Alþýðublaðið - 21.07.1939, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 21.07.1939, Blaðsíða 2
FÖSTUDAG 21. JÚLÍ 1939 ALÞYÐUBLAÐIÐ H.C.ANDERSEN *rtr-« i ~i.....míit UVlllltl Íllfiril ^inu sinni var fátækur prins; hann átti konungsríki, sem var mjög lítið, en það var samt nógu stórt til þess að hann gæti gift sig og hann vildi gifta sig. ¦,.¦.'.¦'¦'.¦''¦.'¦¦¦¦' ¦' ¦ ¦ ¦' ¦ ¦ >¦......— ...... Það var máske dálítil ofdirfska af honum, að þora að segja við dóttur keisarans: Viltu eiga mig?.— en hann þorði það nú samt, því að hann var frægur maður, ,og það voru margar prinsessur, sem hefðu tekið honum með þökk- uni, en það gerði nú ekki keisaradóttirin. N,ú skulum við hlusta á. Á gröf föður prinsins óx rósatré og það var nú fallegt rósatré. Það bar blóm aðeins fimmta hvert ár, og það var aðeins eitt blóm, en það var rós, sem angaði svo yndislegá, að þegar maður lyktaði af henni, gleymdi maður þrautum sínum og áhyggjum. , Ogsvo var fallegur næturgali, sem gat sungið Hann ætlaði að gefa prinsessunni bæði rósina syo yel, að það yar eins og öll falleg lög væru og næturgalann, og séndi henni hvort tveggja. í hálsinum á honum. au^ ssssma Btefl opnað iaamastofu lyrir allskonar kvenfatn- að. Kjartan Brandsson, Strandgötu 33, Hafnarfirði, sinii 9038. i fjarvern f|AtAtJ.J..AA. Útvarpið vikuna, sem leið. tflokKS—-y ^Uosmijncla minni til 1. ágúst verð- ur tannlæknmgastoran PenediahfI lokuð. Engilbert Gaðmnndssen tannlæknir. 55I5SSS ÚtbreiðiS AlþýðublaðiS! 'C' RINDI próf. Sven Ingvars úr •*¦"' Lundi um fæðu úr dýra- ríkinu, sem Magnús Pétursson bæjarlæknir flutti á sunnudags- kvöldið, var á ýmsan hátt hið fróðlegasta. Prófessorinn hélt mjög fram ágæti slíkrar fæðu, en varaði hins vegar við einhliða jurtaáti. Yfirleitt tók hann mál- stað hinna gömlu, góðu hitaein- inga, sem um eitt skeið voru taldar mannsins meginn, en hafa nú um tíma orðið að þoka fyrir fjörefnunum í hugum manna (pg mögum ef til vill líka). Appel- síhuandstæðingar fagna mjög pessum fyrirlestri próf. Ingvars og telja hann sönnunargagn um ágæti innlendra fæðutegunda. Mörgum mun hafa þótt inn- lenda fréttastofan furðulega ör- lát á tima sinn á mánudaginn, er hún skýrði frá skemmtifundi Sjálfstæðismanna nyrðra /J og gerði þá frásögn aö aðalfréttmn kvöldsins. Ef til vill er pó ekki rétt að telja í petta sinn eftir pá f róun, sem pessi ágæti flokkur kann að hafa haft af þessum fréttum af sjálfum sér, þar sem hann mun ekki telja sig hafa ver- ið of vel haldinn í útvarpinu í sinni babýlonsku herleiðingu undanfarið. En þess er þá að vænta, að öllum flokktim verði gert jafn hátt undir höfði í þess- um efnum, eða öllu heldur jafn fógt, því að sú pólitíska auglýs- ingastarfsemi, sem raunverulega er fólgin í slíkum fréttum, á ekki (heima í útvarpinu, hvaða flokkur (sem í.hlut á. Þrjú erindin þessa viku, erindi Páls Isólfssonar um kirkjuhljóm- Teikamötið í Danmörku, Ingólfs Davíðssonar um kartöflusjúk- dóma og Bergljótar Benedikts- dóttur um jurtalitun, hafa að sjálfsögðu öll fengið alltakmark- aðan hóp áhugasamra áheyrenda, en geta auðvitað hafa verið jafn góð og gagnleg þrátt fyrir það, og voru það lika á ýmsan hátt Sumarþætti flutti að þessu eínni Steinþór Sigurðsson skóla- stjóri um sumarið í óbyggðum, i sveitum, í bæjum og á sjó, dýralíf, ferðalíf o. s. frv. Fyrir- lesturinn var snoturlega saminn og vel fluttur, en efni auðvitað að engu leyti nýstárlegt, né brugðið yfir það nýju ljósi. Ó- viðkunnanlegt var að heyra mann, sem hefir jafn prýðilegt vit á phisum og minusum og Steinpór skólastjóri, nota orða- sambandið „ekki ósjaldan" í merkingúnni „ekki sjaldan". Otvarpssagan var að þessu sinni smásaga [eftir P. Þ. Þ., liðleg, en.fremur léttvæg. Ef til vill verður heppilegast að le~a upp sína smásöguna hvert sunnu- dágskvöld yfir hásumartimann, og má líka vera, að sú sé ætl- unin. Ég mun ef til vill víkja nokkuð að útvarpssögunum und- ahfarið og framvegis, við siðara tækifæri. Erindi Sigurðar Einarssonar, frá útlöridum, um „Lebensraum"- pólitík Þýzkalands og italiu, var með,. afbrigðum snjallt og fróð- legt og í rauninni hið eina er- indi vikunnar, sem þorri hlust- enda mun hafa veitt nokkra at- hygli. Erindi Sigurðar Einarsson- ar, frá útlöndum, eru og jafnan með því bezta, sem i útvarpið er •flutt.. Sigurður gengur jafnan beint að efni sínu, án allra skraddarapanka og málalenginga, og jheldur því föstum tökum til enda. List (hans i frásögh og flufningi er svo ótvíræð, að þar eruí hlustendur af öllum sauða- húsum á eitt sáttir, og raddir þær, sem áður fyrr heyrðust á stahgli um hlutdrægni i frétta- flútningi Sigurðar, eru nú að mestu eða Öllu þagnaðár, enda ástæðulausar frá upphafí. Margír munu sakna þess, að Sigurðú* skuíi vera hættur að segja hlusi- endum frá erléndum bókum, eins og hann gerði öðrum þræði, þangað til hinar erlendu stjórn-> málafréttir voru fólgnar honum einvörðungu, en bókmehntafréttir V. Þ. G. Hín fyrri verkaskipting milli þeirra var, að mínu áliti, fullt svo heppileg, enda voru hlustendur yfirleitt ánægðari með hana. Sigurður þýddi „Lebens- raum" með „lifsrúm". Ég er ekki ánægður með pessa þýðingu, einkum vegna þess, hve illa hún fer í samsetníngurri <t. d. „lífs- rúmspólitík"). „Lífsrými" væri Betra- Eða hvernig færi á því, að taka upp orðið „rúmhelgi" í nýrri merkingu, sbr. „landhelgi", —- tala um þýzka og ítalska rúm-* helgi"? Hvort ..raumfremde Machte" gætu þá nefnzt „órúm- helg riki" (sbr. ófriðhelgur) er annað mál, sem ég leiði minn hest frá að sinni. Ýmsar smávillur höfðu slæðzt inn i greinina um útvarpið vik- una 2.-9. júlí, og var pessi verst: sem sizt er engin afsökun, sem á að vera: en slflrt o. s. frv. Framvegis munu útvarpsfréttirn- ar birtast á mánudög^im hér i blaðinu. nir. ARLES NORDHOFF og JAMES NORMAN HALL: Uppreisnin á Bounty. 27. v Karl ísfeld íslenzkaði. Mér geðjaðist þegar í stað vel að tungu Tahiti-búa, og með hjálp taio mínsK dóttur hans og hinnar ungu Maimiti, sóttist mér verkið vel. Brátt kom að því, að ég.gat varpað fram spum- ingum á máli Tahitibúa og skilið svörin. Mér er víst óhætt að segja, að ég hafi verið fyrsti hvíti maðurinn, sem gat talað tahitisku reiprennandi, og sá fyrsti, sem reyndi að rita það. Ég bjó mér til stafróf með þrettán bók- stöfum j— fimm hljóðstöfum og átta samhljóðendum, og það voru öll þau hljóð, sem komu fyrir í málinu. Hitihiti talaði málið, eins og aðeins höfðingjunum er fært. Almenningur hafði mjög takmarkaðan orðaforða, aðeins nokkur hundruð orð. Hitihiti hafði mikinn áhuga á starfi mínu og varð mér til ómetanlegs gagns, enda þótt hann, eins og landar hans, ýrði fljótt þreyttur á andlegum störfum. Þennan örðugleika gat ég yfirstigið á þann hátt að koma mér vel við könumar og skipta jstarfi mínu í tvennt. Ég lærði af Hitihiti orð í sambandi við styrjaldir, trúarbrögð, sjómennsku, skipasmíði, jarðyrkju, og því um líkt. En af Hina og Maimiti lærði ég orð, sem notuð voru um störf kvenna og skemmtanir. Ég opnaði kistu mína daginn, sem ég kom, og gaf gestgjafa mínum ýmsa þá hluti, sem ég áleit, að myndu gleðja hann og kónuxnar mest. Þetta atvik innsiglaði vináttu okkar. En enda þótt gestgjafi minn væri hrifinn af þjölunum, önglunum, hníf- unum og skartgripunum, fann ég þó, að ekki var hægt að kaupa yináttu hans. og bar ég meiri virðingu fyrir honum, eftir að ég komst að því. Ég héld, að honum, dóttur hans og frænku, hafí þótt vænt um mig, og létu þau það í Ijós á marga vegu,. sem ekki er hægt að misskilja..Ég hlýt að hafa þreytt þau mjög Eitendar bindindisfiéttir. Síðan áfengisbannið var af- numið í Bandarrkjunum, hafa farið fram 9000 atkvæðagreiðslur um héraðabönn. Af þeim hafa yfir 6000 verið með banni. ' •. ¦ 139 sænskir pingmenn eru W- lagsbundnir albindindismenn. Af þeím tilheyra 100 sósíalista- flókknum; * í Sonur frakkneska séndiherrarjs i Noregi hefir komið miður prúð- mannlega fram þar í landi. Hvað eftir annað hefir lögreglan tekið hann fyrir það að aka bifreið ölvaður, en sökum tignar hans hefír ekki þótt fært að refsa hon- umT Almenningur hefir á ýmsan hátt látið vanþóknun sína á þessu i ljós, og undrazt, að svo hátt- setfur maður geti hegðað sér patinig. Éyjan Printe Edward er nú einö fyíkið í Kanada, sem hefir fullkomið áfengisbann, og virðist vera ánægð með pað. Fyrir nokkru sagði forsætisráðherranri, að ékki kæmi til mála nein breyt- íng á bannlögunum. Hann er víst máður, sem meinar pað, sem hann segir, því að pegar hann hélt ný- legfa ensku konungshjónunum veizlu, er pau heimsóttu Kanada, pá voru veittir par aðeins óáfengir drykkir. Þessi litla eyja, á fjölfaií- inni skipáleið, 4 St. Lawrence- flóanum getur haldið bannlög b| látið pau gefast vel. Hví skyldi ekki eyjan okkar, hér norður í höfum, geta pað líka? Hvitir eru föklar hennar, heilnæmt loftslag- ið. tært hergvatnið, fall<egir hviíu fossarnir og brimgarðurinn í kringum hana, og hreinir skyldu lifnaðarhættir íbúa hennar eínnjf vfera. — Hrekjum hinn erlenéa fjanda af höndum okkar, sem einna verst hefir farið með þjóð- ina, sem margt hefir þó polað- Reynsla hinna fylkjanna í Ka- nada hefir ekki orðíð sú, að eyj- an Prinœ Edward hafi séð á- st&iðu til þess að ffeta^ fótspor þeirra og afnema bannið. Pétur Sigurðsson. með penna mínum og bleki og þrotlausum spurningum, en þol- inmæði þeirra þraut aldrei. Stundum kom það fyrir, að Maimiti baðaði út höndunum og sagði hlæjandi: — Hættu nú, ég get ekki hugsað meira! Eða gamli höfðinginn sagði, eftir að hafa hlustað á spurningar mínar lengi með mikilli þolinmæði: Við skulum fá okkur dúr, Byam! Vertu varkár, annars sprengirðu höfuðkúpurnar á okkur báðum með öllu þessu' grufli! En morguninn eftir var hann alltaf jafnfús á að hjálpa mér. Á hverjum sunnudegi tók ég handrit mitt og fór með það um borð í Bounty, til þess að sýna herra Bligh það. Ég verð að segja það honum til hróss, að allt, sem hann tók að sér að fram- kvæma, var vel gert. Hann hafði mikinn áhuga á starfi mínu og lét aldrei undir höfuð leggjast, að lesa yfir með mér orða- skrána, til þess að sjá, hvað ég hefði innt af hendi um vikuna. Hefði skapgerð hans að öðru leyti jafnast á við hugrekki hans, dugnað og skilning, hefði nafn hans verið skráð gullnum stöfum í sögu Englands. Rétt eftir að við komum til Tahiti, hafði Bligh skipað svo fyrir, að stórt tjald væri reist rétt hjá lendingarstaðnum. Nelson og aðstoðarmaður hans, hinn ungi garðyrkjumaður að nafni Brown, höfðu, ásamt sjö mönnum, setzt þar að, til þess að safna brauðávaxtaplöntum og setja þær í potta. Brauðávaxtatrén fella ekki fræ. Herra Nelson sagði mér, að skoðun sín væri sú, að tré þetta hefði verið ræktað og kynbætt frá upphafi vega, þangað til fræið hafi horfið úr ávextinum, eins og á sér stað um bananana. Svo virðist, sem brauðávaxta- tréð þróist bezt, þegar það er ræktað af mannahöndum í nánd við bústaði þeirra. Daglega fór Nelson langar gönguferðir, til þess að leita áð ungum trjám, sem mikill vöxtur var í. Höfðingjarnir höfðu gefið þegnum sínum ströng fyrirmæli um það, að veita Nelson alla þá aðstoð, sem þeir væri unnt. Þeir af skipshöfninni á Bounty, sem urðu að vera um borð, virtust hafa gleymt ruddamennsku þeirri, sem skipstjórinn hafði sýnt þeim á leiðinni. Agihn var ekki eins strangur um þessar mundir, og skipverjar fengu oft landgönguleyfi. Aljir, að undanteknum lækninum, höfðu eignazt taio, og margir þeirra höfðu eignazt vihkönu í landi. Tahiti var á þessum árum Paradís sjómannanna — ein af gróðursælustu eyjum á jörðunni, loftslagið milt og heilnæmt, íriaturinn ágætur og fólkið óþving- að, vingjarnlegt og ^gestrisið. Hver óbreyttur háseti gat farið inn í fyrsta húsið, sem hann kom að og var þar boðinn og vel- koniinn. Og uni ástalífið er það að segja, að lífið undir krónum pálmahna, var, eins og Múhameðstrúarmenn hugsa sér Paradís. Þegar ég hafði búið um hálfah mánuð hjá taio mínum, heim- sóttu mig einn morguninn nokkrir af skipsfélögum mínum. Þeir höfðu ró|ð hingað frá Matavaiflóanum. Tíu eða tólf Tahiti- búar réru bátnum, en þrír hvítir menn sátu aftur í. Gestgjaíl minn hafði faríð um borð í Bounty til þess að borða miðdegis- verð,ímeð Bligh, qg þegar báturinn nálgaðist, stóð ég é stror|d inni ásamt Hina, Maimiti og eiginmanni Hina, ungum höf|- ingja, sem hét Tuatau. Þegar öldutopparnir lyftu bátnum, gá ég, að hvítu mennimir, sem stóðu aftur í bátnum, voru þeír Christian og Peckover. Stundárkorni seinna sá ég, mér til mf^- illar undrunar, að. Bakkus gamli sat á afturþóftunni. Þegar bátu|inn rann upp í fjöruna, klifraði læknirinn yfir borðstokkinn óg hökti í áttina til mín til þess að heilsa mér, en tréfóturinn boraðist djúpt í fjörusandinn. Ég bar aðeins mitt- isskýlu, eins og hinir innfæddu — og var orðinn rrtjog sól- brenndur. . — Jæja, Byam, sagði Bakkus, þegar hann tók í hönd mér. Ég hélt í fyrstu, að þér væruð Indíáni. Mér fannst tími til kominn, að ég færi að svipast um í landi. Og hvert átti ég að fara annað en hingað til þess að heilsa yður? Svo lét ég Tehe- riffa-vín á tíu eða tólf flöskur og hélt á þeim með mér. Hahn snéri sér að skyttunni, sem stóð í bátnum: — Pecíc- over, sagði hann, — biddu þá að fara varl#ga ra»S körfuna. if h

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.