Austri - 04.09.1997, Blaðsíða 7

Egilsstöðum, 4. september 1997
AUSTRI -KYNNINGARBLAð
7
Halldór Sigurðsson Hjartarstöðum - Eiðahreppi
Eflum austfírskt samfélag
Þann 6. september næstkomandi
munum við íbúar Héraðsins, sem
búum austan Lagarfljóts, taka um
það ákvörðun hvort við viljum búa
saman í einu sæmilega fjölmennu
sveitarfélagi með öflugum þéttbýl-
iskjama, eða búa áfram í fjórum fá-
mennum sveitahreppum og kaup-
staðnum Egilsstöðum.
Þetta verður lýðræðisleg ákvörðun
þar sem einfaldur meirihluti mun
ráða, kosið verður í fimm kjördeild-
um og þar með er hægt að sam-
þykkja eða fella sameininguna í
hverju sveitarfélagi fyrir sig. Þegar
hefur verið ákveðið, að verði sam-
einingartillagan felld í einu eða fleiri
sveitarfélögum munu hin sem sam-
þykkja, blása til nýrra kosninga.
En hvers vegna emm við að velta
fyrir okkur að brjóta upp þessi gömlu
hreppamörk sem ganga eins og
ósýnilegargirðingaryfírjörðina? Er
ekki nauðsynlegt að hólfa landið
niður í einhverskonar reiti svo hægt
sé að vera með afmarkaðar stjóm-
sýslueiningar? Jú ekki verður því á
móti mælt, en einingarnar sem
sumar telja aldur sinn í tugum ára
en þó flestar í öldum standast ekki
lengur tímans tönn vegna þess
hversu fámennar og vanmegnugar
þær em. Sameiginlegar ákvarðanir
þurfa að fara til samþykktar í mörg-
um sveitarstjórnum og eru því
þungar í vöfum og frá Jöfnunarsjóði
sveitarfélaga fengist allt að 11 millj-
ónum kr. meira árlega ef sveitarfé-
lögin fimm rynnu saman í eitt.
Lítum til baka um 10-15 ár og
hugsum um hvernig atriði eins og
samgöngur, fjarskipti og milliríkja-
viðskipti hafa breyst í þá átt að koma
fólki, vömm og fjármagni hraðar og
í æ ríkari mæli milli áfangastaða.
Við sem búum í fámenninu á Fljóts-
dalshéraði verðum að vera meðvituð
um það sem fram fer í kringum okk-
ur, leggjast fast á árar og halda í það
sem við höfum og ná meiru. Það
getur ekki verið ásættanlegt að fólki
á Austurlandi fækki ár eftir ár, það
dregur úr okkur kjark og þor til að
takast á við ný verkefni, einkum í at-
vinnumálum sem aftur leiðir til
minni tekna, minni menntunar og
minni velmegunar á öllum sviðum.
Með flutningi grunnskólans til
sveitarfélaganna hefur komið í ljós
að fámennari sveitarfélögin eiga erf-
iðara að standa undir þeim rekstri en
stóru sveitarfélögin, og ekki léttist
róðurinn með yfirfærslu fleiri mála-
flokka frá ríki til sveitarfélaga. Við
sameiningu munu aftur á móti ýmsar
leiðir opnast til að gera reksturinn
hagkvæmari, bæði fyrir dreifbýlið og
þéttbýlið. Til er húsnæði í skólunum
á Hallormsstað og Eiðum sem nýta
má betur, hæft starfsfólk sem nýtist
betur þegar vinnustaðimir eru innan
sama sveitarfélags og vinnuveitandi
gjaman sá sami, ýmis þjónusta unn-
in fyrir fleiri og þar með kostuð af
fleirum, þá er ótalið það atriði þegar
við förum öll að líta á okkur sem
sveitunga sem eiga sameiginlegra
hagsmuna að gæta, þá fyrst er kom-
in ný og sterkari eining.
Þessi sameining er aðeins fyrsta,
eða e.t.v. annað (Tunga, Hlíð og Jök-
uldalur) skrefið í að sameina allt
Héraðið. Á hinn bóginn er það á
miklum misskilningi byggt að greiða
atkvæði á móti þessari sameiningu
vegna þess að menn vilja sameina
allt Héraðið og e.t.v. Borgarfjörð,
Seyðisfjörð og Reyðarfjörð. Þvert á
móti mun þessi sameining flýta mjög
fyrir því að fleiri hreppar koma til
samstarfs og verði tillagan samþykkt
hef ég trú á að til verði „Fljótsdals-
hérað“ þar sem allir íbúarnir lúta
einni sveitarstjóm innan mjög fárra
ára.
Þuríður Backman Egilsstaðabæ
Hvers vegna sameining ?
Sveitarstj órnarstigið
Stjómskipulag íslenska lýðveldisins
er í stöðugri mótun og hefur verið að
þróast alveg frá stofnun þess.
Aðild íslands að EES gerir okkur
þátttakendur að öllum þeim breyting-
um, sem nú eiga sér stað í Evrópu.
Við erum hrifin með, sama hvaða
rfkisstjóm eða sveitarstjórn situr við
stjómvölinn. Þó margar mikilvægar
ákvarðanir, sem snerta okkur öll, séu
nú teknar af öðrum en íslenskum
stjórnvöldum, þá getum við ráðið
umfangi ákveðinna opinberra mála-
flokka og hvort stjóm þeirra sé hjá
ríki eða sveitarfélögum.
Mörg undanfarin ár hafa talsmenn
sveitarfélaganna óskað eftir fleiri
verkefnum frá ríkinu og talið að það
styrkti sveitarstjómarstigið. Verkefn-
um fylgja störf og tekjur og þjónust-
an færist nær fólkinu. Allur ríkis-
rekstur og umsvif ríkisins hefur
einnig verið í endurskoðun og þá sér-
staklega nú síðustu árin. Þetta sam-
anlagt hefur fært, og mun í auknum
mæli færa, aukin verkefni og ábyrgð
yfir á sveitarfélögin. Til þess að
standa undir þessum verkefnum og
auknum kröfum um bætta þjónustu á
nær öllum sviðum, þá verða sveitar-
félögin að hafa tekjur og mannskap
til að standa undir tilskilinni þjón-
ustu. Ef sveitarfélögin eru undir
þessum mörkum, þá geta íbúarnir
aldrei notið þess réttar sem þeir ann-
ars eiga og sitja því ekki við sama
borð hvað þetta snertir og þeir, sem
búa í fjölmennari eða tekjuhærri
sveitarfélögum.
Jöfnunarsjóður
Hlutverk Jöfnunarsjóðs sveitarfé-
laga er þríþætt, þ.e. í fyrsta lagi
bundin framlög, í öðru lagi sérstök
framlög, m.a. til að greiða úr fjár-
hagserfiðleikum sveitarfélaga, til
kostnaðarsamra stofnframkvæmda
hjá fámennari sveitarfélögum og til
að bæta upp aukinn kostnað vegna
breyttrar verkaskiptingar og í þriðja
lagi til sveitarfélaga, sem hafa lægri
skatttekjur en sambærileg sveitarfé-
lög svo og til þeirra sem skortir tekj-
ur til að halda uppi þeirri þjónustu
sem eðlilegt má telja að sveitarfélag
af þeirri stærð veiti. Úthlutun úr
Jöfnunarsjóðnum bætir fjárhagsstöðu
litlu sveitarfélaganna, en getur aldrei
bætt aðstöðu íbúanna hvað varðar
möguleika á að hafa aðgang að sér-
fræðiþjónustu eða hlutlausri faglegri
afgreiðslu mála vegna fámennis
sveitarfélagsins.
Úthlutunarreglur Jöfnunarsjóðsins
hvetja til stækkunar sveitarfélaganna
og má segja að Héraðssvæðið hafi
orðið af tugi milljóna króna undan-
farin ár vegna smæðar sveitarfélag-
anna.
Samvinna sveitarfélaga
Samvinna sveitarfélaga á Fljóts-
dalshéraði og Borgarfirði eystri er
töluverð og hefur aukist undanfarin
ár. Sveitarfélögin standa saman m.a.
að rekstri Dvalarheimilis aldraðra,
Minjasafns Austurlands, bókasafni
og ferðamálafulltrúa. Þau hafa sam-
eiginlega öldrunamefnd, heilbrigðis-
nefnd, almannavarnir, brunavarnir,
barnaverndarnefnd og beiðni um
eina félagsmálanefnd liggur fyrir.
Nýlega hófst vinna við svæðisskipu-
lag og byggðaáætlun er að fara í
gang og verið er að ganga frá lög-
reglusamþykkt. Einstaka sveitarfélag
tekur þó ekki þátt í þessum sameig-
inlegu verkefnum.
Oddvitasamstarfið er í nokkuð
föstum skorðum, reglulegir samráðs-
og upplýsingafundir, sem geta unnið
að sameiginlegum málum í umboði
sveitarfélaganna.
Sumum þykir þetta samstarf vera
orðið of umfangsmikið og kosti of
mikið, en flest verkefni eru til komin
annað hvort vegna hagræðingar fyrir
svæðið í heild eða vegna þess að lítil
sveitarfélög ráða ekki við þau ein.
Allt samstarf milli sveitarfélaga er
gott en getur aldrei komið í stað
stærri og þar með sterkari sveitarfé-
laga.
íbúaþróun
Á Austurlandi hefur orðið umtals-
verð fólksfækkun hin síðari ár, mis-
mikil eftir sveitarfélögum og hefur
Héraðssvæðið ekki farið varhluta af
því. Tvö sveitarfélög skera sig þó úr,
því fjölgað hefur í Egilsstaða- og
Fellabæ.
Héraðssvæðið er löngu orðið eitt
atvinnusvæði og má í raun bæta
Seyðisfirði og Reyðarfirði við, þar
sem æ fleiri keyra daglega á milli
þessara svæða til og frá í vinnu.
Snúum vörn í sókn
Við verðum að snúa vöm í sókn til
að spoma við fólksfækkun á lands-
byggðinni og stækkun sveitarfélag-
anna er ein leið til þess. Hagkvæmni
og hagræðing í rekstri ásamt
samnýtingu fasteigna og starfsmanna
næst ekki nema innan sama sveitar-
félags. Því stærri, sem einingin er því
meiri möguleikar em á hagræðingu í
rekstri. Stærra sveitarfélag er lík-
legra til að ráða við og verða falin
ný verkefni, sömuleiðis að það geti
ráðið sérhæfða starfsmenn á ýmsum
sviðum svo þjónusta sveitarfélags-
ins verði bæði faglegri og skilvirk-
ari.
Félagsþjónusta sveitarfélaganna
verður sífellt umfangsmeiri sam-
hliða því sem kröfur um faglega
þjónustu eykst. Þjónusta við fatlaða
er næsta verkefni sem flyst yfir til
sveitarfélaganna og fyrir lítil sveit-
arfélög getur orðið erfitt að ráða eða
hafa aðgang að þeim sérfræðingum,
sem sú þjónusta kallar á.
Flutningur grunnskólans yfir til
sveitarfélaganna hefur kallað á við-
brögð sveitarstjóma um allt land og
komið af stað hugmyndum og um-
ræðum um sameiningu sveitarfélaga.
Hér á Héraði hefur mikil vinna
verið í gangi og samstarfsnefndir um
sameiningu sveitarfélaga skipaðar og
þær skilað af sér tillögum,sem ekki
hafa verið samþykktar fyrr en nú í
seinni kosningunni um sameiningu
Jökuldals-, Hlíðar- og Tunguhrepps.
Hvað sem svo verður þar sem kosn-
ingamar hafa, þegar þetta er skrifað,
aftur verið kærðar.
Samstarfsnefnd um sameiningu
Hjaltastaða-, Eiða-, Valla-,Skriðdals-
hrepps og Egilsstaðabæjar hefur skil-
að af sér tillögum um sameiningu
þessara sveitarfélaga og hafa sveitar-
stjómimar nær einróma samþykkt þá
tillögu. Kynning hefur farið fram á
tillögunum og verður þeim gerð bet-
ur skil fyrir kosningamar um samein-
inguna þann 6. september n.k.
Samhliða kosningunum um sam-
einingu sveitarfélaganna verður kos-
ið um nafn á hinu nýja sveitarfélagi.
Frestur til að skila tillögu að nafni
rennur út 1. ágúst nk. svo það er ekki
seinna vænna fyrir þá, sem vilja
koma tillögum á framfæri að skila
inn tillögum á skrifstofu Egilsstaða-
bæjar.
Ef báðar þessar sameiningar ganga
eftir þá verða 5 sveitarfélög á Hér-
aðssvæðinu í stað 11 í dag þ.e. Fella,
Fljótsdals- og Borgarfjarðarhreppar
auk hinna tveggja nýju.
Fulltrúar í samstarfsnefnd um
sameiningu Hjaltastaða-, Eiða-,
Valla-, Skriðdalshrepps og Egils-
staðabæjar hafa unnið vel saman,
lært hver af öðmm og náð lendingu í
sátt og fullum skilningi. Eftir þessa
vinnu er ég enn sannfærðari en áður
um að hagsmunir íbúanna séu svo
samofnir að það muni ekki taka lang-
an tíma fyrir alla að skilja sérstöðu
mismunandi hópa og taka tillit til
sjónarmiða dreifbýlis- og þéttbýlis-
búa.
Ég vil hvetja alla íbúa þessara
sveitarfélaga og vonandi væntan-
legra sveitunga til að kynna sér til-
lögurnar og séu þeir eftir þá kynn-
ingu ekki hlynntir sameiningu sveit-
arfélaganna, að gera þá upp við sig
hvaða leiðir skuli fara til að draga úr
fólksfækkun og efla byggð á svæð-
inu
Það er einlæg von mín og annarra
bæjarstjórnarmanna á Egilsstöðum
að niðurstöður kosninganna verði já-
kvæðar og til verði nýtt sveitarfélag
sem hafi frekari möguleika á að efl-
ast og þjóna íbúunum enn betur en
þau gera hvert um sig í dag.
Með síðsumarkveðju
Þuríður Backman
forseti bæjarstjómar á Eg.