Morgunblaðið - 16.08.2022, Blaðsíða 15

15
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 16. ÁGÚST 2022
Flug Mávur nældi sér í vænan bita við Reykjavíkurhöfn í gær. Fiskhausinn sem hann fann er heldur næringarríkari fæða en gengur og gerist í brauðpokum borgarbúa við Tjörnina í Reykjavík.
Eggert Jóhannesson
Í stað þess að
senda öllum íbúum á
Suðurlandi eitt sms
og benda þeim á að
kynna sér drög að
matsáætlun vegna
efnistöku á Mýrdals-
sandi og vörubílaakst-
urs allan sólarhring-
inn, árið um kring,
eftir Suðurlandsvegi
birti verkfræðistofan
Efla, í samstarfi við
framkvæmdaraðilann, Steag Po-
wer Minerals, eina dverg-
auglýsingu í Dagskrá Suðurlands,
hinn 19. maí 2021 – í aðdraganda
Eurovision og sveitarstjórn-
arkosninga. Enda bárust engar
athugasemdir. Eðlilega ekki. En
nú má sjá umhverfismatsskýrslu
frá Eflu á vef Skipulagsstofnunar,
skipulag.is, og frestur til at-
hugasemda er til 26. september
2022.
Skýrslan uppfyllir áreiðanlega
allar kröfur verkfræðilegrar
hugsunar, og lagabókstafs um
umhverfismat, en það er hroll-
vekjandi að sjá að íbúar á Suður-
landi virðast ekki vera hluti af því
umhverfi sem þessi tröllaukna
starfsemi hefur mögulega áhrif á.
Auðvelt er að benda á hið aug-
ljósa, að fasteignaverð í þéttbýli á
Suðurlandi mun hríð-
falla þegar malar-
trukkar æða gegnum
Vík, Hvolsvöll, Hellu
og Selfoss á nokk-
urra mínútna fresti
allan sólarhringinn,
árið um kring.
Í skýrslunni metur
Efla það svo að aukn-
ing umferðar og verri
hljóðvist vegna mal-
artrukkanna hafi
„nokkuð neikvæð
áhrif“ eða svo sem
miðlungsáhrif, miðað
við að flokkarnir fyrir ofan heita:
„Talsverð neikvæð áhrif“, „Veru-
leg neikvæð áhrif“ og „Óvissa“. –
Hér hefur framkvæmdaraðilinn,
Steag Power Minerals/EP Power
Minerals, augljóslega fengið að
setja fingrafar sitt í skýrsluna.
Heilbrigð skynsemi segir að slík
tröllaukin viðbót umferðar á Suð-
urlandsvegi hafi veruleg óvissu-
áhrif; í besta falli verulega nei-
kvæð áhrif. Allt annað er fals og
lygi.
Úr kafla 5.5.5. Lýsing á áhrif-
um, bls. 80:
„Miðað við að flutningar verði
stundaðir um 280 daga á ári eru
það 107 ferðir yfir sólarhringinn,
eða rúmlega þrjár ferðir fyrir
hvern vörubíl. Unnið verður á þrí-
skiptum vöktum svo þessar 107
ferðir dreifast yfir allan sólar-
hringinn, að meðaltali þýðir það
ný ferð á um korters fresti allan
sólarhringinn. Ein ferð þýðir full-
ur bíll til Þorlákshafnar og tómur
til baka, það munu því vörubílar
fara um veginn á um 7-8 mín
fresti.“
Ef Norðmenn geta reist olíu-
borpalla í Norðursjó ættu Íslend-
ingar að geta reist pall úti fyrir
Mýrdalssandi þar sem sandinum
yrði dælt beint í skip. Geti Íslend-
ingar það ekki, þá er rétt að leita
tilboða í það verk að utan, því
þessi aukning umferðar á Suður-
landsvegi er fullkomlega galin frá
öllum sjónarmiðum: efnahags-
legum, umferðaröryggislegum,
félagsfræðilegum og mannvistar-
fræðilegum, svo nokkur atriði séu
nefnd – og ætti með fullum rétti
að vera „pólitískur ómöguleiki“.
Núverandi ríkisstjórn hefur ver-
ið dugleg að skipta sér af alls
kyns málum er varða ýmsar hliðar
almannaheilla, mannréttinda, um-
hverfismála o.fl. og ítrekað hafa
ráðherrar stigið fram opinberlega
til að ræða sérstök umdeilanleg
mál. En nú þegar allir íbúar á
Suðurlandi eiga von á slíkum ham-
förum sem lýst er fjálglega í
skýrslunni – þá er þögnin algjör.
Og af einhverjum dularfullum
ástæðum þegja nær allir sveitar-
stjórnarmenn þunnu hljóði.
Meira úr kafla 5.5.5. Lýsing á
áhrifum bls. 80:
„Þó að hver bíll um sig muni
hafa óveruleg áhrif þá magnast
áhrifin upp þegar 30 slíkir eru á
ferðinni á hverjum degi. Bílarnir
eru langir, sem mun gera erfiðan
framúrakstur fyrir aðra bíla og
takmarka skyggni fram á veginn
fyrir þá sem á eftir koma. Sam-
kvæmt reglugerð 155/2007 mega
vörubílar með tengivagn mest
vera 18,75 m á lengd, til saman-
burðar mega rútur mest vera 15
m á lengd. Skv. umferðarlögum
77/2019 er hámarkshraði flutn-
ingabílanna á leiðinni 90 km/klst
utan þéttbýlis á vegum með
bundnu slitlagi (annar 80 km/klst)
en 50 km/klst í þéttbýli, er það
sami hámarkshraði og gildir um
alla aðra umferð.“
Meira úr sama kafla, bls 81.
„Fyrir íbúa og aðra í nágrenni
flutningsleiðarinnar má búast við
truflun í hvert sinn sem vörubíll
fer hjá, mismikilli eftir því hve ná-
lægt veginum umræddur aðili er.
Þótt keyrt sé hægt þegar farið
verður í gegnum þéttbýli þá eru
vörubílar af þessari stærð ekki
heppilegir til innanbæjaraksturs.“
„Ekki heppilegir“ er vægt til
orða tekið. Geta lesendur séð fyr-
ir sér fyrstu ferðahelgina í júní á
Suðurlandsvegi? Verslunarmanna-
helgina? Eða hina linnulausu um-
ferð bílaleigubíla, hjólhýsa og
húsbíla, fólksbíla íbúa, ferðaþjón-
ustubíla, jeppa, rúta, hjólreiða-
manna, vélhjóla – að ekki sé talað
um atvinnu-umferð á Suðurlands-
vegi, s.s. traktora, vinnuvéla,
hestakerra, vöruflutninga- og
steypubíla, reglulegra bílalesta til
og frá Landeyjahöfn að ónefndum
lögreglu-, slökkviliðs og sjúkrabíl-
um í neyðarakstri.
Heilbrigð skynsemi segir að
þessari trukkaumferð megi ekki
undir nokkrum kringumstæðum
hleypa á Suðurlandsveg. Svo nú
er það spurningin hvort heil-
brigða skynsemi sé nokkurs stað-
ar að finna hjá þeim sveitarfél-
ögum og stjórnvöldum sem hafa
með þetta mál að gera. Annars er
ekki útilokað að íbúar á Suður-
landi reisi götuvígi og stöðvi alla
umferð um Suðurlandsveg. Það
vill svo „heppilega“ til að efnis-
taka í slíka aðgerð almennings
gerir ekki kröfur um umhverfis-
mat.
Götuvígi á Suðurlandsvegi
Eftir Friðrik
Erlingsson » Íbúar á Suðurlandi
virðast ekki vera
hluti af því umhverfi
sem þessi tröllaukna
starfsemi hefur mögu-
lega áhrif á.
Friðrik
Erlingsson
Höfundur er íbúi á Hvolsvelli.
fridrik07@gmail.com