Fréttablaðið - 02.06.2022, Side 32

Landsvirkjun er í eigu
allra landsmanna
og ætti því að setja
íslenskan almenning
og íslenska náttúru í
forgang.
Nú þegar
Finnland
og Svíþjóð
hafa sótt
um aðild
að Atlants-
hafsbanda-
laginu er
þess vænst
að aðildar-
viðræður
gangi
greiðlega
fyrir sig.
Raforkusala Landsvirkjunar í fyrra
fór að mestu leyti til gagnavera og
málmbræðslna, eða 87% af seldri
raforku sem skilaði fyrirtækinu
miklu fé. Í umfjöllun Kjarnans
kemur fram að þetta jafngildir
allri orku frá Kárahnjúkavirkjun,
Blönduvirkjun, Búðarhálsvirkjun,
Búrfellsvirkjun, Búrfellsvirkjun II
og Hrauneyjafossvirkjun.
Úlfur í sauðargæru
Í villandi markaðsherferð Lands-
virkjunar hampar fyrirtækið sjálfu
sér sem loftslagsbjargvætti. Um leið
er reynt að sannfæra landsmenn um
að á landinu ríki orkuskortur þegar
staðreyndin er sú að nær öll raforku-
framleiðsla landsins fer í stóriðju.
Við eigum að trúa því að við getum
ekki losað okkur við jarðefnaelds-
neyti og náð orkuskiptum án þess
að fara út í meiriháttar virkjana-
framkvæmdir. Allt skal þetta gert
í nafni umhverfisverndar, til þess
að draga úr losun gróðurhúsaloft-
tegunda. Á meðan kaupa umhverf-
issóðar heimsins ódýra raforku af
Íslendingum, sem einmitt hefur
verið réttlætt með útúrsnúningum
um loftslagsávinning en stærstu
viðskiptavinir Landsvirkjunar
eru Alcoa og Rio Tinto sem eru á
listum yfir 100 verstu fyrirtækin í
umhverfismálum.
Flest sjá sem betur fer í gegnum
lélegar áróðursherferðir um meint-
an loftslagsávinning af því að selja
orku Íslands til umhverfissóða og
margar leiðir eru til orkuskipta
næstu ára án þess að ráðast í meiri-
háttar virkjanir.
Raunveruleg áform
Landsvirkjunar
Þrátt fyrir að hafa haldið öðru fram
ætlar Landsvirkjun að selja enn
meiri orku til gagnavera og annarra
alþjóðlegra fyrirtækja eins og fram
kemur í nýlegri starfsauglýsingu
fyrir viðskiptaþróunarstjóra hjá fyr-
irtækinu. Þar segir að Landsvirkjun
„sæki ný viðskipti í alþjóðlegri sam-
keppni við erlend orkufyrirtæki“ og
„sérstaklega til áframhaldandi upp-
byggingar gagnavera, orkuskipta og
ýmissa grænna tækifæra“. Þá hefur
fyrirtækið skrifað undir viljayfir-
lýsingu um framleiðslu á vetni til
útflutnings við Rotterdamhöfn og
gert nýja samninga um frekari orku-
sölu til gagnavera. Landsvirkjun
ætlar sér með öðrum orðum ekki
að setja orkuskipti Íslands í algjöran
forgang heldur bara „hafa þau með“.
Að bera vatnið yfir lækinn
Verkefnið fram undan er risastórt:
Heimsbyggðin þarf að láta af sjúk-
legri sókn í auðlindir, m.a. orkuauð-
lindir. Undirstaða þeirrar vegferðar
er að draga úr sóun og draga úr notk-
un á hrávöru og orku og koma upp
orkusparandi hringrásarhagkerfi.
Landsvirkjun er í eigu allra lands-
manna og ætti því að setja íslenskan
almenning og íslenska náttúru í for-
gang. Um leið ætti það að vera sjálf-
sagt hlutverk fyrirtækisins að standa
fyrir fræðslu og ráðgjöf um orku-
sparnað og orkunýtni í stað þess að
upphefja eigin ímynd með kostn-
aðarsömum markaðsherferðum. Á
Íslandi, í samfélagi sem framleiðir
margfalt meiri orku á hvern íbúa
en nokkurt annað ríki, ætti þetta að
vera hrein gullnáma. Þess vegna er
það eðlileg krafa til Landsvirkjunar
að fyrirtækið leiðbeini viðskipta-
vinum sínum og landsmönnum
öllum um orkusparnað og nýtni – og
ráðstafi að sjálfsögðu orkunni okkar
allra í samfélagslega mikilvæg verk-
efni eins og orkuskipti. Því miður
virðist þetta ekki eiga upp á pall-
borðið hjá Landsvirkjun, heldur skal
haldið áfram á sömu braut sóunar.
Því verður að spyrja – fyrir hvern
starfar Landsvirkjun? ■
Fyrir hvern starfar Landsvirkjun?
Auður Önnu
Magnúsdóttir
framkvæmdastjóri
Landverndar
Stofnun Atlantshafsbandalagsins
árið 1949 ber vott um mikla fram-
sýni. Í skjóli bandalagsins hefur
tekist að koma í veg fyrir stórstyrj-
öld í okkar heimshluta í meira en sjö
áratugi.
Friður á milli ríkja verður þó ekki
tryggður í eitt skipti fyrir öll, heldur
þarfnast hann stöðugrar árvekni. Í
Úkraínu geisa nú ógnvænlegustu
hernaðarátök sem átt hafa sér stað
í álfunni frá lokum seinni heims-
styrjaldar. Þessu hættuástandi
hefur Atlantshafsbandalagið brugð-
ist við af festu og einurð. Það er síðan
til marks um langvarandi mikilvægi
og einstaka aðlögunarhæfni banda-
lagsins að tvö norræn ríki, Finnland
og Svíþjóð, hafi ákveðið að hverfa
frá langvarandi afstöðu sinni um
að vera utan hernaðarbandalaga
og hafa sótt um aðild.
Þýðing þessarar ákvörðunar
okkar norrænu vina- og samstarfs-
þjóða verður seint ofmetin. Fái ríkin
aðild, eins og stefnt er að, mun það
skila þeim stórum ávinningi, eink-
um þar sem sameiginlegar varnar-
skuldbindingar samkvæmt 5. gr.
Norður-Atlantshafssamningsins ná
þá einnig til Finnlands og Svíþjóðar.
Varnir og fælingarmáttur sjálfra
aðildarríkjanna munu styrkjast
og þar með öryggi ríkja á okkar
slóðum.
Nú þegar Finnland og Svíþjóð
hafa sótt um aðild að Atlants-
hafsbandalaginu er þess vænst að
aðildarviðræður gangi greiðlega
fyrir sig. Eitt aðildarríkjanna hefur
til þessa hafnað því að fallast á aðild
ríkjanna tveggja, en kappkostað
verður að leysa þann ágreining svo
unnt verði að varðveita samstöðu
bandalagsins. Í raun hafa bæði ríkin
uppfyllt langf lest skilyrðin. Þau
hafa t.d. verið aðilar að Samstarfi í
þágu friðar, sem verið hefur við lýði
frá árinu 1994 og lagt af mörkum til
heræfinga með bandalaginu. Bæði
Finnland og Svíþjóð hafa komið að
æfingum í tengslum við loftrýmis-
gæslu á Íslandi.
Ísland hefur ávallt skipað sér í
hóp ríkja sem lagt hafa áherslu á að
bandalagið standi opið þeim lýð-
ræðisríkjum sem sækjast eftir inn-
göngu, að því gefnu að þau uppfylltu
öll viðeigandi skilyrði. Markmiðið
með stækkun bandalagsins er ekki
að ógna öryggi annarra ríkja heldur
þvert á móti að treysta í sessi grunn-
stoðir lýðræðis, mannréttinda og
réttarríkis og renna þannig frekari
stoðum undir stöðugleika og frið í
Evrópu.
Aðild Finnlands og Svíþjóðar að
bandalaginu mun að mínum dómi
þjóna þessu markmiði. Ég er því
stolt af því að hafa í gær lagt fram
tillögu til þingsályktunar þar sem
óskað er heimildar Alþingis til að
staðfesta fyrirhugaða viðbótar-
samninga við Norður-Atlantshafs-
samninginn varðandi aðild Finn-
lands og Svíþjóðar, þegar þeir liggja
fyrir. Ég vænti þess að tillagan hljóti
skjóta afgreiðslu. ■
Liðsauki í aðild Finna og Svía
Þórdís Kolbrún
Reykfjörð
Gylfadóttir
utanríkisráðherra
MYND/ ELLERT GRÉTARSSON
20 Skoðun 2. júní 2022 FIMMTUDAGURFRÉTTABLAÐIÐ