Bjarki


Bjarki - 14.02.1902, Blaðsíða 2

Bjarki - 14.02.1902, Blaðsíða 2
Þeir Jóh. Jóhannesson sýslumaður, St. Th. Jónsson kaupm, Skafti Jósefsson ritstjóri og Þorsteinn Gíslason ritstjóri töldu ekki rjett að hafna því sem nú væri í boði og leggja ut í nýja baráttu. Skafti kvað nú allt feingið með konúngs- boðskapnum, sem æskilegt væri og allt, sem Jón Sigurðsson hefði viljað fá. Arni Jóhannsson sýsluskrifari taldi mikilsvert fyrir stjórnarskrárbaráftu okkar fr3mvegis, að Danir greiddu ráðgjöfum okkar eftirlaun, eins og frumv. frá í sumar gerir ráð fyrir, en ekki Islendingar. Jón Stefánsson pöntunarstjóri í Múla vildi ekkert annað þiggja en frumv. frá '89. Jón í Múla kvað ekki ætlun sína að lagt yrði út í nýa baráttu, en vildi, að stjórnin gæfi ákveðið svar um fyrirkomulagið frá '89. Hann kvað breytingarnar sem nú væru í boði til bóta og hann tæki það minna, ef það gæfi betri fótfestu til að byggja á síðar. En tæki- færi mundi ekki fyrst um sinn bjóðast jafngott og nú til að fá sem fyllsta sjálfsstjórn. Hann fór lofsorðuti um samkomulagstilraunir Eyfirð- ínga. Jóh. sýslumaður kvað stjórnarboðskapin.n mjög miklum mun betri en bæði hann og aðrir hefðu búist við, þar sem við nú ættum víst að fá ekki einasta allar þær bætur á stjórnarfarinu, sem frumvarp það, er samþykkt var á síðasta þingi, hefði inni að halda, íieldur og, ef við vildum heidur, ennfremur ráðgjafi búsettan í landinu með fullu ráðgjafa- valdi í sjermálum landsins, að 'pví er sjcð yrði, án þess að nokkur væri yfir hann skipaður eða Danir hefðn annað cftirlit (Kontrol) með þeim málum, en að þau væru borin upp í ríkisráð- inu. Það væri þvi' eigi hægt að segja, að ráðgjafi sá, búsettur í Rcykjavík, sem vjer nú ættum kost á að fá, væri undirtyl'uráðgjafi cins og eftir tfurrannafrumvarpinu og eins og mcnn hefðu verið hræddir um að stjórnin hefði á boðstólum handa okkur og stúdentar í Khöfn og margir Islendingar hjcr heima hefðu verið reiðubúnir að gleipa við, að því er sjeð yrði. Hann kvaðst álíta að stjórnin væri búin að ákveða sig bæði gagnvart fyrirkomulaginu frá 'tg og tveggjaráðgjafafyrirkomulagi Eyfiiðinga og hefði iýst því yfir, að hún áliti hvorutveggja óhafandi. Þar sem nú stjórnarboðskapurinn gæfi kost á svo miklum umbótum á stjórnar- farinu, taldi hann óráðlegt að fara nú að lcggja út í nýa baráttu við þessa nýu stjórn án þess að sinna honum, enda þótt hann teldi fyrir- komulagið frá '89, með litlum breytingum, hið ákjósanlegasta fyrir okkur til frambúðar. Þorsteinn Gíslason ritstjóri sagðist telja fyrirkomulagiðeftir frumv. frá 'Sgbest. Enþarsem Jón í Múla ætlaðist til að lcitað yrði álits stjórn- arinnar um það, án þess þó að hafin yrði ný barátta til að fá því framgeingt, þá mundi það árángurslaust, því þetta hefði þegar verið gert með brjefi Valtýsflokksins til ráðgjafans. Þar hefði verið farið fram á þetta fyrir hönd meiri- hlutans frá síðasta þíngi áður en konúngsboð- skapurinn kom íram. Svar stjórnarinnar mundi verða eins, þótt komið yrði fram með þetta aftur. En við stæðum betur að vígi til þess að fá þetta síðar, eftir að hafa tekið því sem nú byðist. Hann kom fram með tillögu til fundarsamþykktar (1, lið fundarályktunarinn- ar) og kvaðst annars samþykkur lillögum Jóns í Múla. Samþykkt var svohljóðandi FUNDARÁLYKTUN: i. Fundurinn telur konúngsboðskapinn 1 sambandi við yfirlýsing stjórnarinnar (greimn í Dannebrog) miklu betri en vonir voru um, og álítur þar svo mikið boðið, að varhugavert sje að kasta því frá sjer og Ieggja út í nýa baráttu nú þegar. 2. En jafnframt lýsir fundurinn yfir því, að hann telur eigi líklegt að stjórnarskrárbarátt- unni vcrði lokið. eða óskurr og kröfum vorum fullnægt, fyr en vjer höfum feingið fullkomna neimastjórn mcð óbáðum frumkvæðisrjetti og lagastaðfestingarvaldi í landinu sjálfu, er fram- kvæmd sje af umboðsmanni konún^s o: land- stjóra, á ábyrgð ráðgjafa er hann sjálfur tekur sjer. 3. Fundurinn lysir yfir því, að hann telur samkomulagstilrauuir þær, sem vaktar hafa verið á Akureyri, lofsverðar. Bannlögin i Ameriku. —o— Alkunnur danskur blaðamaður og rithöfundur, Henrik Cawling, ferðaðist nni Ameríku árið 1896. Hann hefur ritað stóra og skemmtilega bók um þessa ferð sína og er hún bjer á bókasafninu. Hann minnist par á bannlögin gegn áfeingi, sem komist hafa fram í sumum fylkjum í Bandaríkjunum, og er sá kafli hjer þýddur (bls. 318): »Bindindishreífingarinnar 1 fylkinu Iowa hefur verið getið í blöðum alls hcimsins. Það var þar, sem kvenfólkið gcrði einu sinni áhlaup á veitingasalina og neyddi rcpúblikska flokkinn 1S82 til að banna með lögum alian tilbúníng, sölu og veítingu áfeingra drykkja innan takmarka fyikisins. Það er þvt' eðlilcgt að ferðamaðurinn komi til lowa rneð þeirri hugsun, að hjer sje hann neyddur til að vera bindindismaður um stund- arsakir. En því meiri verður undrunin, þegar hann kemur til Clinton (bær í lowa með 14,000 ib.) og sjer þar hvern veitingastaðinn við hliðina á öðrum. Og undrunin vex þó enn stórum þegar einn af æðstu lögreglumönn- um bæjarins segir, cins og hann sagði við mig: »\Vc!l, við skulum.komainn og fá okkur einft bjór.« Jeg Ijet í ljósi undrun mína yfir því að geta í hans fjelagskap brotið skýlaus boð laganna. En hann strauk bjórfroðuna ú<- skegginu og svaraði um leið: »Getið þjer sannað að það sje bjórf» »Já«, svaraði jeg, »að minnsta kosti er það eins á bragðið.« »Rjett. En jeg bið um lögfulla s'innun. Einn bindindispostulinn kærði nýlega fyrir okk- ur einn af veitingasölunum. »Hafið þjer smakk- að drykkinn þar sjálfur?« spurðum við. Nei, hann kvaðst ekki hafa gcrt það. »Gott,« sagði jeg, »sannið þjer þá að við hinir drckkum þar bjór.« Og hann hefur enn ekki getað kom- með sönnunina, þótt hjer í bænum sjeu nú fjög- ur góð öigerðarhús. Þau búa öll til bjór. En komdu með sönr.ina gcgn þeim, góði vinur! Til þess að fœra þá sönnun fram þyrfti góða málfærslu og þar á ofan mikið fje.« Jeg spurði, hvcrsvegna lög, sem svo opin- berlega væru brotin aföllum, væru ekki num- in úr gildi. Hann svaraði: »í rcyndinni eru þau numin úr gildi. Þjer gætuð gefið svo mörg lög sem þjer vilduð hjer i Ameríku, en einginn hlýðír þeim, þegar þau stríða móti heilbrigðri skynsemi. Lög- gjafarnir í Iowa hafa nú einu sinni látið kúsr- ast af »hinum heilögu«, en svo hafa þeir sjeð villuna rjett á eftir. Þeir hafa þá valið, að láta lögin standa, til þess að vera lausir við nauðið úr »hínum heilögu«, en að brjóta lög- in, til þess að láta skynsemina samt sem áður ráda. A þennan hátt hetur komið tram það mcrkilega fyrirkomulag, að ríkið bannar vín- söiustaðina, en tekur jafnframt skatta af þeim. Vínsplinn hjerna rekur ólöglega vínsölu, en. borgar árlcga af henni 300 dollara skatt til bæjarsjóðs og ríkissjóðs. Það má segja, að þetta sje hreinasta fjarstæða, en það má líka segja, að á þennan eina hátt verði hnútutinn leystur. — Ská!!« Og löggæslumaðurinn teygaði til botns úr glasinu.« Mjóatirði 2. febr. 1902. Stirð hefur tíðin vcrið síðan um sólstöðu- leitið. St'felldir umhleypingar og stormar og snjókomur, svo baglaust hefur verið, þar tii núna seinni part vikunnar, sem leið, að sunn- anátt og hagstæð hláka hefur verið. Frost hafa verið mikil, 13 stig. Fyrsta þorradaginn var hjer vonskuveður með snjó- komu og sjógángi miklum, svo að nóttina eftir tók út 6 báta hjer á suðurbyggð og braut upp og tók ýmislcgt út úr sjóhúsi á Rjúk- indum, sem mörg ár hefur staðið án þess að slíkt hafi borið við áður. Svo mikið var brimið. Isinn 3 frystihústjörninni okkar var orðinn 22 þuml. að þykkt. Nú í dag er heiðríkur himinn og glaða sól- skin, og hefði gömlu mönnunum eigi þött það ncinn góður fyrirvari cða ákjósanlegt Kindil- messuveður, samkvæmt því sem gamla stakan segir um þann dag:. »Ef í heiði sólin sjest á j,jálfa Kindil-messu snjóa vænta máttu niest, maður, upp frá -þessu.« Nú ætlar Ellevsen hvalaveiðari að koma 22. þ. m., ætlar að leggja af stað frá Noregi 14. Hann ætlar að byggja hjer guano-verk- smiðju og ýmisleg fleiri hús. Það cru allar likur til þess að sá atvinnu- rekstur borgi sig prýðilega. En hverjir reka þessa atvinnu ? Útlendingar og aftur útlend- ingar. íslendingar, landsins eigin börn, verða að sitja hjá aðgerðalausir og horfa á hvernig dugnaðarmenn annara þjóða fara að, að leita sjer hjer atvinnu og fjár í störum stíl, meðan þeir sjálfir strita hver f sínu horni uppá gamla mátann og hafa varla ofan í sig í stað þess að hafa fjelagsskap til mokkurs fyrirtækis, setn fyrirhöfn og fjár krefur, og á landsstjórnin, að minni hyggju, sinn fullkominn skerf í þessu með því að hafna því að öflug peningastofnun feingi að taka hjer til starfa í stað hins hand- onýta og peningatóma landsbánka. Hjer er eannarlega mikið starfsvið og mik- ið að gjöra, bara að peningana vantaði ekki, og jeg etast ekki um, að íslendingar yfirleitt kunni að fara með lánstraust og færa sjer bánkalán í nyt, rjett eins og aðrar þjóðir; undantekningar geta átt sjer ávallt og alstaðar

x

Bjarki

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarki
https://timarit.is/publication/28

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.