Ísland


Ísland - 08.01.1898, Blaðsíða 2

Ísland - 08.01.1898, Blaðsíða 2
ISLAND. „ISLAKTD" kemur út á hverjum laugardegi. Áskrift bindandi 6 máuuði, í Kvik 3 mán. Kostar fyrirfram borgað til útg, eða pöst- stjórnarinnar 3 kr. 20 au., annars 4 kr. í Bvík 3 kr., erlendis 4 kr. 50 au. Ritstjóri: Þorsteinn Gíslason Laugaveg 2. Keikningshaldari og afgreiðslumaður: Hannes Ó. Magnússon Austurstræti €3. Prentað i Pjelagsprentsmiðjunni. mun koma það til hugar, að höf hafl ort gleðikvæði þetta í því skyni að „særa og meiða helg- ustu og næmustu tilfinningar" á- heyrendanna. Það væri jafn ó- viturlegt af höf., sem það er ill- girnislegt að drótta því að honum. Skyldi það hafa verið ætlun hinna góðu og gömlu sálmaskálda, sem í ljóðam sínum lýstu átveizl- unum og kræsingunum í himna- ríki á Iíkan hátt og drykkjuveizl- unum er lýst í umræddu kvæði, að „draga niður í sorpið það, sem helgast og dýrmætast er öllum siðferðislega óspilltum mönnum". — Það verður að skoðast heppni þeirra, að vera komnir undir græna torfu áðar en „Verði ljós!" varð til. — Jeg fyrir mitt leyti vil hvorki álasa gömlu mönnun- um, sem lýstu byrjun veizlunnar nje unga skáldinu okkar, sem saung um framhaldið og veizlu- lokin. — Það er líka mesti munur, hvort slíkt kvæði kemur fram í gleðísamkvæði, þar sem allri al- vöru er svo að segja stungið und- ir stólinn, eða það birtist þar, sem alvaran ræður og ríkir, ogekkert er sagt eða skráð nema alvarlegt. Ef þetta blessað kvæði hefði birzt á 1. síðunni í „Verði ljós"! gat það valdið hneyksíi. Jeg skal loks taka það skýrt fram fyrir hönd mína og með- stjómarmanna minna, að vjer vildum alls ekki hafna kvæðinu, af því að oss virtist eingin ástæða til að það hneyxlaði nokkurn, og sú varð reyudín á. En því vil jeg skjóta til allra „góðra og vand- aðra manna" að skirrast ekki fje- lag vort, þótt „Verði Ijós!" kasti skugga sínum á það. Magnús Einarsson, p.t. form. Stúdentafjelagsins. Est! fuit! — erit! .....Those never loved who dream that they loved once! E. B. Browning. í litla steinhúsinu í grasbrekk- unni út við hafið, - þar sem strandbúarnir spretta á ströndinni og hrúðurkarlarni festast, þorna upp og deyja á fjörugrjótinu, — þar sem hafgúan syngur kvöld- ljóðin sín á víkinni á vorin, — þar var það, að hún bjó. Par sat hún oft ein á vorinog drakk sólunni tíl í daggdropum strandbúanna á morgnana. Þar sá hún fyrst hafgúuna niðri í sænum, þegar hún sat og horfði niður í djúpið. Hún var svo barnslega fögur, hafgúan hennar, svo sakleysisleg og góð. Hún talaði þar við hana, og hafgúw bærði fallegu varirnarog ljósu lokkarnir hennar skulfu í bárunum. Hún heyrði hana aldrei segja neitt, en hún skildi hana svo vel. Þær voru bestu vinkonur. Og þegar hún gekk frá «sænum, — var hafgúan óðara horfin ... Þarna lærði hún að elska hafið, himininn, sólina, vorið. Þarna lærði hún að elska. Sál hennar gaf eingu rúm nema því góða, fagra, saklausa. Árin liðu. Lifið Ijek hana illa, — eins og það leikur alla — eða, öllu held- ur, reyndi það, en sál hennar var söm. — „Þau tíðkast nu hin breiðu spjótin" í heiminum, — þeim var beint að henni, en þau unnu sál hennar eingan geig. Hún var hrein eins og döggin í strandbúanum, — fögur eins og hafgúan hennar góða. En þó veittu fáir henni eftir- tekt; — þess var heldur ekki von: hún var heldur ekki af sama sauðahúsi og fjöldinn. — Pjöldinn er svo nærsýnn, — hann setur reyndar oft upp gler- aogu, en þau eru ekki ætíð sem best valin, og þá er hætt við að honum missýnist. Menn eru yfir höfuð afar-hirðu- lausir um sjðn sína . . . Hugur hennar var hafinn yfir alla rangníðni og baktal heimsins, — hún þekkti sakleysi sitt — og það var henni nóg. Jeg sagði áðan, að lífið hefði leikið hann illa. Að þvi leyti ljek það hana illa, að það gat smámurkað Hfið úr fegurstu og bestu vonum henn- ar. En öllum vonunum vann það ekki á; — menn segjast stundum vera vonlausir, en jeg trúi því ekki. Meðan mennirnir lifa, bera þeir allt af einhverjar vonir í brjósti sjer. — Það eru þær fegurstu og bestu, sem er svo hætt við dauða, — lífsskilyrði þeirra eru oft svo veik. — — — — — — Hún elskaði mig. En elskaði jeg hana? Þessi spurning var óþörf, — hver, sem þekkti hana, hver sem vissi hver hún var, — sá hlaut að elska hana, svo framarlega sem ástneisti var til í brjósti hans. Og jeg tel mig meiri mann fyr- ír að hafa átt ást hennar, en þött jeg hefði verið Napoleon mikli eða Bismarck. Einlæg ást og öruggt traust óspillts hugarfars er betra en gull og frægð. Sa sem það hefur óðlast, hefur verið sæmdur bestu heiðursmerkj- um, sem til eru. I Á gangstígnum við sjóinn, und- ir brekkunni, þar sem blómin greru, — þar var það, að við stóðum tvö einí logninuá vorin, — þar hjeldumst við í hendur og reik- uðum ein fram og aftur, — þar gól hafið hamingju okkar helspá. Við heyrðum það og — brost- um! Þar grjet himininn yfir ást okk- ar. Við sáum það og — brostum! Einginn þurfti að segja okkur örlög okkar, við vissum þau vel. Við vissum að ríki astar okkar var ekki af þessum heimi. Það var okkur nóg, — það varð að vera svo. Var þá eingin beiskja í brosinu? Er nokkrum unnt að hafa al- gerðan hugarfrið og andans jafn- vægi, sem sjer hamingju sína í dauðans hættu? Spyrjið hvers þið viljið, en — við brostum. Sönn ást gerir sálirnar sælar, hvernig sem á stendur.------------ Það var kvöld. Við geingum saman fyrsta sinn hlið við hlið. Skýbólstrar gufuhvolfsins grúfðu þungbúnir yfir okkur, en í rofun- um tindruðu stjörnur. Hár hvellur kvað við skammt frá okkur niður við sjóinn. Skot! — Menn voru á selaveið- um út við víkurskerin. — Hún rak upp hljóð, hálfhátt. Og í fáti greip hún hægri hönd mína. Jeg tók fast um hendina, dró hana að brjósti mjer, — og svo geingum við fast saman — út með hafi. Jeg gleymi þeim aldrei, augun- um hennar, þegar hún leit til mín óttaslegin af hvellinum, — jeg gleymi aldrei raddblænum hennar þegar húu bað Gl-uð að hjálpa sjer um leið og hún greip hönd mína. í þau augu hefði jeg fús horft, á þá rödd hefði jeg glaður hlust að — til dauðans!---------------- Eun í dag lifa endurminning- arnar og Ieika sjer glaðbjartar fyrir augum mínum — endurminn- ingarnar frá vori ástar minnar. Sál mín sjer hana enn breiða op- inn ástarfaðminn móti elskhuga sínum. Hún sjer hvert bros, hvert ljós- blik í augunum hennar, — hún er hljóðgeymirinn, sem geymir hvert ástarorð okkar. Og hún man það, að hun rann saman við sál hennar, en hvern- ig? — Það man hún ekki. Sálir okkar urðu ósjálfrátt eínn andi, sem skalf á vörum okkar þegar þær mættust, sem titraði ástþrunginn við hvert orð, sem við töluðum, leið sem Ijúfur blær gegn um okkur, þegar við fjell- um hvort í annars faðm í nátt- kyrðinni á vorin.......... Nú er leiðum skift, — vegi okk- ar hefur skilið. En sálir okkar hafa ekki skil- ið. Svo varð það að fara. Við höfðum áður bæði gefið öðrum okkur sjálf, — gefið allt nema — ást okkar. Hana hefðum við ekkl getað gefið áður, þó við hefðum viljað. Við þekktum hana fyrst þegar við höfðam þekkt hvort annað. Áðar hjeldum við að vísu, að við hefðum gefið hana líka, en í því hafði okkur skjátlast. Og það sem kallað er siðferðis- leg skylda, vildum við ekki sjálf. Við þurftum þess heldur ekki,— ást okkar var söm fyrir það. Hún hefur lifað, lifir og mun lifa. Hjer nær hún að vísu ekki rjetti sínum, en hún nær honum síðar, þegar sál okkar — sameinuð í lífinu, sundurgreind í dauðanum — finnur sjálfa sig aftur í ríki rjett- lætisins og sannleikans. Guðm. Guðmundsson. Svar til ritstjóra „Fjallkonunnar". „Við lesborðið" í 49. tbl. „Fjall- konunnar" segír ritstjóri hennar viðvíkjandí „Búaaðarbálk" í „Í8- landi" meðal annars: „En hvað er torfjörð og hvernig er hún saman sett. Skyldi ekki búspek- ingurinn hafa villst á torfi = mö og grastorfi=grassverði?" o. s. frv. Það er auðskilið á þessu, að ritstj. veit ekki hvað torfjörð er. Hann heldur að það hljóti að vera mór, af því að mór heitir á dönsku Torv. í jarðfræðisleg- um skilningi kallast matjörðin (þ. e. efsta lag jarðvegsins, oftast 4—10 þuml. á þykkt) torfjörð, innihaldi hún minnst 40% af torfefnum, þ. e. ófúnum eða lítið fönum jurtaleyfum. í mýrum er torfjörðin víða mikið til hrein. Saman víð moldina í tánunum er ætíð meira eða minna af torfefn- um og í illa ræktuðum, raklend- um túnum eru þau oft allt að því 40°/0. Mór eða mótorf er aldrei í matjörðinni, hann er vanalega 1—2 fet niðri í jórðu, og þá er hin rjetta torfjörð fyrir ofan hann og breytist smámsaman í mó, eft- ir því sem jarðvegurinn dýfkar örasvörður er heldur ekki hin rjetta torfjörð, því hann er ekkert annað en ofur þunnt lag, ekki fullur þuml. á þykkt afsamvöxn- um jurtarótum og taugum með fullu lífi. Ea sje þessi grasrót eða svörður látin fúna, þá verður hann besti áburður og fylgir því torfjörðinni hvort heldur sem hún er plægð upp eða skorin til á- burðar. Ritstjórinn segir að allt önnur efni sjeu í íslenskri jörð en sænskri og norskri.—Þetta eru ný vísindi, sem einginn veit nema ritstjóri „Fjallk.". Um það gæti hann víst skrifað án þess það yrði tal- ið hrat úr útlendum ritum, eins og hann kallar Búnaðarbálk minn, og það væri sannarlega skrifað af eigin, en ekki annara „reynslu og þekkingu". Það er öllum menntuðum mönnum Ijóst, að jurt- irnar nærast af öllum hinum sömu efnum, hvar á hnettinum sem þær vaxa, en auðvitaðjí mismunandi hlutföllum, og það ásamt öðru fleiru gjörir jurtirnar svo ólíkar hverja annari bæði að stærð, efna- samsetningu, hollnustu o. s. frv. Nú er torfjörðin mynduð af jurt- um og inniheldur því þau efni sem eru í jurtunum, að minnsta kosti helstu efnin, sem talað er um að mætti ná úr torfjörð til áburðar. En þegar jeg minnist þess, að búpeningur vor fær vöxt sinn og viðgang af þeim jurtum, sem í torfjörð þrífast og torfjörð- in um margar aldir er mynduð af, og ennfremur að dýrasaur- iudin eru einungis leyfar þær út fóðrinu, sem ekki geta geingið út í blóðið, þá þarf jeg einga efna- fræðislega þekkingu á torfjörðinni til þess að mjer sje það vel ljóst, að hún hefur í sjer gnægð af á- burði eða jurtanærandi efnum í þeim samböndum, sem jurtirnar hafa ekki not af fyr en hún leys- ist upp. Hvort það hafi praktiska þýð- ingu að búa tíl áburð úr torfjörð hjer á landi, skal jeg ekki deila um við ritstj. „Fjallk.". — Máske tíminn leiði það í Ijós. Jeg neita því algjört, sem ritstj. gefur í skyn, að Búnaðarbálkur minn sje þýddur. En jeg studd- ist við útlend rit þegar jeg samdi suma kafla hans, og þykir eing- in mínnkun að játa það. Það er ekki þýtt sem maður les og sam- þýðir þekkingu sinni, og ritar svo um frá sínu eigin brjóstí. Og flestar bækur eru þannig til orðnar, að höfundarnir hafa feing- ið fróðleik sinn af Iestri fyr eða síðar. Og mætti einginn óátalinn skrifa um annað en það, sem hann veit rjett vera af sjálfum sjer eða í gegnum sjálfs síns reynslu, án þess að hafa lesið um það, væri lítið um bækur og fróð- leik. Og jafnvel „Fjallk." mundi þá þykja þunn í dálkinn. S. Frá fjallatindum til fískimiða. Gamla áríð er nú flogið út í geym- inn og kemur aldrei aftur. Nú er að líta a, hvað það hefur aðhafst hjer á voru Iandi milli fjallatinda og fiskimiða. Það byrjaði vel í fyrra, frost voru lít- il og gðð tíð allan veturinn, en um vor- ið gerði hart hret og kom illa á. Varð þá heyleysi almennt víðast um land svo að fjenaður fjell tðluvert. Jörð greri Beint og varð heyskapur víða i sumar sem leíð með rýrara mðti. Menn hefðu því víða illa þolað harðan vetur, enda hefur síðari hlutí ársins, það sem af er þessum vetri, verið gðð tíð, nokkuð vot- viðrasamt, eu snjóar eingir að mun nje frost. Sjávarafli hefur verið lítill á opin skip, en miklu betri á pilskip; þeim hefur og fjölgað eigi lítið á þessu ári. Vegna fjársölubanns Einglendinga var ekki flutt þangað lifandi fje, einsoggert hefur verið nú um mörg ár undanfar- andi. Aftur var lifandi fje flutt til Frakklands og Belgíu, en salan heppn- aðist ekki vel.

x

Ísland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísland
https://timarit.is/publication/30

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.