Plógur - 30.10.1899, Blaðsíða 4

68
f>að eins hér á eftir verða, ef þjóðin
berzt fyrir tilveru sinni með ráð og
dáð í Drottins nafni; án hans hjálpar
kotnumst vérekkert. Ég viðurkenni
nú það, að sú kynslóð, sem nú byggir
landið, þolirekki þáerfiðleikaogvönt-
un í einu og öðru, sem t. d. 18. aldar
menn þoidu;þeir þektu lítið annað betra.
Kröfur til lffsins eru nú orðnar margfalt
rneiri. En framleiðslan af landinuerlíka
margfalí meiri en hún var þá. Sum-
ar þessar lífskröfur og lífs þægindi eru
þessum menningar tímum óhjákvæmi-
legar. En margt er það líka, sem kall-
að eru lífsþægindi og sjálfsagðar lífs-
kröfur, sent eru andlegt niðurdreþ, átu-
mein á þjóðlíkamanum. — Ég skal
sýnaþað betur seinna laxm. — — —
Pétur: Er það nú romsa, þess
hattar prédikanir fara nú innum ann-
að og útum hitt.
Pdll'. Þú sagðir áðan, að bændur
gætu ekki orðið búið fyrir fólksléysi.
Undarleg tilhögun er það 1 landitni,
þar sem fólk er oft atvinnulaust hop-
um saman við sjóinn og f kaupstöð-
utn. Ég bygg það ekki mest fólksfæð-
inni aö kenna að bændur eru oft ein-
yrkar, sent þyrftu á vinnandi fóiki :ið
balda, heldur af þvf, að kaupgjaldið
er orðið ofhátt. Bændur geta ekki
boðid eins hatt kaup og fólk vill
hafa. Búnaðurinn þolir ekki slíkt
kaupgjald f þessu árferði. En
kverjutn er utn að kenna? Hin-
ttm aðal atvinnu veginum, sjávarútveg-
inum. Hann drepur landbúnaðinn, ó-
beinlínis ef ekki eru reistar skorður við
því í tíma. Hann er talinn af ofmörgum
að vera landinu til heilla og frarn-
fara, það sýníst svo vera í fljótu áliti.
En ef vel er að gáð, þá er hann hættu-
legur þjóðinnr. Hann kippir óbein-
línis fótunum undan landbúnaðinurn,
sem fafsæld þjóðárinnarí andlegúmog
líkamlegunt efnitm stendur eða fellur
með.sem eg síðar mun takabeturfram.
Þá eru Vesturheimsferðirnar, Enginn
sannur ísl. getur litið á þær öðru vísi
en sem landplágu. Og hver sem
styður Vesturheimsferðir vinnur þjóð-
inni ógagn, svo framarlega sem það
er rétt, sem aðrar þjóðir álýta, að
fólkið sé einhver dýrmætasta eign.
hvers þjóðfélags, og fólksfækkttn sama
sem hrein og bein .afturför, Eða er
þessu öðruvísi varið hj-4 oss? Ég
fyrir mitt leyti get ekki séð það.
Menn segja að löndum vorum þar
vestra líði betur en hér. Getur vel
verið. En er nú vfst að sú vclmegun,
sé óbreytanleg, að tímarnir ekki geti
breyst þar eins og ’annarstaðar svo
að á næstu öld eða öldum ltði fslenzkú
þjóðinni þar engu betur etr hér
hcima. — Auðvitað getur enginn
neitt unt það sagt. En miklar líkur
eru til þess, að eftir því sem land
þrengsli verða þar meiri eftir því gefi
landið minna af sér. Annars er ég
mjög hræddur um það, að þeir sern
ekki lifa hér he'ima, lifi ekki vel í
Amiríku, nema þeir leggi þar meira á
sig. En erþað ekki sælli tilhugsun,
að enduðu æfistarfi, að hti'fa lagt fram
alla Iffs og sálar krafta í þarfir fóstur-
jarðarinnar, en t öðrutn heimsálfum?
Pétitr\ Þú ert svo langorður. Ég
kemstekkiað. Þúsagðirí gær að vesal-
mannlegt sé að gefast strax upp og
leggja árar í bátþegar á móti blæs. En
hvað á að gera til, þegar maður er oið
inn svo örmagna að ekki er hægt að
balda lenguráárunum.— Þá liggur það
eina fyrir, að láta reka á reiðanum.
Það er nauðugur einn kostur.
Páli. Þessu svara ég seinna Pétur
minn. Ég ætla fyrst að minnast á
yerðfall búsafnytjanna. Það er nokk-
uðsemþarf að fhuga rækilégaogreyna
að ráða bót á, á einhvern hátt. Mér getur
ekki dulist það, að mikið má bæta