sem skipaður var í aðdraganda lífskjarasamning-
anna svokölluðu. Í stuttu og einföldu máli er markmið
lagabreytinganna að stuðla að auknu húsnæðisöryggi leigj-
enda með því að tryggja að leiga sé
ákvörðuð í upphafi með sanngjörnum
hætti, komið verði í veg fyrir óeðlileg-
ar hækkanir á leigu og stuðlað verði
að gerð langtímaleigusamninga. Þá
verður komið á skyldu til að skrá
húsaleigusamninga.
Fyrir nokkrum vikum ritaði ég um
ný lög um Húsnæðis- og mannvirkj-
astofnun nr. 137/2019, en í þeim er
nýmæli um starfrækslu húsnæðis-
grunns sem tryggja á betri yfirsýn
um stöðu húsnæðismála á Íslandi.
Verði framkomið frumvarp að lögum
verða upplýsingar um húsaleigu-
samninga skráðar í téðan húsnæðisgrunn, þ.m.t. upplýsingar
um leiguverð. Jafnframt verður slík skráning gildisskilyrði
fyrir því að leigjandi geti fengið húsnæðisbætur, þá í stað
þinglýsingar áður. Tilgangurinn er margþættur en meðal
annars sá að auðvelda mat á því hvað telst sanngjörn og eðli-
leg markaðsleiga á íbúðarhúsnæði hverju sinni. Skráning-
arskyldan sjálf mun hvíla á leigusölum og munu stjórnvalds-
sektir liggja við brotum á þeirri skyldu.
Skráningarskyldan er í reynd á vissan hátt forsenda fyrir
þeim breytingum sem er ætlað að stuðla að sanngjarnari
ákvörðun leigufjárhæðar og eftir atvikum, hækkunum á
leigu. Í greinargerð með frumvarpinu er þó sérstaklega tekið
fram að ekki er um opinber leiguviðmið að ræða heldur frem-
ur einn af þeim þáttum sem nota má við mat á því hvort leigu-
fjárhæð telst „sanngjörn og eðlileg“. Samhengisins vegna er
rétt að hafa í huga að í gildandi húsaleigulögum er tiltekið að
leigufjárhæð skuli „jafnan vera sanngjörn og eðlileg í garð
beggja aðila“, sbr. 37. gr. laganna. Verði hið framkomna
frumvarp að lögum verður lögfest að við þetta sanngirnismat
beri að líta til, auk markaðsleigu sambærilegs húsnæðis, al-
menns húsnæðiskostnaðar, þ.m.t. vaxtakostnaðar, skatta og
gjalda, staðsetningar, gerðar og ástands leiguhúsnæðis, end-
urbóta, breytinga og viðhalds. Allt eru þetta atriði sem voru
tiltekin í greinargerð með gildandi 37. gr. húsaleigulaga til
skýringar á því hvað telst sanngjörn og eðlileg leigufjárhæð
en þau verða nú lögfest nái breytingarnar fram að ganga. Því
er ekki um efnisbreytingu að ræða heldur fremur áréttingu á
gildandi rétti. Þá verða heimildir til
hækkana á leigufjárhæð takmark-
aðar og aðeins heimilt að semja um
reglubundnar hækkanir á leigu til
samræmis við vísitölu neysluverðs,
miðað við umsamið fast hlutfall af
leigufjárhæð eða umsamda fasta
fjárhæð. Hækkun skal þó aldrei vera
umfram breytingar á vísitölu neyslu-
verðs. Þá verða að líða að lágmarki
12 mánuðir á milli reglubundinna
breytinga á fjárhæð húsaleigu.
Til að stuðla að gerð langtíma-
leigusamninga er ætlunin að þrengja
heimildir til að gera tímabundna
leigusamninga um íbúðarhúsnæði, þó þannig að þær heim-
ildir verði ekki tæmandi taldar í lögunum. Yrði þetta gert
með nýju lagaákvæði, 57. gr. a, þar sem talið er upp í sjö tölu-
liðum hvenær heimilt yrði að gera tímabundinn leigusamn-
ing. Án þess að fjalla um þá alla má nefna að heimild til þess
yrði til staðar ef leigusali ætlar að flytjast tímabundið úr hús-
næði, leigusali hyggst selja húsnæðið en markaðsaðstæður
torvelda sölu, ef aðstæður leigjanda réttlæta það eða ef leigj-
andi er starfsmaður leigusala og fær afnot af hinu leigða hús-
næði vegna þess starfs. Þá er gert ráð fyrir að heimilt sé að
gera tímabundinn leigusamning að undangengnu sanngjörnu
mati á hagsmunum beggja aðila.
Ýmsar fleiri breytingatillögur er að finna í frumvarpinu og
verður fróðlegt að fylgjast með framgöngu málsins á Alþingi.
Fram kom í máli ráðherra á fyrrnefndum kynningarfundi að
stefnt væri að því að lagabreytingarnar tækju gildi með vor-
inu.
Fyrirhugaðar breytingar
á húsaleigulögum
LÖGFRÆÐI
Hafsteinn Viðar Hafsteinsson,
lögfræðingur hjá Húsnæðis- og
mannvirkjastofnun
”
Til að stuðla að gerð lang-
tímaleigusamninga er ætl-
unin að þrengja heimildir
til að gera tímabundna
leigusamninga um íbúðar-
húsnæði, þó þannig að
þær heimildir verði ekki
tæmandi taldar í lögunum.