Morgunblaðið - 21.05.2022, Blaðsíða 16

BAKSVIÐ
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Framleiðsla á íslenskum styrju-
hrognum hefst í haust eða byrjun
vetrar þegar byrjað verður að
strjúka hrogn úr styrjunum sem
Hið Norðlenzka Styrjufelag ehf. á
Ólafsfirði hefur tekið við eldi á.
Hrognin eru eftirsótt vara á heims-
markaði og verðmætasta afurð
fiska sem til er. Á Ólafsfirði verður
hrygnunum ekki slátrað heldur
munu þær gefa af sér afurðir á
hverju ári í mörg ár eða áratugi.
Úr sjó í ferskt vatn
Stofninn sem til er hér á landi
flutti Stolt Sea Farm inn frá syst-
urfélagi sínu í Bandaríkjunum og
hefur alið síðan í eldisstöð sinni í
Höfnum. Hið Norðlenzka Styrju-
fjelag keypti fiskana og voru þeir
fluttir norður í sérsmíðuðum kerum
á flutningabílum í fimm ferðum í
aprílmánuði. Eldið fer fram í gömlu
saltfiskhúsi við höfnina á Ólafsfirði.
Þar verða afurðirnar einnig unnar
auk þess sem komið verður upp
seiðaeldi. Eyþór Eyjólfsson, stjórn-
arformaður félagsins, segir að
flutningurinn hafi gengið vel og nú
séu styrjurnar að jafna sig.
Þær voru aldar í sjó í Höfnun en
á Ólafsfirði eru þær aldar í fersk-
vatni. Það er í samræmi við skilyrði
náttúrunnar því styrjur vaxa upp í
hafinu en ganga í árnar til að
hrygna.
Strokið en ekki slátrað
Hvítstyrja er forsögulegur fiskur
og með elstu fisktegundum í heimi.
Þær ná háum aldri, heimildir eru
um að styrja hafi orðið 152 ára.
138 styrjur eru í stofninum sem
nú er í eldi á Ólafsfirði. Með-
alþyngd þeirra er tæplega 60 kíló,
þegar litið er á allan stofninn,
hrygnur og hænga. Hængarnir eru
minni en hrygnurnar. Stærsta
hrygnan er 130 kíló og er kölluð
Stóra mamma. Meðallengd
fiskanna er um tveir metrar en þeir
geta orðið þrefalt lengri og vegið
800 kíló.
Styrjufjelagið hefur fengið leyfi
Alfred Wegener-stofnunarinnar í
Bremerhaven til að nota einkaleyfi
hennar til að strjúka hrogn úr fisk-
unum og vinna kavíar úr þeim. Það
þýðir að engum fiski er slátrað
vegna framleiðslunnar og hrygn-
urnar nýttar eins lengi og þær lifa
eðlilegu lífi. Eyþór bendir á að
styrja sé í útrýmingarhættu vegna
ofveiði og ekki sé hægt að selja
hrogn nema með vottun um að þau
komi úr sjálfbæru eldi. Sömuleiðis
hafi það þýðingu að styrjurnar séu
aldar í kerum á landi því það tryggi
mengunarvarnir. Þá eru hrogn sem
strokin eru úr lifandi styrjum betri
vara til vinnslu en hrogn sem skor-
in eru úr styrjum. Þessi staða veitir
afurðum Styrjufjelagsins aðgang að
bestu mörkuðum.
Ekki liggur fyrir hversu mikið
magn fæst úr hrygnunum í haust.
Þetta er í fyrsta skipti sem þær
eru stroknar. Eins á eftir að kyn-
greina helming fiskanna og því ekki
vitað með fullri vissu hversu marg-
ar hrygnurnar eru. Ákveðið hefur
verið að hefja framleiðslu á seiðum,
bæði til að stækka stofninn og
flytja úr landi, og einhverjar
hrygnur verða valdar til að sinna
því hlutverki. Þau hrogn nýtast
ekki í kavíar og seiðin byrja ekki
að gefa afurðir fyrr en eftir sjö eða
átta ár.
Eftirsótt og verðmæt afurð
Heildarframleiðsla á kavíar í
heiminum er um 380 tonn, þar af
rúm 160 tonn í Evrópu. Fram-
leiðslan á Ólafsfirði verður aðeins
brot af því, eða einhver hundruð
kíló. Eigi að síður verða verðmætin
veruleg því verðið er gott.
Starfsmenn og eigendur Styrju-
fjelagsins eru í miklum önnum við
að standsetja aðstöðuna á Ólafsfirði
og annast styrjurnar. Eyþór segir
að ekki sé búið að ákveða hvernig
staðið verður að sölu afurðanna.
Hann segir þó að borist hafi tilboð
um að kaupa alla framleiðsluna,
bæði frá Englandi og Bandaríkj-
unum. Hins vegar hafi félagið áhuga
á að selja hluta framleiðslunnar í
neytendapakkningum, ekki síst á
heimavelli á Tröllaskaga en þangað
kemur sem kunnugt er fjöldi ferða-
manna.
Uppbygging á samfélagi
Að Hinu Norðlenzka Styrjufjelagi
standa Framfarafélag Ólafsfjarðar
sem 28 einstaklingar og fyrirtæki
eiga aðild að, Vinnslustöðin í Vest-
mannaeyjum, Kristmann Pálmason
fiskútflytjandi og Eyþór Eyjólfsson.
Fulltrúar þeirra sitja í stjórn.
Starfsemin snýst ekki eingöngu
um að framleiða kavíar úr sjálfbæru
eldi heldur einnig um uppbyggingu
á samfélagi sem átt hefur í erfið-
leikum. Eyþór segir að það byggist
upp atvinna og viðskiptatækifæri á
Ólafsfirði með þekkingu á og starfs-
reynslu í fiskeldi.
Þá er hugmyndin að útbúa að-
stöðu í gamla saltfiskhúsinu þannig
að ferðafólk og aðrir gestir geti
fylgst með eldinu. Eyþór tekur
fram að þetta sé matvælafram-
leiðsla og þurfi því sérstaka aðstöðu
til þess. Hann nefnir einnig að
fræðasamfélagið á Norðurlandi og
nemendur skólanna geti nýtt sér
tækifæri sem þessi aðstaða skapar.
16 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 21. MAÍ 2022
„Ég hef mikla ástríðu fyrir þess-
um fiski vegna þess hversu ein-
stakur hann er. Ég bý á Ólafs-
firði og brenn einnig fyrir því að
byggja upp atvinnu í bænum,“
segir Eyþór Eyjólfsson, stjórn-
arformaður Hins Norðlenzka
Styrjufjelags.
Eyþór var forstjóri Stolt Sea
Farm í Asíu á sínum tíma og
vann þá meðal annars að sölu á
kavíar frá eldisstöð fyrir-
tækisins í Kaliforníu. Seiðin
sem mynda nú eldisstofninn á
Ólafsfirði komu einmitt þaðan.
Hann var fyrsti forstjóri Stolt
Sea Farm á Íslandi og byggði
upp eldisstöðina á Reykjanesi
þar sem senegalflúra er alin.
„Vegna áhuga míns á styrjueldi
stakk ég upp á því við Stolt-
fjölskylduna að koma með styrj-
ur til Íslands. Ég hugsaði mér að
koma þeim til Ólafsfjarðar til að
byggja upp atvinnu hér í bæn-
um,“ segir Eyþór. Þetta gekk
eftir. Stolt hóf eldið á Reykja-
nesi og nú eru styrjurnar komn-
ar til Ólafsfjarðar. Hann er viss
um að þessi starfsemi muni
ekki aðeins verða til að auka
þekkingu á staðnum heldur
leiða af sér önnur atvinnutæki-
færi þegar fram líða stundir.
Tilraunaeldi á styrjum hjá
Stolt Sea Farm á Reykjanesi
gekk út á það hvort hægt væri
að ala styrju við aðstæður hér.
Eldið gekk vel, eftir því sem
fram hefur komið en það var
alltaf aukabúgrein með sene-
galflúru.
Hefur ástríðu
fyrir þessum
einstaka fiski
FRUMKVÖÐULL
Stóra mamma er orðin 130 kíló
- Styrjurnar komnar í ferskt vatn á Ólafsfirði - Byrjað verður að strjúka hrogn úr þeim í haust
- Kavíarinn er verðmætasta afurð fiska sem til er - Kaupendur þegar farnir að sækjast eftir hrognum
Ljósmynd/Laken Louise Hives
Stóra mamma Stærsta styrjan í eldisstöðinni á Ólafsfirði er orðin 130 kíló að þyngd og skilar hrognum í haust.
AFP
Mjólkað Mismunandi aðferðir eru notaðar við að ná
hrognum úr styrju. Hér eru vinnubrögð frá Taílandi.
AFP
Bankok Kavíar er með eftirsóttustu réttum á bestu
veitingastöðum heims og verðið er eftir því.