Plógur - 29.03.1899, Blaðsíða 7

Ið af kísilsýru í sumum jurtum t. a.
un. stargresi.
Hvað er það í jarðveginum, sem
kallast sýrur?
Það er mikill flokkur af málm-
leysingja-samböndum. Eru efnasam-
bönd þessi ýmist rennandi vökvi,
loftleg eða þá föst í sér. Þau eru
-og öll súr á bragðið, og nefnast því
sýrur. Vatnsefnið er sameiginlegt
■öllum sýrum í sambandi við eitthvert
málmléysingjaefmð. En súrefnið er
það ekki, þótt svo mætti virðast, því
margar sýrur eru súrefnislausar. —
I kolsýrunni er ekkert vatnsefni. En
hún er í rauninni engin sýra? þótt
ihún beri sýru nafn frá þeim tfmum,
■er menn þektu lítið eðli sýranna.
Hvað er basar, eða stofnar?
Það er mikill flokkur af málma-
samböndum, sem eru b'arkandi
bragðið. Eru basarsambönd afvatns-
■efni, súrefni og málmum,
Hvað eru sölt?
Það er flokkur af málmasambönd-
um, sem mvndast þegar sýrur og
basar sameinast á kemiskan hátt.
Sameinist t. a. m. kalkstofninn
brennisteinssýru, myndast salttegund
sú, er brennistemssúrt-kalk nefnist.
Eru söltin samansett á líkan hátt og
sýrur, að þvl undanskildu, að í sölt-
unum er málmur í stað vatnsefnis-
ins í sýrunum. — I mörgmn söltum
■ er ekki súrefni. Helztu sölt í jarð-
veginum eru: Brenni.st.súrt-kalk, fos-
fórsúrt-kalk, kolsúrt-kalí-natron-kalk
■sölt, kísilsúr sölt, klór-natríum o. s.
frv. — 1 jurtum og dýrum er mikið
af söltum.
Af frumefnum þeim, sem hér að
framan nefn hafa verið, er súrefnið,
’vatnsefnið, köfnutiarefnið, brennisteinn
klór, fosfór, kolefni og kísill tilheyr-
andi hinum svo kölluðu málmleys-
ingjaefnum. Léttuín málmum til
heyra: kalíum, natrium, kalcíum og
magnisíum. En þungum máfmuin
einungis járn.
Framh.
Einföld kynbðt
á sauðfé er það, að velja á vorin
fallegustu hrútlömbin undan beztu
ánum, til þess að hafa þau fyri r brund-
hrútaefni og láta svo mæðurnar
ganga með, til þess að dilkhrútar þess-
ir verði sem vænstir og kjarkmestir.
Skal svo taka dilka þessa snemma á
hey að haustinu, og ali þá v-el
veturinn yfir. En ekki má brúka
þá til ánna fyr en á öðrum vetri.
Lömbin og ærnar, sem eru
eitthvað vanheil að sjá, á að auð-
kenna á einhvern hátt að vorinu,
og farga þeirn svo að haustinu.
Ef þessu er haldið áfram nokkur
ár fer ekki hjá því, að kynstofninn
verði vænni og hraustari. En
fara verður þá vél með fénaðinn
að öðru leyti. Það ætti og aldrei
að láta ær verða eldri en 8 vetra,
nema í sérstökunt tilfellum.
Meðal dagsverk kvenna.
(Sjá búa-lög').
Er að raka eftir 2 meðal mönnum
á engi.
Að breiða dagsláttu með taði
(vinna á).
Að raka eftir atkvæðamanni og
mjólka 60 ásauði, eða 12 kýr.