Fjölrit RALA - 15.12.2000, Síða 42

40
2) Að hvetja til samstarfs milli vísindamanna, kennara og ráðunauta í þessum löndum og
ýta undir samnýtingu tilraunaniðurstaðna.
3) Að prófa hvort hægt sé að nota sama leiðréttingargrunn við NIR mælingar á grassýnum
í öllum löndunum.
4) Að afla þekkingar á viðbrögðum plantna við hitabreytingum (þroski, vaxtarhraði,
uppskera og næringargildi).
Fjórar tilraunir voru gerðar á árunum 1995-1998, á tilraunastöðinni í Kollafírði í
Færeyjum, á tilraunastöðinni Korpu við Reykjavík, á tilraunastöðinni í Upemaviarsuk á
Grænlandi og í Narsarsuaq á Grænlandi. í tilraununum voru fimm grasyrki prófuð, tvö af
vallarfoxgrasi, tvö af vallarsveifgrasi og eitt af háliðagrasi. Tilraunareitimir vom uppskomir á
fimm mismunandi tímum, íyrst snemma sumars og síðan með tveggja vikna millibili. Ýmsar
efnamælingar voru gerðar á sýnum úr tilrauninni.
Vorin vom fremur hagstæð á tilraunatímanum. Reitimir byrjuðu að grænka í apríl á
öllum stöðum. Lágur sumarhiti í Upemaviarsuk seinkaði blómgun vallarfoxgrass um tvær
vikur miðað við hina staðina. Um það bil sömu hitasummu (meðalhiti sólarhringsins x dagar)
þurfti frá skriði til blómgunar á Korpu, Upemaviarsuk og í Narsarsuaq, 450 gráðudaga. í
Færeyjum þurfti einungs 350 daggráður fyrir þennan feril.
Vallarfoxgrasið gaf meiri uppskeru en hinar tegundimar á öllum stöðunum
(meðaluppskera þess var 74,2 kg/ha við síðasta sláttutíma, vallarsveifgrasið gaf 43,2 kg/ha og
háliðagrasið 45,2 kg/ha). Háliðagrasið óx hraðar en hinar tegundimar snemmsumars og það
ætti að tvíslá það sem og vallarsveifgrasið. Arið 1998 voru allir reitir tvíslegnir á Korpu og
uppskera allra yrkja var þá svipuð.
Meðaluppskera við síðasta sláttutíma var svipuð á öllum stöðunum (60 hkg/ha) nema í
Narsarsuaq þar sem uppskeran var einungis 45 hkg/ha. Astæðan fyrir minni uppskeru þar eru
trúlega áföll í ræktuninni (seint borið á eða skemmdir af völdum grasmaðks eða mítla).
Að vissu marki virðist hægt að yfirfæra niðurstöður úr yrkjatilraunum með
vallarfoxgras milli landanna en síður niðurstöður tilrauna með vallarsveifgras. Töluverður
munur er á vaxtarskilyrðum staðanna, einkum milli Kollafjarðar og Upemaviarsuk því þarf að
fara með gát við samnýtingu tilraunaniðurstaðna frá þessum stöðum.
Vallarsveifgrasið skilaði mun minna af nitri í uppskerunni en hinar tegundimar.
Vallarsveifgrasið hafði lægri meltanleika en hinar tegundimar en hann féll hins vegar
hægar. Að meðaltali féll hann um 0,27 prósentueiningar á dag hjá háliðagrasinu, 0,24 hjá
vallarfoxgrasinu og 0,22 hjá vallarsveifgrasinu.
Meltanleikafall vallarfoxgrassins jókst um 0,048 prósentueiningar fyrir hverja gráðu
sem hitinn hækkaði. Þetta er nákvæmlega sami stuðull og fékkst í gögnum frá Svíþjóð.
Yfirleitt var hlutfall kalíums, fosfórs og magnesíums heldur hærra hjá háliðagrasinu en
hinum tegundunum. Kalsíum var að jafnaði lægra í vallarfoxgrasinu en hinum tegundunum.
Efnagreiningar með NIR tækni reyndust vel við próteinmælingar á öllum stöðunum en
gera þarf endurbætur á meltanleikaákvörðunum með NIR.
Verkefnið hefur skilað áhugaverðum upplýsingum um vöxt og þroskaferil
mikilvægustu túngrasa í Færeyjum, Grænlandi og íslandi. Enn fremur hefur samstarf
vísindamanna í þátttökulöndunum leitt til mikilvægra skoðanaskipta og upplýsingaflæðis milli
landanna.