Helgarpósturinn - 28.03.1980, Síða 6

30
Föstudagur 28. mars 1980 hca/rjFirpricztl irinn
BLAÐAMAÐUR I EINN DAG...
Séra Bernharöur Guðmundsson geröist blaöamaöur Helgarpóstsins dagstund og iösóknarpresturisveit.annastútvarpsrekstur á vegum lútherska heimskirkjusam-
tók sér fyrir hendur aö leiöa saman fulltriia elstu og yngstu kynslóöanna f landinu til bandsins i Eþiópíu og er nú fréttafulltrúi þjóökirkjunnar og ritstjóri Kirkjuritsins.
aö kynnast viöhorfum þeirra tilellinnar. Séra Bernharöur hefur á Iiönum árum ver-
i
Ætli eldra fólkiö sé ekki
frjálsara en það yngra?
Hærur á eigin kolli breyta viö-
horfum! Einn góöan veöurdag
veröur manni ljóst aö kjör aldr-
aöra eru áhugavert umræöuefni,
náttúrulega af þvi aö innan tföar
eru þau manns elgin kjör.
Þegar undirrituöum var boöiö
aö gerast blaöamaöur Helgar-
póstsins I einn dag, virtist þaö
fýsilegast aö nota tækifæriö og
eignast og deila meö sér innsýn f
kjör aldraöra og hversu yngri
kynslóöin Htur þá sem eru a.m.k.
sextiu árum eldri. Þær upplýs-
ingar sem viömælendur „blaöa-
mannsins” veittu eru aö sjálf-
sögöu ekki algildar, en trúiega
nokkur visbending þó.
Hvernig eru hagir og viöhorf
aldraöra á höfuöborgarsvæöinu?
Um 30 manna hópur á aldrinum
67—87 ára svaraði spurningum
okkar I þá veru. Þess skal getiö aö
allt þetta fólk var rólfært og tók
virkan þátt 1 félagsstarfi aldr-
aðra, bæöi á vegum kirkjunnar og
sveitarfélaga. i þessari skyndi-
könnun kom I ljtís aö enginn f
þessum hópi, kvaöst hafa fjár-
hagsáhyggjur. Taldi allur þorri
hópsins, 80%, aö þjóöfélagiö geröi
vel viö gamalt fólk og tæki tillit til
þess.
Meirihluti hópsins haföi fariö í
leikhús á árinu.
Meirihluti segist lesa meira en.
hann geröi fyrr á árum. Um
helmingur les dánartilkynningar
og minningarorö gaumgæfilega,
nokkrir foröast hins vegar sÖkt
lesefni. Margir segjast skammta
sér efni útvarps og sjónvarps,
horfiekki né hlusti á hvaö sem er,
þótt tækin séu gjarnan i gangi,
enda félagsskapur aö þvi.
Þaöer almenntaö eldra fólkisé
boöiö til barna sinna á víxl I
sunnudagsmatinn og sé þar
fram eftir degi. Laugardagurinn
er hins vegar all lengi aö liöa, þar
sem fátt gerist 1 félagsstarfi eöa
bæjarlifinu þann daginn, sem
henti eldra fólki almennt.
Þetta voru nokkrar af niöur-
stööum skyndikönnunar meöal
htíps eldri borgara. En hvaö
flnnst einstakUngunum?
t HEIMSÓKN
HJA HEEÐURSKONUM
Viömælendur minir eru báöar
73 ára gamlar. Báöar hafa þær
veriö ekkjur i nær aldarf jóröung
og böröust viö aö sjá fyrir heimili
sinu og unnu þd hverja vinnu sem
bauöst, ræstingar, saumaskap og
prjón. Báöar eru sveitastúlkur,
en hafa veriö á mölinni um
áratugi. Þaö hefur ekki veriö
mikið hlaöiö undir þær Guölaugu
Sigfúsdóttur og ólöfu Siguröar-
dóttur. En nú búa þær i Ibúðum
fyrir aldraöa i Kópavogi.
Handavinna af ýmsu tagi prýöir
heimili þeirra og mikiö af
fjölskyldumyndum. Kaffi og
pönnukökur á boröum, hlátur og
hressilegt viömót.
Hvernig tilfinning er þaö aö
gerast gamall?
ólöf: Ja, þaö er vandi aö svara.
Ef maöur er heilbrigöur og eng-
um tilbaga er þaö ágætt. Þetta er
jú eitt af þvi sem hlýtur aö koma!
Guölaug: Þaö er ósköp gott aö
vera gamall hér i Fannborg,ósköp
áhyiggjulltiö. En stundum 'finnst
okkur þaö hálföfugsnúiö aö á
þeim árum sem mann langaöi i
eitthvaö, átti maöur enga aura;
núna hefur maöur meiri peninga
en langanir!
Viö sjáum þaö nú aö bestu árin
fóru i tómt púl, en manni fannst
þaö bara sjálfsagt þá, llfiö væri
bara svona.
ólöf: Já, þaö er mikiö gert fyrir
okkur gamla fólkiö, — aö mörgu
leyti. Viö höfum tækifæri til aö
læra ýmislegt, slappa af í félags-
starfi og hitta fólk.
Guðiaug: Já, maöur getur alltaf
veriö aö læra eitthvaö. Hér er
jólarós sem ég flosaöi i vetur á
námskeiöinu. Mig haföi alltaf
dreymt um aö flosa þegar ég var
ung. Svona rætast óskirnar i eli-
inni!
ó: Þaö er einmitt þaö. Þaö var
hvorki fé né timi til.að gera þab
sem mann langaöi til aö gera f
gamla daga. Eg var þjónustu-
stúlka I Reykjavik sem ung. Þá
voru engin frf nema blánóttin,
enda sagöi Nikkólina: „Nóttina á
ég sjálf”! Maður haföi enga orku
til aö fást viö handavinnu eöa
lestur eftir svo langan vinnudag.
G:En sumt gamalt fólk er aldrei
ánægt og kvartar mikiö undan
aöbúö og afkomu. En unga fólkiö
kvartar nú lika.
— Hvernig hefur afstaöan til lffs-
ins breyxt meö árunum?
ó: Ég er afskaplega sátt viö llfiö,
þótt erfitthafi þaö veriö á köflum.
Tilbúin aö lifa þaö aftur, en lika
tilbúin aö kveöja þaö.
G: Ja, ekki vildi ég vera ung
núna, þaö er mikill vandi.
ó:Ég held aö afstaöan til lifsins
hafi breyzt viö lffsreynsluna. Ég
sé hvaö börnin mfn hafa komist
vel i gegnum all stormasöm ung-
lingsár og treysti þvi þess vegna
aö eins vel fari fyrir barnabörn-
unum, og hef því minni áhyggjur
af þeim.
G: Ja, ekki veit ég þaö. Maöur
gerir sér meiri grein fyrir hætt-
unum nú; ég er miklu hræddari aö
bamabörnin min fari sér aö voöa
þegar þau koma til mín, heldur en
börnin min á sinni tiö.
ó: En eitt hefur breyzt meö árun-
Ólöf: „Tilbúin tU aö lifa lffiö aftur
en lfka tilbúin aö kveöja”
um. Maöur er miklu kjarkmeiri
núna aö vera maöur sjálfur.
G:Já,þaöer rétt! Mannier alveg
sama núna hvaö nágrannarnir
hugsa. Maöuf gerir bara þaö sem
mann langar til.
ó: Og þaö er heilmikiö! Viö erum
svo heilsugóöar. Ég var t.d. kom-
in um niu leytiö i morgun suöur á
Elliheímili aö heimsækja gamla
frænku mlna þar.
Nei timinn er ekkert of mikill.
G: Þaö cr mikib þakkarefni,
heilsan. Viö erum töluvert
hraustari núna en meöan viö vor-
um aö vinna.
ó: Maöur er lika svo miklu ró-
legri i kyrrðínni hér. Þaö hefur
breyzt frá þvi aö maöur þurfti si-
fellt aö keppast viö. Þegar fór aö
kyrrast i kringum mig eftir aö ég
hætti aö vinna, fór ég að lita eftir
verkefnum. Þá uppgötvaði ég
hvaö þaö var góö skemmtun aö
prjóna i höndum. Þaö haföi mér
aldrei dottiö i hug. Haföi ekki haft
þolinmæöi til þess.
G: Já, viövorum ósköpfegnar aö
kveöja vélarnar, sauma- og
prjónavél, og fá aö dútla f hönd-
unum I rólegheitum.
— En hvaöer erfitt viö þaö aö eld-
ast?
G: Ja, þaö er nú erfitt aö komast
ekki nema meö harmkvælum upp
úr stólnum sinum.
ó: Eöa ég myndi nú liklega binda
fleiri bækur, ef ekki væri gigtin!
(Báöar hlæja dátt).
G: Þessi likamlega hrörnun er
náttúrlega viöbrigöi, en maöur
setur þaö ekki fyrir sig.
— Er gamalt ftílk einmana?
G: Þaö fer nú sjálfsagt eftir skap-
Magnús: „Kvlöi svolftiö fyrir þvf
aö veröa gamall”
geröum.
ó: Þeir ungu geta nú veriö ein-
mana lika. Maöur er alltaf einn,
hversu margir eru f kringum
hann.
Mér fannst alltaf gott aö vera
ein á flekk á engjum, en gott llka
aö koma i stóra flekkinn meö hin-
um. Gott til skiptis.
— Finnur eldra fólk mikiö til ein-
angrunar?
G: Þaö eru sumir sem fást ekki til
aö fara mikið á meöal fóiks og
eiga litiö sameiginlegt meö þvl
yngra. Sambýli kynslóöanna er
oft erfitt, ekki slzt vegna hávaö-
ans úr „græjunum”. Þaö á eldra
fólkiö erfitt aö þola.
ó: Ég hugsa aö karlar finni meira
fyrir einangrun ellinnar, og eigi
yfirleitt erfiðara meö að eldast.
Þeir viröast þyngri en viö kerl-
urnar.
— Fjárhagsáhyggjur?
ó: Ætligamalt fólk hafi þær nú til
dags? Þaö kann a.m.k. aö spara.
Nóg á sá sem nægja lætur.
G: Þaö er náttúrlega misjafnt
hvaö fólk þarf til lffsins. En viö
þau gömlu þurfum minna, eigum
alla nauösynlega hluti og fatnaö.
ó: Já, viöerum ekkert„nerfusar >>
vib aö vera oft i sama spari-
kjólnum! Viö eigum miklu hæg-
ara meö aö neita okkur um hluti
en unga fólkiö. Hlutir hafa annaö
gildi fyrir okkur. Þannig er
gamla fólkiö frjálsara en þaö
yngra.
G:Æ,ég held aö þaö sé ósköp erf-
itt fyrir barnafjölskyldur nú, al-
veg eins og þegar viö stóöum i
þessu striöi. Þó mikiö sé til eru
kröfurnar svo miklar. Fólk gerir
Sigurbjörn: „Erfiöast viö ellina
aö vera upp á aöra kominn”
sér varla grein fyrir þvi.'þaö
þekkir ekki annáö.
ó: Viö fáum ellistyrkinn og alls-
lags uppbætur. Viö fáum ca. 250
þús. á mánuöi i allt, af þvi borg-
um viö um 70—80 þúsund fyrir
húsnæöi, ljós og hita. Þá er heil-
mikiö eftir fyrir mat, sima, lyfj-
um og gjöfum.
G: Aldrei heföi hann pabbi viljað
þiggja ellistyrk. En ég veit aö
þetta eru lög aö viö fáum hann og
er þvi ósköp þakklát.
— Finnst ykkur æskan sýna til-
hlýöilega virðingu?
ó: Ekki skulum vib kvarta. Unga
fólkiö er svo þjóölegt. Iöulega
býöur þaö okkur hjálp sfna. Mér