Morgunblaðið - 13.06.2022, Síða 4

Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Reynisfjara Ráðherra bíður eftir skýrslu starfshóps um lokanir á fjölsóttum ferðamannastöðum á borð við Reynis-
fjöru. Þar lést erlendur ferðamaður á föstudag þegar alda hreif hann með sér. Ráðherra telur öryggi ábótavant.
- Ráðherra skoðar hvort hægt sé að loka ferðamannastöðum
Veronika Steinunn Magnúsdóttir
veronika@mbl.is
Ragnhildur Hrund Jónsdóttir, einn
landeigenda að Reynisfjöru, hefur
beitt sér fyrir því að Ferðamála-
stofa haldi áfram samráði við land-
eigendur að Reynisfjöru og að ör-
yggismál á svæðinu verði bætt enda
séu slysin of algeng. Hins vegar
hægði nokkuð á þeim viðræðum eft-
ir að andstöðu gætti á meðal nokk-
urra landeigenda sem hafa hags-
muna að gæta vegna veitinga-
reksturs á svæðinu. „Við erum
langflest sammála um að það ætti að
loka fjörunni ef ástæða er til, eða
hefta aðgengi að einhverju leyti,“
segir Ragnhildur. Hún telur mikil-
vægt að gripið verði til öryggisráð-
stafana á svæðinu og að landeig-
endur séu mun opnari nú en áður
fyrir viðræðum um síkt en frum-
kvæði af hálfu stjórnvalda virðist
hafa skort.
Ferðamálastjóri telur
ekki einfalt að loka stöðum
Tillögur að öryggisúrbótum á
svæðinu lágu fyrir fyrir rúmum
tveimur árum. Skarphéðinn Berg
Steinarsson ferðamálastjóri segir að
tryggt hafi verið fjármagn fyrir
þeim en liggja þurfti fyrir samþykki
allra landeigenda. Það fékkst ekki.
Vinnuhópur á vegum þáverandi
ferðamálaráðherra, Þórdísar Kol-
brúnar R. Gylfadóttir, hafði lagt til
að setja upp viðvörunarfána og
blikkljós sem gefa ljósmerki þegar
mest brimar í fjörunni.
Skarphéðinn segir að þó séu laga-
heimildir til staðar til þess að loka
hættulegum stöðum og þarf þá ekki
samþykki landeigenda. „Við höfum
verið að skoða við hvaða aðstæður á
að loka en þá vakna ýmsar spurn-
ingar. Miðast lokunin við tiltekið
gildi í mælingu? Hvenær á að loka,
ef það á ekki alltaf að vera lokað? Á
þá alltaf að loka fjörunni þegar hún
er hættuleg og hver tekur þá
ákvörðun um að loka? Síðan er þetta
ekki eini áfangastaður ferðamanna
sem er hættulegur við einhverjar
kringumstæður, þeir eru margir og
út um allt land,“ segir Skarphéðinn.
Lilja Alfreðsdóttir, viðskipta- og
menningarmálaráðherra, er tilbúin í
að nota þær lagaheimildir sem eru
til staðar til þess að loka ferða-
mannastöðum á borð við Reynis-
fjöru. Hún harmar dauðsfall sem
þar varð á föstudag þegar alda hreif
með sér ferðamann og segir Lilja
slysin of mörg.
Jafnframt segir Lilja það hafa
verið eitt af sínum fyrstu verkum að
skipa starfshóp sem kannar nú hve-
nær hægt er að beita þeim heim-
ildum sem eru til staðar til að loka
hættulegum ferðamannastöðum.
„Þetta er ekki gott. Öryggismálin
eiga ávallt að vera í forgangi,“ segir
hún. Spurð hvort réttlætanlegt sé
að lokunum sé beitt á sumum stöð-
um frekar en öðrum segir hún: „Við
sjáum hvar þessi banaslys eru að
eiga sér stað og það er í Reynis-
fjöru.“ Tók starfshópurinn til starfa
í byrjun árs og var þá ráðgert að
hann myndi skila af sér skýrslu inn-
an þriggja mánaða. „Ég á von á því
að starfshópurinn skili af sér rétt
fyrir sumarleyfi eða eftir sumar-
leyfi,“ segir hún.
Sem ráðherra málaflokksins horf-
ir Lilja til heildarhagsmuna ferða-
þjónustunnar og telur hún mikil-
vægt að horfa til orðsporsáhættu,
sem fylgir slysunum. „Við eigum að
hámarka ánægju fólk sem heimsæk-
ir landið okkar og tryggja að fólk
upplifi sig öruggt.“ Mun starfshóp-
urinn hafa samráð við hagaðila, skil-
greina eftir því sem kostur er hvaða
staðir geti ógnað öryggi fólks um-
fram aðra og hvernig slíkum heim-
ildum sé beitt. Í hópnum sitja
fulltrúar frá dómsmálaráðuneytinu,
Ferðamálastofu, ríkislögreglustjóra,
Samtökum ferðaþjónustunnar, Um-
hverfisstofnun og Landsbjörg, auk
fulltrúa úr viðskipta- og menningar-
málaráðuneyti.
Flestir landeigendur vilja
bætt öryggi í Reynisfjöru
4 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 13. JÚNÍ 2022
Bi
rt
m
eð
fy
rir
va
ra
um
pr
en
tv
ill
ur
.H
ei
m
sf
er
ði
rá
sk
ilj
a
sé
rr
ét
tt
il
le
ið
ré
tti
ng
a
á
lík
A
h
ð
ð
b
án
fy
rir
va
ra
.
a
á
sl
ík
u.
.
ys
t
18. júní í 11 nætur
595 1000 www.heimsferdir.is
án
fy
rir
va
ra
.
ey
stTenerife
Los Olivos Beach Resort
124.400
Flug & hótel frá
Frábært verð!
á mann
141.900
Flug & hótel frá
Fyrir 2
á mann
BÓKAÐU SÓL
ALLUR PAKKINN
VEL STAÐSETT HÓTEL
aaa
NÝUPPGERT
Gunnhildur Sif Oddsdóttir
Karlotta Líf Sumarliðadóttir
Meirihluti umhverfis- og samgöngu-
nefndar hefur lagt fram nefndarálit
um áætlun um vernd og orkunýt-
ingu landsvæða. Meðal annars
verða Héraðsvötn og Kjalölduveita,
sem eru í verndarflokki, færð í bið-
flokk, nái áætlunin fram að ganga.
Andrés Ingi Jónsson, þingmaður
Pírata og nefndarmaður umhverfis-
og samgöngunefndar, hefur áhyggj-
ur af því að svæðin tvö séu færð í
bið á forsendum sem hann segir
mjög hæpnar. „Þetta eru hvort
tveggja svæði sem eru flokkuð í
verndarflokk af verkefnastjórninni
vegna þess að það er ótvírætt
verndargildi á báðum stöðum en
rökin sem meirihlutinn notar til að
færa þau niður í bið eru ekki góð,“
segir hann og bætir við að rökin
beri þess keim að þetta sé pólitísk
málamiðlun frekar en að ákvörð-
unin sé byggð á faglegum sjón-
armiðum.
Andrés játar því að hann hafi
áhyggjur af að svæðin fari næst í
nýtingarflokk. „Þarna er verið að
bregðast við umsögnum frá virkj-
unaraðilunum á báðum stöðum og
þá er sá þrýstingur áfram að reyna
að koma þessum virkjunarkostum í
nýtingu og þetta er bara fyrsta
skrefið í þá átt.“
Þá reiknar hann með að áætlunin
verði samþykkt, eini stjórnar-
þingmaðurinn sem hafi gefið annað
upp sé Bjarni Jónsson, þingmaður
VG. „Út á það eitt þá erum við með
meirihluta fyrir þessu nema það séu
fleiri þingmenn sem rifji upp grænu
taugina og fari aðeins að standa
með náttúrunni frekar en að hlusta
á hagsmunaöflin.“
Orri Páll Jóhannsson, þingflokks-
formaður VG og einn nefndar-
manna, sagði í samtali við mbl.is í
gær að markmiðið með tilfærslunni
væri ekki að koma svæðunum í nýt-
ingarflokk. Biðflokkurinn þýddi að-
eins að ákveðnar virkjunarhug-
myndir þyrftu að fara í endurmat.
Héraðsvötn og Kjalöldu-
veita úr verndarflokki í bið
- Skiptar skoðanir í umhverfis- og samgöngunefnd
Orri Páll
Jóhannsson
Andrés Ingi
Jónsson
Steinþór Stefánsson
steinthors@mbl.is
Guðrún Svanborg Hauksdóttir, yfir-
læknir sýkla- og veirufræðideildar
Landspítalans, segir í samtali við
Morgunblaðið að niðurstöðu úr
greiningu tveggja manna sem taldir
eru hafa smitast af apabólu megi
vænta í vikunni frá útlöndum en
greiningartæki hér á landi hafi sagt
til um ættkvíslina, þ.e. að um ortho-
pox-veiru sé að ræða, sem og að
PCR-próf hafi bent eindregið til þess
að mennirnir hafi smitast af apabólu-
veiru.
Vilja vera fullviss um smit
„Við teljum þetta vera apabólu en
af því að þetta er allt svo nýtt þá vilj-
um við vera fullviss og þá er nátt-
úrulega eina vitið að vera öruggur til
að byrja með. Ef þetta reynist vera
rétt þá er maður aðeins öruggari
næst. Við erum með greiningartæki
sem segir ættkvíslina og svo erum
við með PCR sem benti eindregið til
að þetta væri apabóla,“ segir hún.
Guðrún segir að um 90% líkur séu á
að mennirnir hafi smitast af apabólu.
Aðspurð segist hún ekki búast við
að veiran smitist innanlands á milli
fólks. „Það er mjög ólíklegt að menn-
irnir hafi smitað út frá sér því að nú
passa sig allir. Það er miklu líklegra
ef það greinast fleiri smit að það hafi
verið einhver sem hafi verið í útlönd-
um og smitast þar. Það er ólíklegt að
þetta fari að smitast eitthvað innan-
lands á milli fólks. Það er líklegt að
þetta deyi út hægt og rólega,“ segir
hún.
Apabóluveira er orthopox-veira og
er náskyld bólusóttarveiru. Að sögn
Guðrúnar er meðgöngutími veirunn-
ar um 2 vikur, þ.e. frá því að fólk
smitast af henni og þar til einkenna
verður vart, og fyrstu einkennin geta
verið hiti, slappleiki og eitlastækkan-
ir. 2-3 dögum eftir að einkenna verð-
ur vart koma fram útbrot sem eru
fyrst flöt en síðan myndast bólur og
loks blöðrur sem eru vökvafylltar.
Snertismit og dropasmit
Smitleiðir eru snertismit við náið
samneyti og dropasmit, en Guðrún
segir líkurnar á að smitast með síðar-
nefndu smitleiðinni vera litlar. „Í
svona einn til tvo daga er fræðilegur
möguleiki á að hægt sé að smitast af
öndunarfærum viðkomandi, en þá
eru þetta dropasmit. Þá ertu með
stórar agnir sem detta fljótt til jarð-
ar, þannig að maður þarf að vera
mjög nálægt viðkomandi og lengi til
að geta smitast. En það er mjög ólík-
legt að smitast af dropasmiti,“ segir
hún.
Hins vegar eru snertismit mjög
smitandi. „Miklu líklegra er að smit-
ast af bólunum, sérstaklega þegar
það er kominn vessi í þær, en þessi
vessi er svakalega smitandi. Hann
kemst ekki í gegnum heila húð en það
geta verið litlar rifur í húðinni sem
vessinn getur komist í gegnum.
Fyrst og fremst smitast maður af
snertingu við húð,“ segir hún og bæt-
ir við að veiran getur auk þess borist
með fatnaði, rúmfötum og handklæð-
um yfir í fólk.
Aðspurð segir hún að veiran smit-
ist aðallega við náið samneyti þar
sem viðkomandi kemst í snertingu
við smitaða húð. Líkurnar á að smit-
ast við kynmök eru miklar en smit
eru ekki einvörðungu einskorðuð við
slíkar athafnir.
Viðræður um bóluefni
og veirulyf í gangi
Rúna Hauksdóttir Hvannberg,
forstjóri Lyfjastofnunar, segir í sam-
tali við Morgunblaðið að viðræður
um hvenær bóluefni og veirulyf komi
til landsins séu í gangi.
„Þetta er hluti af sama samningi
og Covid-bóluefnin voru keypt í
gegnum. Þetta er náttúrulega bara í
farvegi og allir eru að flýta sér hratt í
þessu. Það er mikil eftirspurn eftir
þessu bóluefni, en það er líka mikil-
vægt að fá veirulyf til landsins,“ segir
hún og bætir við að staðan muni
skýrast í vikunni.
Embætti landlæknis tilkynnti ní-
unda maí sl. að tveir karlmenn hefðu
greinst með apabólu. Yfirgnæfandi
líkur eru á að greiningin sé rétt en
smitin má rekja til ferðalags í Evr-
ópu og kom fram í tilkynningunni að
hvorugur mannanna væri alvarlega
veikur. Jafnframt er tekið fram að á
meðan einstaklingur er smitandi þá
þurfi viðkomandi að vera í einangrun.
90% viss um apa-
bóluveirusmit
- Innanlandssmit á milli fólks ólíklegt
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Veirufræðideild Tæki hér á landi
greindu ættkvísl veirunnar.