Austurglugginn - 12.08.2004, Page 4

4
AUSTUR • GLUGGINN
Fimmtudagur 12. ágúst
Austur»glugginn
www.austurglugginn.is
Útgefandi: Útgáfufélag Austurlands ehf.
Umbrot & prentun: Héraðsprent
Ritstjóri & ábyrgðarmaður:
Helgi Seljan 477 1750 - 849 7386 - helgi@agl.is
Blaðamaður:
Björgvin Valur Guðmundsson 477 1755 - 869 0117 - sludrid@simnet.is
Framkvæmda- og auglysingastjóri:
Erla Traustadóttir 477 1571 - 866-2398 - erla@austurglugginn.is
Auglýsingar: Rut Hafliðadóttir 477 1571 - 693 8053 - rut@agl.is
Auglýsingasími: 477 1571 - Fax 477 1756
Skrifstofa Austurgluggans er opin 8-4 alla virka daga.
Póstfang: Hafnarbraut 4, 740 Fjarðabyggð
Sími 477 1755 - 477 1750 - frett@austurglugginn.is
AÐSENDAR GREINAR
Austurglugginn birtir aðsendar greinar.
Greinarnar skal senda á netfangið jonknutur@agl.is ásamt mynd af höfundi.
Austurglugginn áskilur sér rétt til að velja og hafna og stytta greinar.
Tímans rás
Góður
vinur minn
sem nú er
l á t i n n ,
sagði eitt
sinn að
tímaskyn-
ið breyttist
með aldrinum enda hafði ég sos-
em veitt því athygli hvað tíminn
virðist líða mikið hraðar núna
þegar miðjum aldri er náð en
hann gerði þegar ég var barn.
Þessi vinur minn sagði að þegar
fram yfir miðjan aldur kæmi,
færi tíminn aftur að hægja á sér
og færi með svipuðum hraða og
hann gerir hjá börnum. Þetta
kollvarpaði hávísindalegri kenn-
ingu minni um liraða tímans en
hún gekk út á það að
eftir því sem við lif-
um lengur og hefð-
um lengri ævi til
viðmiðunar, virtist
hver dagur styttri.
Því kom ég mér
upp annarri kenn-
ingu þess efnis að
tíminn liði hægar
þegar maður er að
biða eftir einhveiju.
Sem böm og ung-
lingar bíðum við
eftir að eldast; fyrst var það bið-
in eftir að komast inn á tólf ára
bíó, síðan sextán ára ball, þá bíl-
próf og að lokum var það biðin
eftir að mega drekka brennivín.
Að vísu skal það játast hér og nú
að ég hafði ekki þolinmæði til að
bíða eftir að verða nógu gamall
til að drekka löglega og tók því
margra ára forskot á sæluna.
Þegar á miðjan aldur er komið,
er ekki eftir neinu að bíða, eða
öllu heldur er næsta æviskeið
ekkert tilhlökkunarefni að manni
finnst. Bakið er farið að gefa sig,
þrálátur reykingahósti gerir vart
við sig, fæturnir bera mann ekki
jafn auðveldlega yfir foldina og
áður (ekki það að ég hafi sett
nein met í hlaupum því ég hef
fram til þessa reynt að komast
upp með að hreyfa mig eins lítið
og framast er unnt og gengið
bara nokkuð vel i þeirri við-
leitni) og því er ellin lítið til-
hlökkunarefni ef hrörnunin held-
ur áfram með stigvaxandi getu-
leysi til allra hluta.
En þegar efri árin færast yfir,
fer maður sennilega að bíða á
nýjan leik - hættur að vinna og
hefur ef til vill lítið fyrir stafni
líkt og börnin sem oft á tíðum
virðast ekki geta fundið sér neitt
við að vera. Maður fer sumsé ó-
meðvitað að biða eftir endalok-
unum og næsta lífi því eflaust
verð ég búinn að telja mér trú að
það sé til, nái ég því að verða
gamall maður.
Á eftir þessum formála, sem
aldrei átti að verða svona langur,
ætlaði ég að skrifa stutta hug-
leiðingu um að nú er sumarið
liðið eins og hendi sé
veifað og haustið
muni taka völdin
innan skamms. Mér
finnst nefnilega svo
örstutt síðan sumarið
kom í allri sinni
dýrð; svo stutt síðan
ég heyrði fyrst í ló-
unni eða faldi páska-
egg fyrir börnunum
mínum (best að fara
að segja þeim hvar
þau eru). Svei mér
þá ef ég er ekki enn þunnur síð-
an á sjómannadag, svo stutt er
síðan hann var.
Senn munu lömbin þagna því
fyrr en varir verður hafin slátur-
tíð - best að koma sér upp góðri
helti til að losna við bévitans
göngurnar - og sveittar, alblóð-
ugar húsmæður munu standa á
haus í sláturgerð. Skólar munu
opna dyr sínar fyrir námsfúsum
börnum á næstu dögum enda
hljóta þau vera orðin leið á bið-
inni. Svona líður tíminn án þess
að nokkur fái rönd við reist, við
eldumst með hverjum deginum
sem þýtur hjá og innan skamms
er það elliheimilið með fondri og
Rauða kross samkomum.
Að lokum vil ég nota þetta
tækifæri til að óska ykkur öllum
gleðilegra jóla.
Björgvin Valur Guðmundsson
blaðamaður og tímaþjójur
PALLBORÐ
Úlfgrá Jökla ygglir sig...
J ö k l a ,
þessi vina-
lega og frem-
ur hógværa
jökulá hefur
upp á síð-
kastið minnt
okkur á það
svo um mun-
ar, hversu
megnug hún
er og ekki síst, að hún sé til alls
líkleg. Af yfirbragði hennar og
dulúð má þó skilja að henni hugn-
ist ekki það fjölmiðlafár er gjörn-
ingar hennar hafa valdið síðustu
daga og sé henni síður en svo að
skapi. Hún vill jú aðeins komast
leiðar sinnar án teljandi vand-
kvæða og líkast til óáreitt.
Þessi mikilfenglegi bæjarlækur
þeirra Jökuldælinga sem i munni
flestra gengur undir nafninu Jökla,
stundum nefnd Jökulsá á Dal eða
Jökulsá á Brú er án nokkurs vafa
mesta og lengsta vatnsfall á Aust-
urlandi. Hún er 150 km löng, með
3700 km2 vatnasvið og meðal-
rennsli upp á 152 m3 á sekúndu.
Hvergi er hún væð, nema vatnslít-
il sé á vetrum. Hún á upptök sín
undan og ofan af Brúaijökli úr
mörgum stórum og smáum kvísl-
um auk Kringilsár, Gljúfrakvíslar
og Sauðár að vestan. Þá ber hún
einnig þann vafasama eða virðu-
lega titil, eftir því hvernig á það er
litið að vera gruggugust allra
spræna á landinu öllu. Mun það
ekki vera að ástæðulausu sem
henni hlotnast sá heiður því hún
flytur með sér hvorki meira né
minna um það bil 120 tonn af leir,
sandi og möl á hverri klukkustund.
Ef við leikum okkur aðeins með
tölulegar staðreyndir í þessu sam-
bandi, þá reiknast mér það til, þó
stærfræðikunnátta min sé ekki upp
á marga fiska, að hún ferðist með
til hafs, ef heimildir mínar eru rétt-
ar, um það bil 2880 tonn á sóla-
hring, 20160 tonn á viku, 80640 á
mánuði og 967680 tonn á ári. Á
mínútu hverri gæti hún þá verið að
flytja heil tvö helvítis tonn! Þvílík
endalaus þrautseigja og vinnusemi
leyfi ég mér að fullyrða. Þá er líka
athyglisvert að í henni er hvergi að
finna neinn foss, og ku ástæðan
vera sú að hún brýtur þá alla af sér
sökum ógnarkrafts síns. í ljósi
þessara staðreynda spyr maður
sjálfan sig hvort það sé akkur i því
eða til bölvunar að flytja fyrirbæri
þetta austur í Lagarfljót.
í huga mínum hefur áin Jökla og
ekki síst nafn hennar, ætíð skipað
veglegan sess og átt virðingu mína
óskipta, allt frá bernskuárum mín-
um er ég ferðaðist með foreldrum
mínum og systkynum um ríki
hennar, stundum einu sinni til
tvisvar á ári í heimsókn til skyld-
menna minna er þá bjuggu að Arn-
órsstöðum á Efri dal. Það þótti
mikið og krefjandi ferðalag á þeim
tíma með tilheyrandi bílveiki, og
oftar en ekki var það fyrirkvíðan-
legur andskoti að þurfa keyra yfir
Jöklu tvisvar sama daginn. Iðulega
var hart lagt að bílstjóranum, með
hrópum og köllum að flýta for,
eins hratt og kostur væri á, yfir hið
uggvænlega vatnsfall. Uppfullur
af angist og geðshræringu, kreisti
maður augun aftur og varla þorði
maður fyrir sitt litla líf að horfa út
um glugga bifreiðarinnar niður í
ólgandi, botnlaust hyldýpið meðan
ekið var yfir. Þegar maður fór svo
að geta ekið sjálfur með tilskilin
ökuréttindi, var ekki um annað að
ræða að vera með augun opin ef
einhverra hluta vegna þurfti maður
að ferðast um þessar slóðir. Ekki
minnkaði aðdáun mín á Jöklu,
nánasta umhverfi hennar og mætti,
þegar ég fyrir nokkrum árum leit
augum í fyrsta sinn gljúfur þau er
hún hefur myndað í gegnum ald-
irnar við Kárahnjúka og Hafra-
hvamma, nálægt 200 metra djúp
þar sem dýpst eru og 50-70 metra
breið.
Á dögunum þegar títtnefnd flóð
í Jöklu ógnuðu virkjunarfram-
kvæmdum við Kárahnjúka mátti
ég til með að fara og berja þá
gömlu augum í ham sínum. Þarna
silaðist hún hljóðlega niður farveg
sinn, og búin að setja brúnna þá
nýjustu á kaf. Eg stillti mér upp
ekki fjarri brúarstæðinu og virti
fyrir mér þetta stórbrotna náttúru-
undur með lotningu. Ekki hafði ég
staldrað lengi við, þegar einhvers
konar bakflæði frá henni seildist í
átt til mín og það var rétt eins og
hún væri að segja mér að betra
væri fyrir mig að halda mig fjarri.
Skömmustulegur snéri ég við um
hæl og hélt mína leið. Með mér í
för var fjögurra ára gömul dóttir
mín, sem líkt og ég hefur gaman
að útvist og ferðalögum þó ung sé
að árum. Eins og önnur böm á
hennar reki er henni nauðsynlegt
að fá útskýringar á flestu því er
fyrir augu ber og oft fær maður að
heyra þetta sígilda orð „af-
hverju...“. Þegar ég tók að útskýra
fyrir henni hvað væri að gerast á
þessum slóðum, hvað kallamir í
grænu vestunum væm að gera og
svo framvegis, og að þegar hún
yrði stór yrði stór hluti þessa
svæðis komið undir vatn, sagði sú
stutta eftir andartaks þögn: „-
Pabbil, ég vil ekki að allt fari á
kaf, mig langar að eiga þetta“.
Þegar pistill þessi er ritaður að
morgni mánudags í þessari viku,
hefur Jökla um stundarsakir linað
heljargreipar sínar á virkjunar-
svæðinu við Kárahnjúka. Mönnum
ætti þó að vera það fullljóst og
vera meðvitaðir um það að áin
Jökla er síður en svo leikfang sem
auðvelt er að hemja og þegar á vik-
unna líður mun hún ef veðurspár
ganga eftir gera aðra atlögu að
varnarstíflunni. Em líkur á því að
væntanleg tilraun hennar við að
komast óhindruð sína aldagömlu
leið eftir farvegi sínum til sjávar,
mun ekki verða tilkomuminni en
sú fyrri ef fram fer sem horfir.
Hvort sem mönnum líkar betur
eða verr hefur Jökla hvergi nær
sagt sitt síðasta orð.
Úlfgrá Jökla ygglir sig
úfin byltist reið
hennar andi heillar mig
og hrífur langa leið
Rétt er að geta þess að lokum til
að komast hjá miskilningi, að
grein þessi er ekki tilraun til áróð-
urs gegn virkjun og uppbyggingu á
Austurlandi, einungis þankar
mínír byggðir á staðreyndum og
raunverulegum atburðum.
Góðar stundir!
Eftir Huga Guttormsson Fella-
skáld.