Eldhúsbókin - 10.09.1983, Blaðsíða 5

Siðsumar-
MATUR
Það er kannski tceplega hœgt að kalla
septembergrcenmetið siðsumarmat, fremur
haustmat, en það er nokkuð erfitt að skilj-
ast við sumarið og grænmetisgnóttin held-
ur manni við efnið.
Nýjar, soðnar kartöflur með örþunnu
hýðinu á eru sannkallað lostæti. Það þarf
ekki neitt annað með þeim en smjör, t.d.
brætt smjör með jurtum. Það er hægt að
hafa kartöflurnar sem sérstakan rétt, en
einnig sem meðlæti með mat. Léttsoðið
grænmeti með bræddu smjöri eða þeyttu
er girnilegur matur, eitt sér sem léttur
málsverður, sem forréttur, eða með mat,
t.d. glóðarsteiktu kjöti, matreiddu á ein-
faldan hátt. Salat úr kinakáli ætti að vera
vel þegið. Þessi skemmtilega salattegund
býður upp á marga möguleika. Grænmetis-
súpur geta verið margvislegar. Hér fylgir
uppskrift að soði, með léttsoðnu grænmeti.
Rett eins og aðrir grænmetisréttir sómir
súpan sér vel sem léttur málsverður, eða
sem forréttur. Gott brauð, ekki sizt heima-
bakað, gefur súpunni sérstakan glæsibrag.
Góða skemmtun!
Soðnar kartöflur
með jurtasmjöri
Glænýjar kartöflur með örþunnu hýði
eru viðkvæmt grænmeti sem þarf að með-
höndla af natni. Kartöflurnar eru oftast
litlar og þær þurfa aðeins skamma suðu.
Löng suða gerir þær of mjúkar og bragð-
lausar. Setjið þær í sjóðandi vatn og látið
þær sjóða í um 15-20 niíri., eða þar til þær
eru mjúkar í gegn, eftir að hafa þvegið
þær vel. Látið vatnið renna af þeim og
berið þær fram með smjöri, t.d. smjörinu
sem er lýst hér á eftir. Það nægir handa
um fjórum.
150 gr smjör
/i dl olía, gjarnan ólífu- eða sólblóma-
olía
1 vænt knippi graslaukur, fínsaxaður
1 vænt steinseljuknippi, fínsaxað
1 hvítlauksrif, ef vill, fínsaxað
1 tsk timjan
nýmalaður pipar og nýrifið múskat
1 Hitið saman smjör og olíu. Þegar smjör-
ið er bráðnað, bætið þá jurtum, hvítlauk og
kryddi t. Látið allt hitna og berið síðan
fram. Það á ekki að brúna smjörið eða jurt-
irnar.
Þetta smjör hentar með fleiru en nýupp-
teknum og nýsoðnum kartöflum. Það er
einnig geysigott með bökuðum fiski og svo
með öðru grænmeti.
Léttsoðið grænmeti
Nýtt grænmeti er mikill herramannsmat-
ur. Það er því óþarfi að vera með mikla og
margbrotna matreiðslu, þegar það er ann-
ars vegar. Það þarf ekki annað en að sjóða
það, auðvitað hæfilega lengi, og bera síðan
fram með t.d. smjöri, e.t.v. hrærðu smjöri,
Sigrún Davíðsdóttir
eins og er gert hér. Þið getið notað það sem
þið viljið af grænmeti, en smjöruppskriftin
er miðuð við fjóra. Hana er auðvelt að
stækka ef á þarf að halda.
gulrætur
blómkál
gúrkur
spergilkál
1 Hreinsið grænmetið vel. Kljúfið gulræt-
urnar að endilöngu, ef þær eru sverar,
annars er það óþarfi. Skerið þær í um 3
cm bita eða hafið þær heilar, ef þær eru
litlar. Skiptið blómkálinu niður 1 jafnstóra
vendi. Afhýðið gúrkurnar, skerið þær 1 um
4 cm bita og hvern bita í fjóra stöngla.
Skerið neðan af spergilkálinu, ef það er
trénað. Kljúfið stöngulinn með því að
skera upp í hann. Skerið stöngulinn og
hausinn í ámóta bita, hafið þó stöngulbit-
ana minni, því stöngullinn þarf lengri suðu
en hausinn. Sjóðið nú hverja grænmetis-
tegund fyrir sig, gulræturnar í um 4 mín.,
blómkál og spergilkál 1 3 mín. og gúrku-
stönglana í 2 mín. Látið vatnið renna vel af
og berið fram á fati, hverja tegund útaf
fyrir sig. Og með þessu er fyrirtak að hafa
hrært smjör:
250 gr ósalt smjör (eða venjulegt)
2 msk fínsaxaður graslaukur
2 msk fínsaxaður kerfill, eða steinselja
2 msk sftrónusafi
nýmalaður pipar og nýrifið múskat
2 Mjúkt smjörið er hitað í skál yfir heitu
vatni, þannig að það mýkist en bráðni ekki.
Þeytið það vel og þeytið síðan allt saman
við það.
Ef smjörið fer að bráðna, setjið þá skálina
í kalt vatn eða setjið smjörið í aðra skál og
þeytið það áfram. Ef smjörið gleymist á
hitanum svo það bráðnar, er samt ekki öll
von úti enn, því það er Ijómandi gott brætt.
Kínakálssalat meS grænum
baunum og sesamfræjum
í þetta salat eru notaðar grænar baunir,
auk salatsins. Bezt er auðvitað að nota nýj-
ar, léttsoðnar og kældar baunir, en annars
frystar, þvf enn sem komið er virðist lítið
ræktað af baunum hér. Það er hægt að
nota grænar baunir eða snittubaunir. Nið-
ursoðnar baunir eru mun lakari kostur, þvf
þær eru svo mjúkar og hafa misst fersk-
leika nýrra bauna. Ef þið náið ekki í nýjar
eða frystar baunir, þá er betra að sleppa
þeim. Sesamfræ eru gjarnan notuð í eða
utan á brauð, en þau má nota til fleiri
hluta. Léttristuð gefa þau salati gott bragð
og skemmtilega áferð. Og svo er gúrkan
gamalkunna einnig notuð í salatið.
1 kínakálshöfuð
200 gr baunir, nýjar eða frystar
1/2 gúrka, afhýdd
2 msk sesamfræ
Sósa:
3 msk olía, gjarnan sólblómaolía
1 msk sítrónusafi
1 fínsaxað hvítlauksrif
1 tsk ósætt sinnep, helzt franskt
1 Hreinsið kálhöfuðið og sneiðið það í
þunnar sneiðar. Þá fáið þið mjóar ræmur.
Skerið gúrkuna f litla teninga. Ristið fræ-
in á þurri pönnu, þar til þau taka lit.
2 Öllu er hrært saman sem á að fara í sós-
una. Þeytið í með gaffli svo hún samlagist
vel. Blandið grænmetinu saman, hellið sós-
unni yfir, stráið fræjunum yfir og berið
fram. í stað nýrra bauna eða frystra er hægt
að nota þurrkaðar baunir, sem hafa verið
soðnar og kældar. Linsubaunir henta t.d.
prýðilega.
Grænmetissúpa
Uppistaðan 1' súpuna er soð. Það er hægt
að útbúa úr súputeningum, helzt úr kjúkl-
ingasoðteningum. Hafið ekki jafn mikið af
teningum og er gefið upp á pakkanum, því
? h
þá verður bragðið óþarflega megnt. í soð-
inu eru svo nokkrar tegundir grænmetis
léttsoðnar. Hér er stungið upp á gulrótum,
kínakáli, blómkáli og spergilkáli, en það er
hægt að nota fleiri, færri eða aðrar tegund-
ir. Aðalatriðið er að sjóða grænmetið stutt,
svo það sé enn stinnt. Þá er fyrst sett nt í
það grænmeti sem þarf lengsta suðu og svo
koll af kolli.
1 1 soð
2 gulrætur
14 hluti kínakálshöfuð
1 lítið blómkálshöfuð
1 spergilkálshöfuð með stönglinum á
fínsöxuð steinselja
1 Hitið soðið, hreinsið grænmetið.
2 Sneiðið gulræturnar í þunnar sneiðar.
Skerið blómkál og spergilkál f litla bita,
skerið kínakálið í þunnar ræmur. Þegar
suðan kemur upp á soðinu, bætið þá gulrót-
unum í og sjóðið þær í 1 mfn. Bætið þá
blómkáli og spergilkáli f súpuna og sjóðið
enn f 1 mín. Bætið kínakálinu í og sjóðið í
1 mín. Stráið saxaðri steinselju yfir, eða
öðrum kryddjurtum, og berið súpuna rjúk-
andi heita fram.