Tíminn - 24.09.1932, Blaðsíða 3

Tíminn - 24.09.1932, Blaðsíða 3
TlMINN 157 Reykjavíkuraimáll, Hínn brosandi píslarvottur þann 22. okt. n. k. á að íara fram þingmannskjör í Reykjavík. Fram- boðsfrestur rann út í gærkveldi. ]?rír frambjóðendur eru í kjöri: Sigurjón Ólafsson formaður Sjómannafélags Rvíkur af hálfu Alþýðuflokksins, Brynjólfur Bjarnason ritstjóri af hálfu Kommúnista og Pétur Hall- dórsson bóksali af hálfu íhalds- manna. Almennt ér ekki mikill áhugi í bænum fyrir þessari kosningu. pví að þegar aðeins einn á að kjósa, ganga menn yfirleitt út frá því, að ílialdsmaðurinn sé viss. ¦ það er ekki baráttan milli flokk- anna, sem, enn sem komið er, hefir vakið athygli bæjarbúa í sambandi við kosningaundirbúninginn nú. Fram að þessu hefir kosningabar- áttan staðið innan íhaldsflokksins, um það, hver eigi að vera i kjöri af hálfu flokksins. pví að margan íhaldsmanninn langar í þetta, vænt- anlega auðunna þingsæti, sem lík- legt má þykja, að litla baráttu kosti. Hinn marghrjáði „sjálfstæðismað- ur", Sigurður Eggerz, mun af ýms- um ástæðum hafa talið sig eiga kröfu á þessu þingsætj. Og ekki verður því neitað, að talsvert hefir Sigurður gjört fyrir íhaldsflokkinn. í fyrsta lagi gekk hann sjálfur inn í ihaklið árið 1929, og lagði Frjáls- lynda flokkinn á borð með sér, án þess að nokkuð kæmi í staðinn. f öðru lagi hefir Sigurður 'ríka ástæðu til að álíta, að samband hans við íhaldið hafi átt drjúgan þátt í því að eyðileggja kjörfylgi það, sem hann liafði aflað sér í Dalasýslu, með miklum erfiðismunum. Enn- fremur mátti Sigurði þykja réttlátt, að forlögin létu hann hú njóta í ein- hverju Einars Arnórssonar, sem hann áður hcfir fengið að gjalda oftar en einu sinni á cftirminnileg- an liátt. Og loks er Sigurður í mið- stjórn íhaldsflokksins og nýfallinn frambjóöandi í baráttukjördæmi. Baráttan um frambjóðandann hef- ir staðið í íhaldsflokknum vikum saman. Sigurður mætti strax nokk- uð megnri mótstöðu. Hin svokallaða „borgarstjóraklíka", sem stendur að Pétri Halldórssyni, er voldug enn í bænum. Og Sigurði til hrellingar risu hinir „ungu" íhaldsmenn í Heimdalli upp til andmæla gegn „sjálfstæðishetjunni". Sigurður, sem eftir því sem hann segir í riti sínu um fslandsbanka, daglega gleðst af því, hvað hann er „fullur af nýjum hugmyndum", var orðinn of gamal- dags fyrir „hugsjónirnar" í Heim- dalli. Jón þorláksson, s.em á sínum tíma vélaði „sjálfstæðis"-stimpilinn af Sigurði, lagði nú fyrir hann fyrstu snöruna. Lét Jón kjósa tvær kosn- inganefndir, 9 manna hverja, aðra i Verði og hina í Heimdalli og skyldu þær ákveða frambjóðanda. Tókst Jóni með brögðum að útiloka fylg- ismenn Sigurðar að mestu úr nofnd- unum. Mæltu þær nærri einróma með Pétri. Vildu Heimdellingar að vísu gjarnan haía í kjöri mann úr sínum hópi, og var þá helzt bent á stjörnuspekinginn Jóhann Möller frá Sauðárkrók og Sigurð Kristjánsson fyrv. ritstjóra Vesturlands, sem Val- týr rak i vetur frá Mbl. og nú stýr- ir blaðinu „Heimdalli". En þegar á fund kom með hinum gömlu og ráðsettu íhaldsmönnum, mun Heimdellingum hafa vafizt tunga um tönn, og gugnað fyrir sjónum hinna stærri spámanna. Seg- ir ekki meira af þeirra framgöngu „á vesturvígstöðvunum" í það sinn. En er kosninganefnd kom á fund í Verði, ætlaði Sigurður að látakoma krók á móti bragði. Vörður er fá- mennt félag og fundasókn lítil. Hafði Sigurður, eftir því sem Mbl. segir, smalað mönnum á fundinn, og látið um 50 menn sækja um upp- töku í félagið. Felldu menn Sigurð- ar tillögu nefndarinnar með 90 atkv. gegn 72, og átti Pétur þar með að vera úr sögunni, en þá fann félags- stjórnin upp á því, að ógilda hvort- tveggja, úrskurð nefndarinnar og at- kvæðagreiðslu fundarins, og boða til prófkosningar um frambjóðand- ann. Prófkosningin var svo auglýst í Mbl. og Vísi og skyldi standa í tvo daga. Atkvæðisrétt höfðu, samkv. auglýsingunni, félagsmenn í Verði I il stærstu lijiíiim í Mirliiil er til sölu nú þ.egar, og ábúðar í næstu fardögrim. Upprýsingar gefur Sveinbjörn Jónsson hæstaréttarmálaflutningsmaður Símar 435 og 493. og „fjárhagslcgir stuðningsmenn fé- lagsins". Var klausan um „f.járhags- legu stuðningsmcnnina" sett vegna ýmsra, scm fé leggja í kosninga- s;óð, en telja ekki virðingu sinni samboðið að starfa. í félaginu og koma á fundi þar, undir stjórn Gústafs Sveinssonar. Heimdellingar höfðu ekki atkvæðisrétt. Alþýðublaðið, sem virðist hafa fylgst býsna vel með því, sem fram fór í ihaldsflokknum um þessar mundir, skýrir frá því, að Sigurður Eggerz hafi skrifað flokksstjórninni bréf og mótmælt harðlega því gjör- ræði, sem framið væri með próf- kosningunni. I „praxis" fór kosningin fram á þá leið, eftir því sem einn hinna „óánægðu" hefir tjáð Tímanum, að þeir, sem ekki voru í félaginu og gátu heldur ekki komið undir „paragrafinn" „fjárhagslegir stuðn- ingsmenn", voru láthir gjalda 2 krónur, sem inntökugjald, og lofa því að kjósa ekki Sigurð Eggcrz og þvínæst hleypt að kjörborðinu. Eftir tvo langa mæðulega daga voru svo úrslitin birt í Mbl. og Vísi. Greidd höfðu verið á fjórða hundrað atkv. (í bænum munu vera um 13 þús. kjósendur). Vísir skýrði frá því alveg sérstaklega, að Sigurður Egg- erz „fyrv. bankastjóri" hefði ekki fcngið ncma 39 atkvæði en Pétur öll hin. Fjarri fer því, að Tíminn vilji á nokkurn hátt mæla með Sigurði Eggerz sem forsvaranlegum fram- bjóðanda. En hitt vcrður að teljast mjög lítilmannleg framkoma hjá í- baldsblöðunum að auglýsa niðurlæg- ing hans (sbr. birting atkvæðataln- anna) öllum landslýð opinbcrlega. Af foringjum ihaldsflokksins," sem margir hverjir þurfa ekki að setja sig á háan hest yfir Sigurði, átti hann ekki þá meðferð skilið. En það er svo sem ekki hætta á því að samvizkan slái borgarstióraliðið, þegar það i „kristilegri auðmýkt" safnar sér undir merki Póturs Hall- dórssonar 22. október. En hvað verð- ur um hinn brosandi píslarvott í hinum »pólitíska vetrarkulda? ---------Q--------- A viðavanyi Fréttahnuplarinn Valtýr afsakar fréttastuldinn með því, að útvarpið geti ekki heimilda, er það birtir eitthvað það, er blöðin flytja. þetta er með öllu ósatt. þ>að er föst og fyrirskipuð starfsregla á fréttastofu útvarpsins, að geta ávalt heimilda, til þess að hver tíðinda- maður beri ábyrgð á sinni frétt. petta hcfir verkað mjög til bóta um sannindi frétta yfirleitt í landinu. — Fréttastofa útvarpsins hefir ávalt gert sér far um hlutlausa og heiðar- lega framkomu gagnvart öllum blöð- uih og forðast að birta eftir þeim nokkuð það, er gæti rýrt álit þein-a, Er þá eðlilegt, að Morgunblaðsins sé sjaldan getið. — En afsökun Valtýs á fréttahnupli hans er staðleysa. Samkvæmt venju allra þjóða, er út- varpsnotendum stranglega bannað að hagnýta útvarpsefni til fjárgróða, til dæmis með útgáfu þess á prenti. Um þetta hefir ríkisstjórnin gCfið reglur hér á landi, sem hverjum út- varpsnotenda eru birtar árlega og allir rnenn hlýða, nema þessi ein-' staki „Northcliff" íhaldsins. Hann einn gerist i þessu efni óheimildar- maður og brotlegur við opinberar fyrirskipanir. — Reiði Valtýs í garð útvarpsins annarsvegar og frétta- hnupl hans hinsvegar er mörgum manni ráðgáta. Hann hefir ávalt haldið því fram, að fréttir útvarpsins væru hlutdrægar og ósannar. En til þess að ná í þessar fréttir handa blaði sínu vinnur hann það til, að baga sér gagnvart fréttastofu út- varpsins eins og sauðaþjófur, sem hlustarstýfir hin stolnu kindarhöfuð. Hann varast að geta heimildar að hinum ófrjálsu fréttum. Hversvegna Vinnur hann þetta til þess að ná í fréttir, sem hann telur ósannar? Er það meðfædd hncigð hans til ósanninda? Og hversvegna er Valtýr svo roiður þeii'ri stofnun, er hann þannig, á ófrjálsan hátt, hagnýtlr sér í fiárgróðaskyni? Sú gáta er ef til vill ekki torráðin. Við hliðina á mikilli almennri fræðslu útvarps- ins og miklum og góðum fréttum þess, verður Mbl.. mcð ósanninda- þvættingi sínwm, ávalt meiri og meiri vafagripur í augum allra rétt- sýnna manna. þessa mun Valtýr hafa orðið var í fækkandi tölu kaup- enda. En hversvegna að láta reiði sína bitna á útvarpinu? Enda þótt það sé bæði þjóðarháski og þjóðar- minnkun að maður með svo litlum vitsmunum og lélegu innræti cins og Valtýr hafi vald á stóru hlaði, hefir útvárpið, samkvæmt skyldu sinni, látið slíkt óumtalað og afskiptalaust. Valtýr á það við Vjálfan sig ein- göngu, ef trú manna á nauðsyn og tilverurétt Mbl. fer þverrandi í land- inu j. p. Bjarni Sirjurðsson i Vigur ritar í Mbl. mikla lang- loku um geðveikan mann að vestan, sem hafi verið undir umsjá Helga Tómassonar, og komið fyrir í Her- kastalanum í Rvík, og hafi þetta kostað of fjár, cn síðar hafi maður- inn vcrið fluttur á Klcpp. Eftir þvi sem Timinn hefir frétt, og sið'ar cr úpplýst í Mbl. sjálfu, batnaði mann- inum mjög fljótt eftir að hann var komhm á Klopp, og cr nú kominn heim við sæmilega heilsu. Ekki cr hægt að skilja í fljótu bragði, hvers- konar meðmæli þetta, eiga að vera með.Helga Tómassyhi. Mbl. æfti ckki að vera að spilla því, að H. T. fái að hvíla í friði í gröf gleymskunnar. Skuldir Reykjavíkur. Athylgi skal vakin á. því, að skuld- ir Reykjavíkurbæjar eru of lágt taldar i siðasta tbl. Tímans. Skuldir bæjarins voru þar taldar „um 9 mil- jónir" króna, en Mbl. tekur fram réttilega, að þær séu „tæpar 9^ milj. króna"' eða nákvæmlega talið kr. 9.476.300,46 í árslok 1930. Síðan hafa þær vitanlega mikið aukizt, en um það eru engir prentaðir reikningar fyrirliggjandi. því fer þessvegna fjarri, að Tíminn hafi gjört of mikið úr öngþveitinu í fjármálum bæjarins, heldur þvert á móti. Einbættissiðferðið 03 Valtýr. Enn hefir Valtýr ekki sótt í sig veðrið um að hefja umræður um embættissiðferðið i landinu. Munu þó margir bíða með óþreyju eftir því að slíkar umræður fari fram og að flett verði ofan ai þcim sniðugu gæðingum Mbl., sem hafa í skjóli ihaldsspillingarinnar gert sér ríkis- sjóðinn að féþúfu í sambandi við embætti sín. Valtýr er að nöldra um það, hvort starfsmenn ríkisins eigi að hafa þúsundi meira eða minna fyrir störf sín. Margir munu telja meiri þörf á að skygnast um eftir þeim tugum og hundruðum þúsunda, sem liafðir hafi verið af ríkissjóði í skjóli ihaldssiðfræðinnar. — í sið- asta blaði Timans var bent á nokkur rök þess, hversvegna borgarstjóri Reykjavíkur er að hröklast frá stöðu sinni, um leið og hann, með aðstoð Péturs Halldórssonar og Jakobs Möllers, er að setja bæinn á höfuð- ið. Af þeim rökum varð það líka ljóst, hversvcgna ihaldið vann það ] til, að leggja kjördæmamálið á hill- una, til þess að geta látið Magnús Guðmundsson stöðva rannsókn á hendur Knúti og bankastjórum ís- landsbanka. En hvað er þetta ann- að en handfylli úr ámu af öllu fjár- hagslegu misferli og nauðsynlogum rannsóknarefnum í fari íhaldsins? Hversvegna þegir Valtýr nú? ¦ Mun því vera svo háttað, að „gæðingarn- ir" hafi keflað þennan hugsjóna- og flokkssvikara? Við bíðum átekta. J. F r e y j a Kaííibætis- verksmiðja Sambandsíns Akureyri framleiðir kaffibætí í stöngum og kaffibætisduft, sem selt er í smápökk- um. — Kaffibætir þessi hefir náð ótrúlegum vinsældum og útbreiðslu á þeim skamma tíma sem liðinn er siðan hann kom á markaðinn. Fæst hjá öllum kaupfélögum landsins og mörgum kaupmðnnum. Samband ísi samvinmifél. Amerískar Jarðeplaskóflur og Jarðeplagref Hvergi betra úrvaf af ^^ allskonar handverklærum, Samband ísl. samvinnufélaga ,1 Tvo þýzka botnvörpunga tók Fylla i landhelgi nú nýlega og fór með þá til Vestmannaeyja. Samningar hafa nú náðst í Osló milli íslendinga og. Norðmanna. Er þar uiu að ræða nokkra iækkun á kjötiollinum eri jafnframt ákVfflði um hámark 'þéss kjötmagns, sem íviln- unar nýtur,og fari það minnkandi frá ái'i til ái's. Nánarl frcgnir af þessum málum munu verða flullar hér í blaðinu, þegar JÓn Arnason fram- kvæmdastjóri kemur heim rétt cftir næstu mánaðamót. Á íslenzku vikunni í Stokkhóhni voru viðstaddir um fimmtíu íslcnd- ingar. p. 14. september var íslenzka listsýningin opnuð af Ásgeiri for- sætisráðherrá Asgeirssyni. Um kvöld- ið var móttökuhátíð og var ræðum og söng útvarpað. Ásgcir Ásgcirsson foisætisráðherra hclt þá fyrirlestur um .Tón" Sigurðsson. Á fimmtudag bélt Sigurður Nordal fyrii'lcstur í Stockhohns högskula um íslenzka mcnningu, en Einar Arnói'sson hæstaréttardómari flutti fyrirlcstur í lögfræðingafclaginu. Á föstudag flutti Asgeir Ásgeirsson forsætisráð- herra erindi um atvinnulíf íslend- inga. Á laugardag Iásu þeir. upp í „Musikaliska Akademien" Ginmar Gunnarsson og Davið Stefánsson, Kristmann Guðmundsson og Halldór Kiljan Laxness. Haraldur og Dóra Sigurðsson lékv\ á' hl.ióðfæri og sungu. Rithöfundarnir lásu allir upp á islenzku. Eftir á hauð Stokkhólms- borg til mikils fagnaðar í ráðhúsinu, cn á sunnudag vár alþýðleg skcmtun á Skansinum. þar flutti Guðmundur Finnbogason landbókavörður fyrir- lcstur um lyndiseinkunnir Islcndinga. Ármenningar sýndu íslenzka glímu undir stjórn Jóns porstcinssonai'. Siðastliðinn. mánudag, siðasta dag vikunnar, hafði konungurinn tc- drykkjuborð, en krónprinsinn bauð til hádegisverðar. Hátíðakveld var i óperunni og hylti Forsell forstöðu- maður óperuleikhússins, Island með ræðu. par komu fram Páll ísólfsson organleikari og Anna Borg, sem las upp íslenzk kvæði, en María Markan söng. Vikunni lauk með veizlu á Grand Hotcl. Listasýningin heflr fengið góða dóma í blöðunum. Skoð- uðu menn sýninguna í þúsundatali. Glimumannaflokkurinn fer nú um Svíþjóð og sýnir íslonzka glimu í ýmsum borgum. Skógræktarfélag íslands mælist til þess, að þeir meðlimir, sem ekki hafa greitt árstillag sitt, gcra það svo fljótt sem auðið cr.- i pingkosningar fóru fram í Sví- i þjóð 18. þ. m. Jafnaðarmönnum hef- ir aukizt mjög fylgi, fengu 104 þing- ta;ti, cn höfðu 90. Bændaflokkur- inn fékk 3G þingsæti, hafði 2,1. í- haldsmcnn fengu 58, höfðu 73 áður. Frjálslyndi flokkurinn fékk 4, en frjalsl. vinstrimenn 20 (áður 28) og kommúnistar 8. JMngsæti alls 230. Stjórnin baðst lausnar jafnskjótt sem kosningaúrslitin urðu kunn. Gorguloff, maðurinn, scm myrti Doumer Frakklandsforseta, var tek- ínn af lífi 14. þ. m. Nýbýli í Flóanum Skipuleg byggð. Ennþá hefir verið skipuð ný Flóa- nofnd. Vcrkefni þessarar nefndar er að rannsaka gi'ciðsluinögnlcika bænda á Flóaávcitusva^ðinu, og gcra tillögur um ;'i hverh hátt skuldum þeirra vcgna áveitunnar og nu'ólkur- húanna skuli vcrða komið fyrir. petta er ekki létt verk. p^ cr erfitt og yandasamt og nætt við að árangurinn geti orðið tvisvnn, eins og hann varð hjá samskonar ncfnd, sem á sínum tíma var skipuð til að gera tillögur um Skeiðaáveituskuhl- irnar. pær tillögur hafa ekki komið til framkvæmda cnn, og cr þó langt liðið síðan þær hcfðu átt að gera Hér verður annare cngum getum leitt að því hvernig nefndinni tekst starf sitt, né hvernig gengur að fram- kvæma tillögur hennar, hverjar sem þær verða, en í sambandi við starf hennar, er rétt að benda á það, að hér cr tækifæri til uö" gera hvoru- tvcggja cða allt í einu, fjölga býl- um i sveitinni, fá skuldir bamdanna að niinnsta kosti að einhverju leyti greiddar, og reyna samvinnubúskap, sem niargir menn byggja nú miklar vonir á um ódýrari farmleiðslu, og mcira arðlíerandi bviskap en nú er almennt. l?að vita allir að greiðslumöguleik- ar bænda eru litlir nú. Afurðir þeirra eru í litlu vcrði. Að vísu eru mark- aðsmöguleikar bænda á Flóaáveitu- svæðinu margfaldir við það, sem þeir eru víða annarsstaðar á landinu, en þeir eru þó samt illir, og svo illir að greiðslu í reiðum peningum nú er varla að vænta að fá, þó nefndin svo kymvi að vilja láta krefjast hennar. Aftur á móti hefir áveitan orðið til þess að slægjur hafa batn- að, og það svo að nú er árlega all- mikið af engjum sem víða á land- inu mundu þykja ágætar, sem alls ' ekki eru notaðar. Eins og stærð bú- anna er nú, og eins og fólkshaldi cr nú háttað í áveitusveitunum, hafa bændur því land aflögu, land, sem þeir ekki nytja. Og þó engar upp- 'lýsingar séu til hér á landi, sem geti skorið úr því, hvort stór eða lítil bú beri sig bctur, þá eru sterkar lik- ur fyrir því, að jafnvel þó gengið sé út frú því að búin á jörðunum sem nú eru á áveitusvæðinu stækki til muna, þá muni samt vera ekki svo lítið land, sem jarðirnar ekki þyrft'u við búreksturinn. Vafalaust rannsakar nefndin þetta atriði vel. Reynir að komast að raun um' hve stór bv'v hcri sig bezt á Flóa- áveitusvæðinu, og hve mikið land hver jörð þurfi til þess að fram- fleita þeirri búastærð, sem hentugust er á henni. Og ég geri hiklaust ráð íyrir, að sú rannsókn leiði til þess að land verði aflögu, og það mikið.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.