Morgunblaðið - 13.06.2022, Side 29

MENNING 29
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 13. JÚNÍ 2022
Nánari upplýsingar um sýningartíma á sambio.is
TRYGGÐU ÞÉR
MIÐA INNÁ
Empire Rolling StoneLA Times
BENEDICT
CUMBERBATCH
ELIZABETH
OLSEN
chiwetel
ejiofor
BENEDICT
WONG
xochitl
gomez
MICHAEL
STÜHLBARG
RACHEL
MCadams
U S A TO D AY
72%
STÓRKOSTLEG NÝ FJÖLSKYLDUMYND
ÚR TÖFRAHEIMI HARRY POTTER.
SÝND MEÐ ÍSLENSKU TALI
96%
Empire
The Playlist BBC The sun
Total FilmRogerEbert.com
“Top Gun: Maverick is outstanding.”
Breathtaking
“It’s the BEST MOVIE OF THE YEAR!”
“Might be the best movie in 10 years.”
“Top Gun: Maverick is fantastic.” “Best Action Sequel Of All Time”
“What going to the movies is all about”
“You must see this one in the theater.”
“a must see!”
89%
AF LEIKLIST
Silja Björk Huldudóttir
silja@mbl.is
Það er ávallt tilhlökkunarefni
þegar leikhúslistamaðurinn
Kristján Ingimarsson kemur
heim til Íslands með sýningar sínar.
Kristján býr og starfar í Danmörku,
þar sem hann hefur á síðustu áratug-
um þróað sinn sérstaka stíl. Þar fær
líkamstjáningin að njóta sín í sýn-
ingum sem að stærstum hluta eru
leiknar án orða. Enginn sem sá
Creature í Þjóðleikhúsinu 2009
gleymir lokaatriði þeirrar sýningar,
þegar Kristján sigldi á brimbretti yfir
áhorfendasalinn með hjálp leik-
húsgesta. Engan skal heldur undra
að BLAM! hafi slegið í gegn þegar
verkið var sýnt í Borgarleikhúsinu
2013. Þar blandaði Kristján saman fá-
ránlegum ofbeldisheimi hasarmynda
og niðurdrepandi umhverfi skrif-
stofumannsins með óborganlegum
hætti og storkaði þyngdarlögmálinu í
einu flottasta atriði verksins.
Nýjasta afurð Kristjáns, sem
íslenskum leikhúsgestum gafst
nýverið tækifæri á að sjá á Stóra sviði
Borgarleikhússins, nefnist Room 4.1
Live. Það verk var frumsýnt í Dan-
mörku haustið 2019 og tilnefnt til
Reumert-sviðslistaverðlaunanna þar
í landi. Uppfærslan hérlendis var
samstarfsverkefni Kristján Ingi-
marsson Company, Borgarleikhúss-
ins og Íslenska dansflokksins, en fjöl-
mennur hópur tekur þátt á sviðinu.
Óhætt er að lýsa verkinu sem blöndu
af myndbandsverki, leik- og dans-
verki þar sem tilkomumikil leikmynd
úr smiðju Kristjáns, Charlotte
Calberg og Kristians Knudsen var
svo sannarlega í aðalhlutverki.
Leikmyndin samanstendur af
sjúkraherbergi sem staðsett er inni í
stóru hjóli sem má snúa eftir þörfum.
Báðum megin við hjólið eru tveir
stórir skjáir, þar sem sjá má það sem
fram fer í herberginu, sem skapar
skemmtilegar andstæður þegar her-
berginu er snúið. Þannig gefur
útkoman á skjánum til kynna að verið
sé að snúa upp á þyngdarlögmálið,
sökum þess að myndavélarnar fylgja
hreyfingu herbergisins. Á stundum
er þessum búnaði öllum ýtt aftast á
sviðið og annað sambærilegt sjúkra-
herbergi á litlum hjólum birtist, sem
hægt er að hringsnúa en ekki hvolfa.
Í viðtali við Morgunblaðið lýsti
Kristján því að hann hefði upphaflega
ekki hugsað Room 4.1 Live sem leik-
sýningu, heldur byggt verkið á
örþáttum sem hann gerði fyrir netið
og aðgengilegir eru á vefslóðinni
room4.one. Það skýrir sennilega að
stórum hluta hversu brotakennd
sýningin er og laus við rökræna fram-
vindu. Sjálfur mun Kristján hafa
nefnt að hann sé í verki sínu innblás-
inn af súrrealísku kvikmyndinni 8½
eftir Federico Fellini og ljóst má vera
að súrrealisminn er allsráðandi.
Á sviði Borgarleikhússins virðist
ytri rammi verksins vera upptökur
undir stjórn Kristjáns, þar sem hann
fer með hlutverk manns að nafni
Vincent, sem er að drepast í fingr-
inum og sökum þess lagður inn á
sjúkrahús. Ýmislegt bendir þó til
þess að það séu ekki líkamleg veik-
indi sem hrjái Vincent, heldur andleg.
Þegar kærasta Vincents (Rakel
Björk Björnsdóttir) mætir í heim-
sókn á spítalann, leiðist honum svo
vælið í henni að hann brýtur sér leið
gegnum vegg með höfðinu, sem situr
í framhaldinu pikkfast í dágóðan
tíma. Við það virðist opnast önnur
vídd, jafnvel inn í höfuð Vincents. Á
þeirri stundu stígur Kristján út úr
hlutverki sínu sem Vincent og tekur
að sér hlutverk leikstjóra alls þess
sem fyrir augu ber. Thomas Bentin
leikur Vincent til enda. Áður en yfir
lýkur hefur hópi áhorfenda boðist að
stíga inn í hlutverk Vincents með því
að sveipa höfuð sitt grisju og mæta
persónum verksins á sviðinu.
Leikstjórinn í túlkun Kristjáns er
býsna æstur í stjórnunarstíl sínum
með tilheyrandi hrópum og köllum
þar sem hann stjórnar öllu með
harðri hendi. Kvikmyndaleikstjór-
anum gremst þegar staðgengill hans
er ekki tilbúinn að taka þátt í miklu
áhættuatriði og þarf því sjálfur að út-
færa eitt áhrifamesta atriði sýning-
arinnar, þegar Vincent hangir lóð-
réttur með höfuðið fast í veggnum.
Kristján hefur í samstarfi við aðra
þátttakendur sýningarinnar hannað
nákvæmar dans- og sviðshreyfingar
sem vekja sannarlega aðdáun, ekki
síst kóreógraferaðar bardagasenur
þar sem náttúrulögmálum er storkað.
Margt furðulegt ber fyrir augu í
þeim undraheimi sem Kristján skap-
ar á sviðinu. Ísbjörn ráfar reglulega
um sviðið, þar til hann mætir grimm-
um örlögum, fáklæddur maður ýmist
gengur eða svífur yfir sviðið með allt
sitt hafurtask á bakinu í anda lykil-
senu kvikmyndarinnar The Laby-
rinth (1985), Vincent dansar líkt og
Christopher Walken í tónlistar-
myndbandinu við „Weapon Of
Choice“ í sjúkraherberginu sem
hringsnýst. Þar mætir hann öðrum
persónum og leikendum sýningar-
innar líkt og á færibandi. Særingar
koma ekki í veg fyrir að konur takist
á loft eða gangi eins og köngulær í
loftinu í anda kvikmyndarinnar The
Exorcist (1973) og líflausir, naktir
líkamar koma skyndilega flæðandi
gegnum vegginn og enda í einni kös á
gólfi sjúkraherbergisins. Líkam-
leikinn er yfir og allt um kring í verk-
inu þar sem blóð jafnt sem saur drýp-
ur af aðalpersónunni.
Óhætt er að segja að Kristján hafi
enn einu sinni boðið íslenskum áhorf-
endum upp á mikið sjónarspil þar
sem unnið er með margvíslegar
vísanir, jafnt í dægurmenninguna og
biblíuna. Óljósara er hins vegar hvað
eigi að lesa í allt það sem fyrir augun
ber. Hver eru tengsl sýndar og
reyndar í heimi sem virkar eins og
sýrutripp? Hvers vegna óttast
Vincent læknisklæddu manneskjuna
sem virðist í senn vera karl og kona?
Hvers vegna eru lykilkonurnar í
heimi Vincents jafn klisjukenndar og
raun ber vitni þegar þær birtast sem
vælandi kærasta (Rakel Björk), geð-
veik andsetin hjúkka (Inga Maren
Rúnarsdóttir) og fáklædd glyðra
(Noora Hannula)? Hvaða ógn stend-
ur af villidýrinu sem lætur lífið áður
en yfir lýkur? Engin tilraun er gerð
til að svara þessum spurningum né
öðrum sem vakna við áhorfið, en
sennilega var það heldur ekki ætl-
unin. Eftir situr að hægt er að dást að
þrekvirkinu sem felst í því að koma
þessum fjölmenna og flókna heimi á
leiksviðið og skemmtilega útpældu
samspili sviðs og skjáa.
Snúið upp á skynjunina
»Eftir situr að hægt
er að dást að þrek-
virkinu sem felst í því að
koma þessum fjölmenna
og flókna heimi á leik-
sviðið og skemmtilega
útpældu samspili sviðs
og skjáa.
Ljósmynd/Íris Dögg Einarsdóttir
Samspil Kristján „þarf því sjálfur að útfæra eitt áhrifamesta atriði sýningarinnar þegar Vincent hangir lóðréttur
með höfuðið fast í veggnum,“ segir í rýni á verkinu Room 4.1 Live úr smiðju Kristjáns Ingimarssonar.